jDijpututio XXXII. Cap. ///.

prottuffione implicita , qute Censetur in ipsa de- conditione uxoris & mariti de eo ftatuendufl*sponsadone, & consensu matrimoniali edita, erit; (2) an, si uxor ex conditione sua talia VI 'dum se obligasse videtur ad omne id , quod na- ministeria praestet, illae non postint aeque ad omtura matrimonii postulat, de quo fundamento ciales suo modo referri ? quod utique cum Hapostea plenius agendum est. Apparet saltem ex nio ad fVes. Tit.de oper.libert. n. 3. afferendum*hoc ipso fundamento, magis operas hic intelligi cum personae mariti praestentur, & his ipfis st u0irtdeterrtiinatas quam determinatas. que uxor personae mariti inserviat, licet vel WL-

$. z. Caeterum operae hae vel praestantur xime sordida sint.

'nudo officio personali marito exhibendo, ei- §.4. Cum itaque obsequiales operae ab arti

demque obsequendo , vel alia industria artifi- cialibus suam separatam indolem, & naturamciali, indeque operae sunt vel officiales five ob- habeant, jam ulterius de fundamento obligemfequiales vel artificiales , quae distinctio etiam in nis, ex qua uxor ad illas praestandas obstriog 1 'opeiris libertorum locum invenit. I. 6. §. 9.Fi tur, videndum est, ut inde postea de jure marisde oper.libert. Officiales seu obsequiales a Za- in has operas judicare postimus. Equidem» 0 'sio /, i.fingul. Respons. C. 3-n.y. definiuntur, qua cietas conjugalis primario ad liberorum ps°-ex habilitate minifirantis, & ex commodo ejus, qui creationem, & educationem contrahitur, ^Mas percipit, consistunt, personaque ministranti con- quoniam haecsocietas debet esse constans,&p ef 'venientes in Domini personam referuntur, atque ad- petua, simul quoque ad rei domesticae & cecon 0eo ad inservitionem personalem pertinent , quae si ad miae curam debet esse adornata, cui gubernandauxorem applicamus, sunt omnes actiones uxo- maritus, tanquam caput familiae praeest, u* 0 *ris in mariti commodum, & personam prae- vero , tanquam adjutrix, & auxiliatrix marito fstandae, quibus personae mariti inservit, &in- Deo data & destinata, Genej, 2, x 8- eidem au* 1de ejus commodum quaerit; quales operae sunt, liatrices maqus praebere, & eundem sublevas 0adesse marito, eidem ccenam parare, rem do- omnino debet, id quod tum obsequium mari tlSmesticam ejus curare , quap ad ejus personam praestandum, tum potestas mariti in uxorem 0 'pertinent, praestare, & procurare, sublevare stendit. Hoc intuitu apud veteres Germano 5maritum in rebus domesticis & hujus generis uxores sub ipsis incipientis matrimonii auspi c,lSalia. Hinc a nudo obsequio has recte distin- admonebantur ,se venire laborum & periculorumguendas esse judicat Zasius cit. I. n. 3 quod tan- ciam, idem in pace , idem in pralio passuram ausuritum in nuda honoris exhibitione, & reverenti que.Tacimsdemorib.German. Neque itaque es'verecundia consistit, veluti quod maritum non rant , qui finem duplicem matrimonio pr® 1 **poffit actione famosa facile convenire , quod gunt, (1) sobolisprocreationem (2) mutuum**alia reverentiae signa eidem exhibere teneatur, jutorium,Qx quo altero fine uxorutique ad opes®*cum e contrario ex operis femper aliquod cora- adstricta est, per quas rei familiaris facultatesmodum & emolumentum in maritum redunda- augeantur, & conserventur. Recte enim Xe»°'re soleat. Artificiales vero operae dicuntur , phon. /.5. memorial.de administr. domestic. p.tn. 8 J 7 ’quse non personae mariti praestantur, nec ab lit. a. mihi dixisse videtur -.uxorem, qua in dornet"uxore qua tali, sed potius, quatenus extra or- na fit socia, tantundem habere momenti ad utrittsQfidinem aliquod artificium exercet, &itainma- utilitatem, quantum vir habeat. Nam plerumque ^riti personam non diriguntur, ut, si uxor com- ri opera facultates indomum veniunt , V maximapf smercium aliquod exercet, frumentum emendo, earum uxore premente consumitur, qua quidem, ß fivel vendendo, sinetrix, vel lotrix sit &c. In Re fiant, amplificatur domus, fin autem secus, dimi^^summa rem ita colligit Zasius cit.l.n. 14. ajens : tur. Plenius hoc illustratur ex dialogo Ischom 9officiales opera remmariti, ejusque personam, viR um, ein & Socratis de officio bonae uxoris in dort 1 ®curationem , otium , quietem , voluptatem direRo mariti apud Xenophontem cit. I. pag. 83 6 .s e $’respiciunt, & separata mariti ratione, ejusque com- ubi eleganter agiturde operis uxorum, quas rt 1 *modo personali , potius moleftia sunt, quam opera, tra domum prtestare debeant. Hoc intuitusArtificiales vero , qua absolute in fise nullo habito tres Ecclesiae saepe uxores comparaverunt a 0 *" 1respeRu ad personam mariti fiunt , V a quocunque ' lis, imo Augustinus in C. 14. C. 3 3. q. 5. dn e £ ,cuicurique , quolibet etiam tempore fieri possunt. Ad- dicit: satis hinc apparet, quemadmodum subditas j aditille, esse operas mixtas, quae «St circa mariti minas viris ,& pene famulas lex esse voluerit uX° >eS sofficium versantur, & artificiales sunt , sed Ut. & C, 12. ibid. ait: Eft ordo naturalis inquatenus mariti personae ex obligatione erga bus, ut serviant fcemina viris, ex qua posita str-eunt praestantur , a potiori facienda est deno- ctione utique ipsa quoque obligatio ad °P eminatio, ut adeo officiales dicendae videantur evidenter deducitur, alias enim haec obb£ aAb his Zasius cit. l.n. 19. distinguit serviles inanis foret. Breviter,& finismatrimonii» eC ■operas , quo refert sordidiora, «St viliora servi- darius sc. mutuum adjutorium, «St subjectio u*° 1

tia, & ministeria , ut esse agasonem , mutio- 1 n ' ^ - : ~ ,r

nem , aurigam , opilionem , bubulcum , sal-tuarium, armigerum, dapiferum, cocum, pin-cernam, ostiarium, verrere domum, aream,plateas, operari in molendino, ruri macerari,haurire aquas,fodere,ligna secare,& ad culinam& fornaces perferre, colligere segetes,convehe-

operas domesticas omnino ab uxore exigis) 9 ^marito promisisse videtur, dum eidem fide 10matrimonio dedit.

§- 5. Solent praeterea JCti aliud fundas 0 ^

tum obligationis uxoriae ad operas deducc realimentorum perceptione, quodfc-

^ neatur uxorem alere,«St ita ipsa quoque ob ^

re in horrea, ligna ex syivis cum equis vehere sit ad operas« Coler, de Proce ff.Execut. P- lf&c. Verum si haec convenienti ratione cum ope- p-9-seqq. ex quo deinde quoque ulterius ^ris uxorum comparamus, duae hic sunt separan- runt, quod vidua quoque ad easdemop e » j; tu s.

dae quaestiones (1) an uxor ad hujusmodi sordi- neatur, quamdiu ex bonis communibus a ^

da officia obligetur, de quo infra agendum, & ex Verum, quamvis hxc ratio prioribus COI ^j u jd