*

*

194

2)ijp. VII. Cap. 1.

*7 §- 25. Ex eo tamen non sequitur; Si dilecti-

oni propriae & dilectioni proximi simul nonpoffit satisfieri, illam huic cedere debere; Po-tius tunc amor fui praeferendus amori alterius,modo sine injuria ipsius fiat, h.e. sine juris quae-siti ereptione. Dn. Schilter. in Atanud. Phil. AIo-ral. ad veram Jurisprudentiam cap. 5. §. 15. Quofacit monitum illud non contemnendum Gre-gor. in Hom. dandum scilicet esse ita, quod necalteri nec tibi noceat. Et verba illa Senecae, lib.z.deBenef. cap. 15, Nunquam in turpitudinemnostam reditura tribuamus. Cum summa ami-citia: sir, amicum sibi aequare, utrique simul con-sulendum est. Dabo egenti, sed ut ipse non e-geam. Succurram petituro, sed ut ipse non e-geam: nisi futurus ero magni hominis ^ut ma-gnae rei merces. Ex qua ratione & alibi Sene-ca asseruit; Neminem sibi ipsi beneficium dare,sed natura sua parere , a qua ad charitatem suicompositus est, indeque eidem summam curamesse nocitura vitandi, profutura appetendi. Un-de nec liberalis dici potest, qui sibi donat, necclemens qui sibi ignoscit, nec misericors qui ma-lis suis tangitur. Quod aliis praestare liberali-tas est, clementia, misericordia, id sibi pnestareNatura est. Beneficium res voluntaria est ; atprodesse sibi necessarium est, Id. L. 5. cap. 9. Vi-dendum est igitur,ut ea liberalitate ac benigni-tate utamur, quae prosit amicis, nemini noceat,Ciczr.Lib.i.deOjfic.c.iq..

28 §. 26. Accedit hoc, quod ipsa natura interhomines cognationem quandam constituerit ,teste JCto Florentino in E. Ut vim 3 . ff. dejust.I3Jur. Quo ipso indigitari evidenter puto il-lud socialitatis vinculum inter homines, quotanquam novo invento sibi haud pauci blandi-untur, cum tamen socialitas ex cognatione illacommuni hominum oriatur, nec vinculum illudPhilosophorum Principi ignotum fuerit. Sup-posito ergo arctissimo nexu ex socialitate illafluente, id quidem sua sponte sequitur , quodalter alterius commoda promovere teneatur ,non tamen cum incommodo proprio. Ordi-nata enim charitas a se ipsa initium capit, perfamosam L. Präses 6. C. de Servit. V aqu. Ergoquisque sibi proximus, nec cognatus a cognatoexiget unquam, quod sine incommodo commu-nicare nequeat. Unde illteso Socialitatis vin-culo quis alteri non tantum denegat, quod sibinocere valeat, sed & injuste aüfferenti resistere& vim inferre potest: Stultus enim foret, pro-priaeque salutis ignarus proditor, qui hosti,quamdiu talis persistit & hostilia exercet, par-cit, A frustra perire quam perdere mavult ; So-cialitas enim ad salutem universorum soectat;Absurde vero Societas inter homines fingere-tur injurias perferendi & se libidini alteriusexponendi. Conf. Dn. Puffend, diä. Trabi. Lib. 2,cap. L.§.z. ^seqq.

29 §. 27- Pariter ad praliminaria materis no-stra pertinet. An homo homini ex valida quadamobligatione ad Civilitatis officia exhibenda teneatur ?Dum valida obligationis mentionem feci, nonpropositum mihi est, naturale hominis vincu-lum ad benefaciendum inquirere; haeq enimhumanitatis ossicia prudentiffimus RomanorumCicero jam abunde exposuit in Libris de Officiis ,ad quos vid. Clariss. Dn. Rachelii Commentarium.Optime in illam remDn. Puffend, lib. 3, c- 3.5.1.

„ Enimvero parum est, alterum non laessife’

,, aestimationem debitam ei non detraxifcP„ quae justa duntaxat odii causa removetur.

„ ni quoque aliquid in alterum est consere» ’„ siquidem arctiore adhuc vinculo animi h°

„ num sunt conjungendi. Nec Socialitatis„ bitum exhausit, qui insesto aliquo, aut ing r„ to facto me abs sese non protelavit; Sed a„ quid proficui praestari debet, ut alios q uoC *

„ natura mete participes in hisce terris deg^t„ gaudeam. Simulque necessitudo & cog°®„ tio, a natura inter homines constituta, mut» .„ officiis exercenda. Et magis ad scopumstrum idem Author d. /. §- z. sequentibus l eI jtentiam suam exprimit: „ Magis definite qp ^„ aliis inservit, si certis hominibus aliquid,, dulgeat,quod ipsis utilitatem quampiam„ sit afferre. Id quod saepe citra nostrum d .„ trimentum,aut molestiam, laboremque »f _

„ potest. Quale quid alteri denegasse aut’ n

„ vidisse, detestanda malignitas & inhuman * 1

„ habetur. Et merito canibus ejusmodi ^,, mines comparantur,qui fceno incubantes,si 1 ^,, vesci nequeunt, boves eodem accessiiros m 0 ^-„ fu abigunt. Sic quae inhumanitas foret;

,, ego rem aliquam possidere non amplius?^,, lim, propter nimiam copiam, aut quia,, vatio ejus mihi molesta est ; eam non p» 11

integram relinquere, ut aliis usum praeb e

poffit, quam eandem corrumpere ?„ . ,

§.28. Id potius nobis propositum,re, an civilis quadam obligatio, utpote quaJCtis »mum valida dicitur, hic concurrat, qua tandem i n Kdicio conveniri poffis, ut invitus quoque mihi beWsdas 1 Et hoc generaliter affirmari videtur a?^.lojCto in L. 2. §. 5./. de aqu. pluv. anend. , .primo Labeonis sententia adducitur : Net* 1111 *cogi posse UT VICINO PROSIT, SED NECE aT, aut interpellet facientem, quod de jure Wpotest ; Paulus tamen postea aequitate mO tl1 ^deficiente directa, utili actioni locum facit, QrVicinus obstringatur ad id, quod mihi quid^.prodesse poterit, alteri vero nihil nociturum esubjecto solenn! Epiphonemate; Hacsuggerit etsi jure deficiamur. Ex quoAnrov illud Dd. originem cepit : Quod tibi #nocet,mihi vero prodest, ad hoc poteris compedi’ *quo non absonum illud Ulpiani in L. 1. §• 1eod. Prodesse sibi unusquisque dum alii non noceteprohibetur. Huic quoque principio innititiss^,quiffima illa ad exhibendum aäio. Hac £l \ e ,contra illum agitur, qui neque ex contracta g(Jque ex delicto nobis obligatus, interim ta» 1nobis ad exhibendum eapropter obstringi 1 ^,quod ipsi exhibitio non noceat, actori veru ?sit. Dn. Brunnem. Repet. Wesenb. tit. adLxbib equ. 2. Struv. in Sjntagm. d. tit. tb.21. , „

§. 29. Verum negamus,validum juslendi adesse in actore, qui in hoc solo se i -quod sibi prosit & alteri non noceat, v^o'nim hic humanitatis officia expleat, c0l jo>dum alterius sine suo nocumento promo ves1 ^ jdnon tamen prodita eo nomine actio, q» a a ^ 0 ccompelli possit. Sed potius pudori eju 5 . $relinquitur, quod hoc passu boni viri op 1 ß.non expleverit, uti de ingrato Civilitati 5matore c?vT$ä)%ct prastare nolente affersholt. Differt. i2,§. 17.^ 18. ^jO'