2ZO

Disputatio II. Cap. IV.

1629. quod restitutionem bonorum ecclesia- de Anno 1530. §. Wir haben: Die P re ^Ssticorum, adeoque opimam praedam monachis sich mit ihrem Predigen unserm Abscmt l>spondere videbatur. Status Imperii jus suum halten, und fürnemlich in ihren Predigt st'circa sacra, nam hoc infringere conabantur, vie» und unterlaßen, was zu Bewegung des hst'primo precibus tueri coeperunt, verum cum nen Manns wider die Obrigkeit odernullum precibus locum esse relictum intellige- der zu verhetzen dienen oder Urfachgebe# ” strent, armis jus suum defendebant. Inde ex- Und Gottes Wort nicht nach eignemortum grave belli incendium, quo tota Ger-mania non tantum conflagravit. Burgold. Notit.

Imper.p. 1. dife. 1. num. 89- Dn.Mylerus de Stat.

Imperii cap. 82. num. 3. 6? 4. Turbata quiesvix aliter restitui poterat, nili per amicabi-lem compositionem, quae praeter alias contro-versias jus Statuum Imperii circa sacra a gra-vibus istis dubiis liberaret, ac pristinum jus, firmaret. Convenit igitur inter utramquepartem decondenda lege publica, quae nomi-ne instrumenti pacis promulgata. Certe cre-diderim ex omnibus recessibus aliisque legibuspublicis nullum exstare exemplum, quod veldecisione graviorum, vel compositione plu-rium controversiarum hoc ipsum instrumen-tum pacis superare queat. Omnia ejus capi-ta hic tractare nimis longum foret. In prae-sens articulum quintum ad propositam mate-riam facientem percurram. Innititur huicpaci tanquam fulcro hodiernus circa sacra Pro-testantium status, eamque tanquam ad arammerito confugimus. Eleganter de hac ipsaDn. Eitel Friedrich von Heer den: in der Grundfe-ste des Heiligen Römischen Reichs Procem, pag. 7 .

zu Remedirung des für Augen schwebenden gäntz- .., ^_

lieben Untergangs hat doch noch letzlich der Kö- statuum Imperii hoc est annexum, q u ° 0 ^nig aller Könige und Herr aller Herrn feine Gnade eorum illibata esse debeant, quia U° n ‘ $verliehen , daß durch den in Osnabrück getrostste- per has leges modus dicitur, sed tasl^i#

Und Gottes Wort nicht nach eignem ~ ^

tzen, Neid, Hoffart, oder zu verführen Pstydazu Schimpßrung , Schmäbens und Laß e '0enthalten, vid. Noderman. de jure Princff®

30 , add.Rec , Imp. deAnno 1 642 . /. damit ä ^ $idque non solum oretenus inter dictuwscribendi licentiam restringere cense^’^vi'dandi itaque sunt status imperii, qui sst ' ststdent, quanti intersit hanc dicendiTheologis non concedere, ut de ami^^p^ligionum compositione, cjuarnoptant,sint certiores. Cogitent quoq a f st'logi, num rerum suarum satagant, <l üi stgione domini territorii diversi, ean “f- S st'raro gravioribus, quam par erat, v ' er ; \gfst'scindere, haereticas nomine efferre ve a 0 st\re non verentur. Et hinc non raro^. st!git, ut dominus, quem commodumr? ^stTheologi, vel exercitium religionismat, aut, si mitius quandoque agat, ® lD ^ad talia pronum juste ab' officioNon impedit, quod vulgo jactant, fl u °scientiis laquei non sint injiciendi,estlaqueus, si secundum leges vivere j^-ss' 1hec fecundo obstat, quod pacta cumfab “ 1 stservanda, quibus in territoriis pl er£ ^ss ( *

nen Friedenschluß ein gutes Ziel in Ecclesiasticisgeste cket.

1 Nolo his diutius immorari, sed ipsum jusstatuum Imperii circa sacra repetere malo.

De cujus determinatione acturus conformemme reddam ipsi instrumento pacis quod in Ar-tic. 5. jus statuum Imperii Catholicorum & Pro-testantium circa sacra tractat, remittit vero jusProtestantium inter se ad Artic. 7. Primumergo est: Nequis vel disputando, scribendo,consulendo, docendo publice vel privatimcondonando transactionem Passaviensem velinstrumentum pacis impugnet, dubium faciat,aut contrarias assertiones inde deducere co-netur /. utrimque religionis 50. Artic. 5. Instru-ment. Pac. Nimirum animadvertebant statusImperii, jus suum circa sacra per impunemdisputandi licentiam, & aliquorum procacemlinguam maximum sensisse damnum, proindehoc §. omnes istas cavillationes & authenticas

privatorum explicationes prohibuerunt. Ca- ,_ __

veant itaque Theologi, sive qui a concionibus denique observantia' dicti 7 anisi habue^n'lunt, ne cavillationibus odium vulgi excitent tineant, id etiam in posterum una

secundum leges cultus instituatur & stDei doceatur, praecipitur. DamU^^eos vel haereticos dicere, qui in Imp erjGerm. jus sacrorum habent, legibus P ^stomnino abominabile habetur. N°.° qss,cinne itaque omnes status Imperii '^ßst.,concionibus in territoriis suis sunt fu ta ^#scribere possunt imo tenentur, juxta 9 ’que 50. ne invehantur in dissentien te l£ ßr.perio religionis intuitu receptos.tio religionis inter Catholicos & P r0 *f no ^conventum legimus §. Quantum ^ ßÄfeqq. Ii. 32. dicti Artic. st. Quamvis *Imperii propter jus superioritatisdispositio circa exercitium religio 1 ^competat. Hoc tamen non obstanj^Ejtss,Catholicorum Landsaffii, Vasall! & * u ^eL, ■juscunque generis, qui sive publicusvatum Augustanas Confeslionis exeN 1 ^ estno 1624, quacunque anni parte upacto aut privilegio, sive longo f

s%et L ‘

st

contra eos, quos doctrina potius meliori in- xis, quatenus illa dicto annostruere decebat. Hujusmodi enim dicteria &invectiva verba multum infrigunt spem de

componendis religionis dissidiis, quam tamen - r -, pn jn Ci Gd 1 ''

Imperator & status Imperii ferio sibi spondent: sexcentesimo vigesimo quartoArtic. 5. jl. TransaStiu 1. Donec per Dei gratiam de plenarie restituantur, Mernqt»-religione ipsa convenerit & /. Ecclefiaftica 1 4. Si ratione subditorum Catholico A' p 1 *vero, quod Deus prohibeat, de religionis dissidiis amica- n2E Confessionis statuum obi e ]jgiUliter conveniri non postsit. Ad nostra tempora usum & exercitium Cathohc®revocare non immerito licebit verba Rec. Imp. blicum aut privatum habuer

aut exercita fuisse probare poterw'stvbati vero aut quocunque modo deulla exceptione in eum, quo