zr«

fDisputatio XXXI. Cap. 1.

Foemina ad sttbjeäionem magis apta. §. 6 .

An ideo mulier fit fubjeäa -viro, quod non fit ad ima*ginem Dei creat a ? §. 7.

Quid fit jus maritale in uxorem ? §. 8-Nascitur hac potestas ex nuptiis legitimis. §. 9.

An paäis dotalibus maritalis potestas postit tolli l§. 10.

Toiefias maritalis in personam uxoris quoad jus vitx& necis. §. 11.

An maritalis potestas fit fortior patria ? §.12.Quo modo temperatum fit hodie jus mariti in uxorem ?

§- rZ.

A'

Ntiquissima omnium confessione socie-tas est maris & fceminae conjunctio, abs-que quasicuti genus humanum propa-gari, & multiplicari haud potuit, ita quoquerecte fundamentum caeterarum omnium socie-tatum dicitur. Ethaecsocietas primis tempo-ribus fuit species nobilissima, ubi majores ad-huc societates ignorabantur, quae serius pau-lulum' introductae sunt. Quamvis vero obli-gatio hujus societatis potisiimum sobolis pro-creationem respiciat, fndeque dependens mu-tuum adjutorium & individuam vitae consue-tudinem, atque adeo hactenus nulla alia jurapeculiaria eidem tribui posse videantur; apudgentes tamen varia insuper jura in hac societateintroduci coeperunt, mere arbitraria & positi-va, quorum omnium tamen fundamentum po-tistimum dependet ex jure mariti in uxorem.Quod cum apud omnes gentes varium fit,ita non mirandum , quod quoque tam variajura inde oriantur. In prassend aittem agereConstitui de operis uxorum , quarum universa ra-tio , cum ex potestate maritorum in uxores de-pendeat, hinc de hac quaedam praelibanda sunt.

§. 2. Equidem apud omnes gentes peraequepotestatem [maritis in uxores competere anim-advertimus , an vero haec potestas ex jurenaturali , an vero aliunde petenda fit ,maxime dubitatur. Hobbesius de Cive c. 9. §. 5.distinguit inter statum naturalem V civilem, &vult, in statu naturali marito nullum jus in uxo-rem competere, sed esse societatem aequalem,in statu autem ei vili demum jus maritorum in u-xores ortum fuisse, quia, an, in omnibus civitati-bus , scilicet constitutis a patribus, non a matribusfa-milias, imperium domesticum viri est. Et sic se-cundum hujusPhilosophi judicium maritale im-perium civitatibus coaevum fuisse videtur , ne-que adeo a ratione aliqua naturali, sed mere afacto humano, & civili potestate arcessi debet.Credit enim, eo ipso, quo civitates a viris con-ditae sunt, &itaplures in unum coetum coalu-erunt , viros quoque imperium aliquod in uxo-res (ibi sumsisse. Ast imperium domesticum an-tiquius esse ipsis civitatibus , imo illud etiamabsque his posse consistere, prudentioribus jamprobatum est, adeoque non dubium, quin et-iam ante Respublicas introductas jus quoddammariti in uxores fuerit, quamvis, quod negarinon possit, introductis civitatibus, jura marito-rum variis modis aucta, vel alterata sint.

H. z. Quod simerum jus naturale inspicimus,dubitare itidem liceret cumPufendorffio de J.N.&G.L. 6 .C. i.§. 11. an exindejus aliquod mari-toadseri possit. Si enim $x Jure Naturali hoc

Illustratur hoc porro ex gentium moribus. §- J 4 ’An maritus postit castigare uxorem ? § 1 $■

An pafto remitti postit jus castigandi ! 6 -

An Clericus fen.erius castigare postit uxorem? §• v'An uxor possit agere aäione injuriarum , st # troCcastigata fit prater meritum! §. 1$.

An uxor postit inscio viro contrahere ? §. 19.

Uxores debent maritis convenientem subje&iovtffl’An uxor imperiosasterilis amittat privilegia d° t,s>§. 20 .

An & quatenus maritum sequi teneatur ? §■ 21 ’Generaliter traäatur de jure viri in bona uxof^’§. 22.

deduci deberet, ostendendum foret, ex nätU ^societatis conjugalis hoc imperium fluere.vero natura societatis conjugalis primario ssobolis procreationem vergit, qui finis e fiaobtineri posse videtur citra imperium in ux0 ^rem. Contrahitur enim matrimonium solo £01 ^sensu, & ex hoc pacto uxor obligatur, ut ingotiis matrimonialibus se ad mariti volunta tecomponat, quale pactum non statim impetisarguere videtur, cum etiam summi Imperansex pactis sibi invicem obligari possint addam praestanda, ut tamen neuter neutri s""?ciatur, adeoque hoc intuitu , Jure Natus®lo inspecto, conjugalis societas aequalis ess eVldetur. Non ergo aliunde maritus impes"'^,aliquod in uxorem hoc jure sibi vindicare p°videtur , quam si pacto hoc expresse provss 1 ’ 1 ^fit, quale pactum tamen etiam extra civits teconcipi potest, secus ac Hobbesius statuit.porro argumentaanaturalisexus sequiori s ^becillitate desumuntur, marito nullum j u stf *buere possunt > sed tantum arguunt , mari** 1 .esse aptiorem ad imperium quam uxorem- * >nec haec aptitudo praerogativam ubiquejus viris conciliat, cum dentur regna, ubi "Vlieres integris populis prassunt, & conseq l ' e -ter etiam imperium civilein maritos, fi qui"hi lege fundamentali illiusReip. excludunt" 1 *,regia potestate , exercent, qualis tamen s?„ -imperandi non potest juri naturali adversa§. 4. Has difficultates alii animadverte"^ 'ad Jus Divinum universale confugiunt, v ° l ! jpque, hoc ipsum JuriNaturali novum supera"^disse praeceptum , quod uxor marito subdita sdebeat. Nam expresse Deus Evs hoc P r -in poenam lapsus, voluntatem ejus marito^here esse, obnoxiam , & maritum dominashere super eam. Inde nunc ulterius conclu""^hoc jus in Adamoita esse stabili tum,& ab e" 5 ^.mitus exercitum, ab hoc vero in posteros ts ,. Slatum ,& introductis postea civitatibusmodis auctum. Hue quoque respexisse VJ g,j>Paulus 1. Timoth. 2. rz.seqq. ubi docet, ux° X jnon debere imperare marito (i) quod A»®,ratione creationis sitEva prior, & sic p r ®tior, (2) quod Evasit prius seducta a fe r P e jj»& sic lapsa, atque sicuti hac ratione illa P rl ^ t jj'iniquitatem introduxit, ita aequum videtus»

la quoquehanc poenam lapsus sustineat. j uJl j

rursus ad haec argumenta regerunt. (*) ? aU U £0'haud loqui de origine imperii maritalis!"rem, sed tantum prohibere, ne uxorimperet; sed si imperium aliquod in »°conjugali concipiendum est, omnino conve .. .

tius essa, ut maritus uxori imperer, & huc