2)e Jure Humaniore in Cetiere.

1 69

buf 22 ‘ ^E vero qus virtuti a Doctoribus tri*cjurMui^£ at j°> j us imperfectum producit,ter' ' quidem , qui aliquid tenet, quo al-ia/ ^?Ecari postit, obliget, accipienti verodar eXl £ en< H non tribuat; quod si recte expen-0 bl Ur, - nes cio ,att juS aliquod dici posiit, quodcn /i- atl ° ne ’ Hute formam normamque jurisobruit, careat. Pr. Ide Obligat.

^'*3- Sed nolim existimes , me virtutem hu*^anuatemque ej usque studium fere profliga-\ji : > 6a ^^im virtutem non exercentis poena est,a P r$rn ium, quod a natura virtuti debetur,. ^ tat , atque id est, quod vulgo demeritum fotic °usuevxt.

* ^ -2 4‘ Sed & innumeri pastim casus ex omni£j.. re deduci poterant, in quibus summus distin-usus diversitasque patet : Verum nobis^ juris nostri Civilis in Pandectis propo-sn .Uniorem sententiam paulo proprius in-jP e xiss e . A ex f^cjjbus suis investigasse. VerumP r ima fronte dubium non leve oriri pote-a utie contradictionem sapiat, dari aliquodt * uitmanius, Cttm omnem humanitati obliga-Cis nerr * detraxerim. Seddus principaliores vo-s humanitatis sunt distinctiones ; altera est,yj a Humanitas consideratur tanquam species. tu tis, quL homini erga hominem competit,a ^ s ^ue fineslatiffime patent, quippe vult, utmi eri us misereamur, fortunam adversam leve*q 1s > inopiae consulamus, de hac hactenus di-j UtTl > quae inquam in foro soli obligationemH t °. r nullam, Et hcec est, quam legem cha-; „f's moralistae apud pontificios vocant, & legihtiag opponunt, de qua Lejfiusde J. & J. alii-e Verum Humanitas nobis egregium

hf- atls Synonymum suppeditat > ut adeo aequi-JUs Humanum merito nuncupetur, quiani-]• E, quod in humanam societatem plus uti*. a fts conferat, quam usus boni & aequi, & con-^ ain iquitas dicitur jus inhumanum Ulp. L furtisj at }mur ff.de his qui notantur infam. & hujusjj^^atis majorem quam stricti juris rationeme ndam ene in applicando jure ad negotiaentia, statutum est i» I. Placuit , g. C- de ju-H$c hujus loci est, non quidem in sua am*

plitudine, sic enim quod in quacunque lege ai* >.quum sit, indagari posset, sub qUo praetextumulti jurisprudentiae nostrae decus prosternereconantur; Sed prout illa humanitas in ipsis legi*bus fundamentumhabet. Hincillos textus , ubijus humanius juri strideo ab ipsis jCtis Romanispraefertur, considerabimus, Solet quoque hu-manum , hu,manitas , fumi pro humana natura,pro studiis & artibus liberalibus, pro humanainfirmitate, & quas plores paisim vocabuli hu-manioris significationes exhibent Doctores, sed& hae hujus loci non sunt,

§. 2 5 , Id adhuc videtur praemittendum,quodnotoriam hanc jus inter & virtutem differenti-am clarisiimis verbis exhibeat Ulpianus in L t°C 3 . de Pericul. & Comin. rei Vend. ubi vino vendi-to , & die ad medendum vinum praestituta, siintra diem admensum non esset, licebat vendi-tori effundere vinum. Effundi tamen non priuSpoterat vinum, quam venditor testando denun-ciasset emtori, ut aut tolleret vinum, aut sciretfuturum, ut vinum effunderetur. Verum jamhotänter subjungitur,/? tamen,cUm potest effundere ,non effudit , laudandus est potius. Separat ergobene jurisconsultus id quod de stricto jure fieripoterat ab eo, quod ne fiat, laudabile summ se-que virtutis est. Gravia sunt,quSe ad hrec verbain notis suis commentatur Gothofredus inquierts:audenter dicerem inter Jurisconsultum & Virumbonum nihil intereffe. Certi[Jtmatn denique ad coe-lum viam effe nostram juris Professionem , st adaquunttS bonum revocetur, add. Dn. Prasses Dissertation,de foro conscientia Cap. 1. circa finem.

§. 2 6, Cum itaque in plurimis jus Romanumob insigne boni aequique temperamentum sum-mopere commendandum, ita vel in eo commen-datissimum , quod illa, quae aequitatem huma-nitatemque concernunt, saepius urgeat & civeseo deducat; unde non inutile prorsus me fa-cturum credidi, fi illam legum Romanarum hu-manitatem , in ipsis textibus expressam, adjecta,quae ad hanc Jurisconsultos compulerit, ratio-ne , ex sedibus investigavero, & servato Dige-storum ordine» quantum licet , brevissime de-duxero.

CAPUT II.

2>E

CASIBUS JURIS HUMANIORIS EX DIGESTO

VETERI.

casus r.

Lex majorem ÜX. de pactis.

atque A4arcus Creditores Javoleno debitori faburrha aris alieno gravato tertam debiti summamd\f renilttun t, Lucius & Sempronius V Creditores caterifafta remisfioni contradicunt ; eandem quisque Cre-quantitatem habet , ejusdem quoque numeri , ejusdem dignitatis & autoritatis fiunt , res-devolviturdarn* t0nm ' c l mritur q ul ^ huic faciendum i Respondet Papinianus Humaniorem sententiam eligen-

Kl' VII. Disput. XL Hall.

Y

EXEGE-