De Obligatione Trincipis ex Fatto Jtänißri Illicito.

341

l c ' ^ Ul ‘is naturalis regulam inL. 260 .ff.deR. lutem promovendam tam sancto jurisjurandis Cns J m feno damno locupletetur. Et hoc nexu obstrictus. Ego tamen asserere non du- 1 9

Vm- Verum est

](, Ci , a lnil m,I. pr. ff.de tributor, ari. sicut & aliasliQj ex delicto tertii ad alterum etiam de-^1)1 n ° n participem pervenerunt, indistinctefaci °, c re .P eti possunt, L. 5. ff. de Culum. Et^<t/ j Ur * s "ostri decisio ex L. 15. §. i.ff.dojJ ’ ubi Magistratus vel Officialis sitlltn £ a °"irniserit,municipium obligat,in quan-\ lu ,. . ex illorum administratorum dolo adOfjj 1Cl P es pervenit; Quod pariter obtinet, si- Ia " s p er metum aliquem adegerit, & in-

ex dolo procuratoris teneri bito, ex ratione Juris Gentium longe arctius ob-" " 0 ” stringi Principem ad facta Ministri fui cum alio

Principe vi mandati generalis gesta ratihaben-da, adeo,ut quamvis solvendo non sit,Princepsmandans ex ipsius facto obligetur. Exploran- 20dum enim prius Principi mandanti fuisset Mi-nistri fui ingenium, an candori ipsius tantumnegotium committendum, & ii de eo dubirasiet,libertatem agendi restringere debuisset, ne alterPrinceps, cum quo negotium peragitur , gene-p ."*• per metum aiiquem auegerii, ix iu- I ’ a b mandato inductus ad litem cum iplopera-lucrum acceperit; hoc casu enim gendam, querulandi causam habeat, generali-

) 5 '-

Clt > metum alteri illatum esse , vel vim,& täte mandati fe ab altero deceptum. Mane-a*

*1 eurr >, qui convenitur

1 .merum tamen sensisse.

k.

etsi crimine ca-Si nihil lucri ad

“'P e m pervenerit, non puto,eum obligari,

Pis * 5 -§- 2. de dei. cum mandatum Princi-

N ad • - 1 y ' —----

V . n J u sta fe non extendat, nec decipiendi“da ’ ~

ti t J 1 ^ lls >ubi de obligationibus ex delicto specia-ij pandum.

t^ tta judicialia quod concernit, diversa eo-tl lc ; at m est, quam extrajudieiaiium ; cumpu-fj c jj Ult ersit, qua? semel in judicio acta, non% ere ssindi. Quod si enim hic Minister Prin-^Seneralemandatum habet, vel plenam a-Potestatem, fraude vero vel dolo quid

bunt tamen ejusmodi Ministrum fraudulenternegotia Domini peragentem, & postea damnumreparare non valentem,pcente alite, pro qua-litate fraudis ac doli exasperanda?, ut ita in cor-

_ __ ^ pore luat, quod in tere non potest, L- ult. ff. de in

pL n f la ipsi indulta censeatur, qua de re postea jus vocand.

' . ’ ‘ Jam illa Ministrorum facta illicita consideran-22

da veniunt, quae in speciale delictum degene-rant, ubi distinguendum putamus, an delique-rit ex mandato Domini, an sine mandato; Et inposteriori casu iterum, an in officio , an extraofficium commissum deliquerit ? Si mandato 3 3Domini vel Principis Officialis delictum quod-dam patraverit , Principem vi mandari ad da-ist praejudicium Domini, & ea propter mm reparationem ipsi la?fo obligari, eo minus... . ’ dubii habet, quo certius, mandantem ex deli-

cto pariter constringi, ac si ipse patraiiet, L, 3.

§. 11. 12. & 13. ff. de Injur. Huic vero senten- 2 4tiae graviter obstare videtur assertum illud Poli-ticorum , quando delicta in Principem penitusnon cadere adstruunt, sed si quandoque quid ad-mittat,quod indelictorum fortem referri possevideatur, aequo animo id ferendum subditis, di-Peciatim ipsi commissa, litem cum Offi- cum,quo alia infortunia & tempestates excipere

Vis Procuratore continuaverit. Et quam- tenentur. Unde & in jure nostro facta Princi-

k^^ a modo allegata tantum de procuratori- P* s casibus fortuitis adseribi novimus, L. Lucius.K Ptivatorum loq" a .n tu r, eadem tamen ratio it.pr.ff.de Evi ä.&t ibiDd. Non desunt blandi- 3 5

3g est in Ministro Princ'ipis ad litem per. menta, quibus Principum aures demulcere fo-c Uv . constituto, qui in effectu ab aliis pro- ^nt plurimi,dum ab omni reatu eum absolvunt,

fi

%

Ost]

contra ipsum lata , in tantum indeDominus , ut ad judicati rescissionemt 5 y e "on possit; sed Ministrum ipsum conveni-'] fv^^atur, L.fi Procurator 10. verf. quodfi. C. deAliud si speciale tantum mandatum^ ret > & ejus limites excederet, ubi Princi-,obligaretur, d. L. 10. pr. Sicenima pars sibi imputare deberet, quod usta il-

'H

°£^usnon differt, unde a Procuratoribus

a Offi

piales argumentum procedere asseriti In^ 4 . L>cc. 113,». 2.

autem priori, ubi mandato generalierat Minister, & ita Principi contra

><>

v atantum manet actio, id restringen-

(Scquicquid a Principgsusceptum,justum eapro-pter pronuneiant, quod nemini subditorum in-dulta licentia, de negotiis factisque Principumjudicandi, utpote quibus simplex tantum obse-quii gloria relicta. Verum graviter in hujus 3 6

____ ; .. o _ opinionis asseclas insurgit Casp. Klock. tracl. d.

C^o, modo damnum non sit majus, quam contribut. c. 7. n. 100. quando dicit : Qtu Princi -

‘ pumpeccatis blandiuntur, non Juris Consulti , fied ini-

quitatis Minifin , non boni nec aqui artem exercen-tes , fied perdit ijßmi homines ; non Sacerdotes , fied A.-poflata ; non pbilofiophantes , sed hypocrita improbis-simi fiunt. Nos omnino dubitamus, an grata 3 7haec bono Principi futura sint blandimenta, quife quoque hominem esse bibens fatebitur,undese non subtrahet obsequio divinis jussibus prae-stando, nec detrectabit obligationis vinculum,quo homines in universum constringuntur om-nes. Quod si ergo in his omnibus humani quid 2Spassus Princeps, ipse se peccasse haud difficulterfatebitur,&si inde aliquem ex subditis laesum vi-derit, non denegabit damni reparationem.Quodsi itaque tali Ministro expedienda mandaverit,

& inde cives alii laesi , vi mandati obstrictus

_ _ # erit ad promptam satisfactionem. Nec est, ut 29

a ipi quoque nocere postit, ad cujus ia- tali casu omnem judicandi licentiam Civibus

U u 3 adima-

ii e re P arat i° a Ministro fieri possit. Namli-^sistor contra illa, qua? a tutore in judicio* lUatUr ’ scd contra tutorem experiri te-^sia' ^ ttatTien succurritur ipsi, si tutoris sub-/ n ° n sufficiat ad resarciendum detrimen-pf ‘ ^operandum. 1 3. §.fin. C.d.judic. Ideml fien.^ c J? ra tore obtinet, quo non solvendo ex-

f ttl e r ^ Wt ' er- 7 - §• 9-i ff- didol. mal. Succurren-^ Principi est,ut nec ex facto ministriV IClaU ustcrius obligetur, quam qua da-a ffiinistro repetere valet. Et quamvis

^■tele UCCUrr itur principali, L- 8- §■ t -ff- mand .

ll;

i_ p

S U s ,ncas u>ubi£* civilibus legibus deciden-»stricijj ’ ta,1tum procedere videantur, quoadSa s°sve r ° , qui ex Gentium jurejurayHe p n 1Ul £[ Ur5a st u d forte dicendum, cum nemoi*- tern m ' n 'st ro dedisse praesumatur,

:ii

Üiil's