186
MAC ROBE.
furent les mômes décemvirs qui ajoutèrent deuxtables aux dix premières, qui provoquèrent unplébiscité pour l’intercalation. Cassius désigneles mêmes auteurs. Fulvius dit que ce fut leconsul Manius qui introduisit cette opérationl’an 562 de la fondation de Rome, peu avant laguerre Étolique. Mais Varron infirme ce témoi-gnage en rapportant qu’une très-ancienne loi, oùil est fait mention de l’intercalation, fut gravéesur une colonne d’airain parles consuls L. Pina-rius et Furius. Mais en voilà assez sur l’époqueoùcommença l’intercalation.
CHAPITRE XIV.
Des corrections faites successivement à la division del'année par los deux Césars Jules et Auguste.
On vit des temps où, par superstition, l’inter-calation fut totalement omise ; mais ce fut aussiquelquefois par l’intervention des prêtres, qui,en faveur des publicains, voulant tantôt raccour-cir, tantôt allonger l’année, lui faisaient subirune augmentation ou une diminution de jours;en sorte que le motif de l’exactitude fournissaitle prétexte d’introduire la plus grande confusion.Par la suite, C. César établit dans la nomencla-ture du temps, vague encore, changeante etincertaine, un ordre fixe , avec l’assistance duscribe M. Flavius, qui présenta au dictateur untableau où chacun des jours était inscrit dansun ordre tel, qu'on pouvait le retrouver très-facilement, et qu’une fois trouvé, il restait cons-
«inem lîomulo assignat. Antias libro secundo, Nnmaml’ompilium sacronim causa id invenissc, contendit. JuniusServium Tiillium regem primiim intercalasse commémo-rât : a f[iio et nnridinas inslitutas, Varroni placet. Tudita-uus refcrt lihro tertio Magistratmim, Decemviros, quidcccm Talmlis duas addiderunt, de intcrcalando popnlumrogasse. Cassius eosdem scribit auctores. Fnlvins autem idcgissc Manium consulem dicit ali urbe combla anuo quin-gcntesimo sexagesimo secugdo, inito inox belio Ætolico.Sed Iiiiiic arguit Varro, scribendo, antùpiissimam legemfuisse inrisam in columna ærea a L. l’innrio et Furio con-snlibns, ( ni mentio intcrcalaris adscribitur. Hæc de inter-•calandi principio satis relata sint.
CAPIIT XIV.
Quem in modum prirrmm Julius, deinde Augustus Cæsaresannum corrcxcrlnt.
Venu» fui! lempus, cum propter superslitionem inter-cnlatin munis omissa est. Nonmmquam vero per gratiams.vcrdolum, qui publicanis proferri vel imminutconsuitoanni (lies volclinnt, modo audio, modo retractio dierumproveniobut : et sub spceie observationis cmergebat majorconfusionis occasio. Sed postca C. Cæsar omnem banc in-constantiam temporum, vagam adinic et incertain, inordinem stalæ delinilionis coegit, annilenle silii M. Flavinscrilia : ([ni scriplos (lies singulos ita ad dictalorem rc-tulit, ut et ordo eormn iuveniri f'aeillime posset, et invente
tamment fixé en sa place. César, voulant doncentreprendre une nouvelle réglementation (lel’année, laissa d’abord s’écouler tous les joursqui pouvaient encore produire de la confusion :ce qui lit que cette année, la dernière de l’état dedésordre, s’étendit à quatre cent quarante-troisjours. Après cela, à l’imitation des Égyptiens,les seuls peuples instruits de l’économie céleste,il s’efforça de modeler l’année sur la révolutiondu soleil , laquelle termine son cours dans l’es-pace de trois cent soixante-cinq jours et un quart.En effet, de même qu’un mois est l’année lunaire,parce que la lune emploie un peu moins d’unmois à faire le tour du zodiaque ; de même ondoit prendre, pour l’année du soleil, le nombrede jours qu’il emploie à revenir au signe d’où ilest parti. De là vient que l’année reçoit les épithè-tes de perleras (retournant), etde magnus (grand);tandis que la révolution de la lune est l'annusbrevis (la petite année). Virgile les indique toutesdeux en disant :
« Cependant le soleil parcourt le cercle de la« grande année. »
C’est pourquoi Atéius Capiton pense que lemot année signifie circuit du temps; car les an-ciens employèrent an pour c.ircuni. Ainsi Caton,dans scs Origines, dit an terminum pour ciraimterminum (autour de la limite); et ambire pourcircumire (aller autour).
Jules César ajouta donc dix jours à l’ancienneannée, pour que l’année embrassât les trois centsoixante-cinq jours que le soleil emploie à par-
certns status perseveraret. lirgo C. Cæsar, exordium nova»ordinationis initurus, dies mîmes, qui adlmc confusioiicmpoleranl facere, consinnsit : caque rc factum est, ut an-nus confusionis iiltimus.in quadringentos quadraginta Ire»dies piotenderetiir. l’ost hæe imitâtes Ægyplios, soins di-vinarum rermn omnium conscios, ad numeruni solis, quidiebus tricenis sexaginta quinque et qundrante cuisiimconfiait, annum dirigera contendit. Nam, sicul lnnaris an-nus mensis est, quia luna paulo minus quain mensem inzodiaci circuinitione consumit, ila solis anuiis hoc dirrumnuméro colligcndùs est, qnfini peragit, dum ad id signimise deniio vertit, ex quo digressus est. IJnile minus ver-tens vocatur, et liabelur magnus; cmn lunæ anmis brevisputelur. Horiim Vergilius utrumque comploxus est ;
tnterea magnum sol clrcumvolvitur annum.
bine Atejus Capilo annum a circuitu tomporis pnlat dic-tuin : quia veteres an, pro circnni ponere coiisucrunt,et Cato in Originihns, An terminum, id est, circum ter •minnm; et ambire, pro circumire. Julius ergo Cæsardecem dies observationi veteri superadjecit; ut anniii»treccnti sexaginta quinque dies, quibiis sol zndiacum lu-strât, efficerent : et, nequadrans deesset, staluit,ut <|iiar-to quoqne anno sacerdotes, qui curabaiit inensibus ar.diebus, unum intercalaient diem ; eo scilicct mensc auloco, quo eliam apud veteres inlercalabalur, id est, antequinque ullimos Fcbrnarli mensis dies; idipie liisextumcensuit noniinandum. Dies aulein decem, qtms ab en midi-tos dixinuis, bac ordiuatiune dislribuit : in J inuarium, el