II BRERN NMON WHL? Ad 66

A Samiæ mediocriter eſſe refrigeratotiam. Quin& magis quodammodo aerea eſt eius eſſentia col-lata ad Lemniam: cuius argumentum eſt leuitas. His itaque notis& omnem aliam terram medi-caminoſam æſtimato. Dico autem notas conſiſtentiæ tum leuitatem tum grauitatem, præterea que1 in guſtu aſperi tatem ac leuitatem, ad hæc tenacitatem,& abſtergendi poteniam. Fenax enim&id. e. 416. vilcoſus eſt Samius aſter, cum& L emnia ſſ phragis eiuſmodi paululum quiddam habeat. Abſter-ſoriam quoq; facultatem moderatam obtinẽt& Selinuſia terra,& Chia: quamobrẽ mulieres quæ-dam ad faciem ijs vtuntur. Oſtenſum autem eſt in tertio libro de ratione curandi, quicquid leuiterabſterget, producendæ vlcerum carni eſſe idoneum. Id autem ſi etiam deſiccet, cicatrici inducendæhabile eſt. Porro omnium ex his aptiſſima ſunt& ad vlcera quæ in ſumma cute conſiſtunt,& adambuſta, illa quæ cum citra morſum exiccant, tum neque manifeſto excalfaciunt; neque refrigerãt.Quocirca terra Selinuſia,& terra Chia pulcherrima ſunt ad ambuſta vlcerum remedia. Ex poſcũtenim ea moderatiſſimè extergentia medicamina abſque inſigni aut calfactione, aut refrigeratione:quod vtiqʒ ineſt tũ Selinuſiæ, tũ Chiæ, tum Samiæ terræ. Dictum eſt autem ꝙ& huius ſpecies eſtAſter què vocant, reliqua terra hoc prœſtans, ꝙ viſcoſum quiddam ac tenax obtineat. Quocirca q 5cum ad alia vlcera, tum ad ambuſta pertinet, alijs terris quæ tenacitatem non habent, coniferendusB non eſt. Siquidem ſubſtantiam tenacitas magis reddit emplaſticam, quã vt ſinarabſtergere: ſcilicetvbi nulla vtiqʒ alia adſit acrimonia viſcoſo tenaciq́; corpori: vt in viſco cernere eſt. Atlamèn Chia& Selinuſia terra inferiores ſunt Samia ad phlegmonas, in m amillis, teſtibus, atq́; inguinibus inci-pientes: tameiſi vbi inopia eſt aliorum quæ ſummè proſunt, nec ipſæ planè ineptæ ſunt,& incom-mode. Porrò Cimolia cum miſtæ ſit facultatis, partim refrigerat, partim etiam digerit, ſed leui-ter. Proinde dum lauatur, hanc facultatem deponit atqʒ exuitabſqʒ ablutione verò ſecundũ vtraſqʒagit facultates, ceu alia quoquè compoſitorum medicamentorum plurima, digerentia pariter& re-percutientia. Porro vtranque facultatem facile indicat, dum illi miſcentur humores natufræ contra-riæ. Nam ſi miſta ſit repercutientibus, refrigerantibusqʒ, lutum quod ex ipſa& illis conficitur, re-frigerans repercutiensq; efficixſin digerenuibus,& ipſum digerens. Sic ambuſtis conuenit. Atqueidiotæ quidam protinus aceto maceràtẽ illinunt. Sed in tali vſu non im penſe acre ſit acetum opor-tetiac ſi tale ſit aquam miſcere præſtat. Et illud mihi ſemper memoria teneto, ceu commune omnisterræ leuis. Omnes enim ambuſta juuant, continuo illitæ ex aceto, aut oxycrato; nimirum bullasexiſtere prohibentes. Cæterum contemplandum inſi uper eſt, corporis curandi quæ ſit natura ſiuehabitudo, dura ne an mollis: Id in vniuerſum ræ oculis habendo corpora mollia valentium me-C dicaminum vim haud poſſe perferre, dura verè poſſe. Sed hæe huius inſtituti non ſunt, verum co-pioſius ex ponentur tum in tlactatu de Cõponẽdis pharmacis, tum in libris de Facile parabilibus.Præſens autem narratio à principio id ſtuduit vt generales inueniret facultates. Quibus animumintendens quiſpiam cõplura habiturus eſt ad parlicularis vſus copiam, vtique ſi vtendi eorũ viamac fationem inſuper adiunxerit atqʒ edidicerit. Quare immorandum non eſt. Verum quod anteadictum eſt, nunc in memoriam reuocare oportet nempe terram ipſam expertem miſtionis ſubſtantiæ generis alterius, vim habere citra morſum deſiccãdi. Atqui cum nullum reperire corpus queasmiſtionis ad vnguem expers, inſpicienda item eſt eorum que illi accidunt commiſtio, idq;ʒ ſecun-dum leuitatis& graui tatis differentias, easſʒ quæ in guſtu viſuntur. Nam ſi qua eluceatadſtrictio 5tantum afſumpfit frigiditatis quantum habet& adſtłictionis. Sin etiam acrimonia quædam appa-

ö reat, tantum ineſſe ſcito caliditatis, quantum& acrimoniæ. Similiter in leui& graui videndũ: cumleuitas illi inde proueniat, ꝙ larga& copioſa in tota eius temperie aerea inſit ſubſtantia: grauitasverò quanto maior ſit, tanto itidem ſyncerior terra exiſtat. Terræ proprium eſt, ꝙ igni admota nonfundatur aut liqueſcat: id quod accidit plumbo, ſtanno, argento,& auro. Itaque cum terram audis

14 Lab argentoꝶ noĩarĩ Argyriten, vel Jab auroq Chryſiten, vel Ia ferroq Sideriten(nam ita nuncu-

D pant quidã illas quæ ex metallis ſumuntur) haud putes per tot terræ immiſtum eſſe argentum, aurum, aut ferrum: ſed contingere, coniunctasq́; eſſe paruis terræ particulisimmiſtas particulas par-uas: in Chryſite quidem quæꝛ ab auro dicitur, auri: in Argirite, quæ ab argento, argenti: in Siderite,quæ ã ferro, ferri:easq; ab igne in fornacibus fuſas core adinuicem. Eundem in modi quævitrumcontinet terra, arenofa eſt: in arena enim potiſſimũ eiuſmodi ſubſtantiæ fruſtula rẽperiuntur fæpe-numero parua. Et qui carũ rerũ periti ſunt, conſpectis arenis talibus haud difficulter cognoſcunt,Auantum cx eis colligi queat vitri. Sed& auri quoque fruſtula exigua frequenter non paruo nu-

a mero in quibuſdam inueniuntur arenis. Verumnõ ex quauis arena, qui negocio huic ſunt dediti,aurum vitrumq; extrahunti ſec eas eligunt arenas, quæ quã minimo impendio plurimũ cõgerunt.S iquidem poſt multos ſum Ptus quos in fornacibus inſtruendis facere neceſſe eſt, ſi paulum modocolligeretur ſubſtantiæ, damnoſum id ipſis eſſet. Itaque cum in plurimis arenis auri vitriq; fruſtulaparua contineantur, qui talia callent, nõ ad quaſuisaccedunt. Ad eundem niodum neque æs, aut ar-gentum, aut ferrũ, aut ſtannũ, plũbum ve ex quauis terra colligunt. Nec t vbi dictorum quodqueab admiſta terra ſeparauerint, quæ reliqua eſt, alijs terris eſt ſimilis, quas paſſim ſic ab omnibus nii- 0cupari propoſui; quæ cõmunem habent notam, ꝙ irrigatæ facilè ſoluantur in lutum: nã terræ quæ e 5im metallis eſt, reliquiæ lapideæ fiunt, f nec maceraririgari ve poſſunt. Dico autem ri gari, per totã 1 Polten.—

1 Quinta Claſſis. 1IIII 1j ſubſtantiam i

22

3