I

Z86

2)isputat. XII. Jffiemb. /. Seit. II,

§- r.

iTylnis Juris Romani uti cujuscunque alius,§p est justiriam cuivis merito dilpensandi.

Quoniam vero humanis destitutum est vi-ribus eandem sententia declarandi, 'Prsetor ,extra quod jus sanciat, animae huic corpus mi-nistrat. Equidem celebri controversia agita-tum, an Praetor, quem Sect. Praecedenti) uscon-dentem consideravimus , jus jam constitutumsententia administrandi, uti hodie judices fa-cere conspicimus, jurejf. habuerit, jdffirm- perL. i. & 3 -ff- de Jurisd ..ubi dicitur jurisdictio-nem complecti potestatem & licentiam judi-cem dandi. Ergo non fuit necessitas , Prsetorvero habet jurisdictionem L. 16. V seqq.ff. eod.Clarum praeterea argumentum puto extare inL. Barbarius Philippus ff. d. offic. Prator. Et cla-rius adhuc ex L. i§. ff. de Jurisd. Imo clariffi-mum ex L. 75./’. de Judiciis, ubi Praetor legiturtitaffe , judkajje & sententiam executus. Non ob-stat (1.) L. 2. C. dePedan. Judic . ubi Impp. Dio-cletianus & Maximin. referunt, ante sua tem-pora Prsesides in plurimis causis judicare nonpotuisse, sed notionem delegare obstrictos fuis-se pedaneis, ipsi vero jubent, ut Praesides notio-nem imposterum obirent, nec eandem deman-dent ulterius , uti hactenus factum, pedaneis.Hanc legem non de Praesidibus tantum locutamcontendunt Dd. sed & de Praetoribus. VenireenimPrxsidis appellatione & Praetores l. 2. §. 2.Quis Ord . in bon- posseff. serv. I. r 1. de Reb. eor. quisub tut. & l. 15. ff. d. Jurisd. Praetorem praetereaquoque appellatum, qui provincias rexeritE. 13. §. i- ff-de Jurisd. Magistratus vero pro-vinciales quicunque fuerint, Prsesidis appella-tione comprehensos. 1. f.de Offic. Pracfid. Re-fpond. d. I. 2. §. 3. loqui de Praetore provincia-li, qui Praeses pariter appellatur, d. I. 13. d.I. 1. De eodem loquitur d. I. 11, In/. 1 ‘y. ff. d.Jurisd. ex necessitate connexionis non temereprobat Cujacius Lib. 7. Obs. 3 2. pro Pracfidem le-gendum Präsentem. Quod ratiocinium exd.l.13. & L 1. attinet , inde non aliud sequitur,quam Praetorem provincialem non judicandiprseditum fuisse facultate. Loquor vero de Prse-tore Urbis. Adhoec licetintelligdtur d.l.2. dePrai-tore urbis tempore Diocletiani 3 t Afaximin.Impp.attamen quia dcl. LL. constat Praetorem judicas-se tempore JCtorum istorum ex quibus Pande-ctae excerptae, d. I. de Praetoribus, qui tempo-ra JCtorum istorum usque ad dictos Impp. Dio-cletianum & Maximinianum secuti, accipienda.Idque nostro proposito sufficit, quod temporedictorum JCtorum Prsetor quoque judicaverit.Nam plurima loca, de quibus inferius dicemus,ipsum jus sic dictum ad illum effectum , quemjus non ipsum, sed opera alterius perficit, apuddictos JCtos occurrunt; Et si textus quidam inCod. occurrit, uti perspiciemus ex l. 22. §. j.C. de jure delib. © /. 5. £=? 4. C. inquib. caus r effit,in integr. neceffdr. istis temporibus idem pro-diit , ubi lecundum dict. L 2. Praetores iterumjudicii munia obire valuerunt. Nec obstat (2.)

L sin. ff. de Offs- Prator. ubi dicitur , Praetoremspecialem judicem seipsum dare non posse. In-telligunt hic Dd. per specialem judicem Peda-neum; verum dd. LL. satis probaverunt,Prae-torem judicare potuisse; Ideoque illud intelli-gent! um eo sensu, ac si Ulpianus dixisset. Praetor

se ipsum dare non potefl tutorem. . ^ r .

lern quia uterque actus imperii est ,poteß imperare. Sed diceres, de eo nubium. RespondSufficzrQ quod lex id du j ( pclaratione dignum judicaverit, v.cept. qui arbitr. add. Ant. Fab. ad d.

Praetor. Nec obstat (3.) quod dd-H-tssst^ffbent, Prajtorem appellatum fuisse,rit, non vero illum Prsetor em, q ul 1 \ !

condidisse, istapraeditumfuissep otelltl r0 r; ^

qui jura legitur edixisse appellatur Pff. c0 fl' i

judicavit pariter isto nomine insig*si tU . s ’ 0 t,^ fniuntvero in re, qui in nomine co»v a ^ pjffrio alia non ad versetur, qualis hic nu* Vys* 1Praetoris appellatio universalis est oi(i ;Magistratibus, utiDd. non obscure , j.t^dunt exffj.de Division, fiipul. Refpo"d'^^^ |tum probare, /Edilibus nomen istud efflifuisse; sed omnes fere Dd. d. §. verb ul Itollunt, ipfeque Theophilus. Juste itass 1 !^ |juris ministri judiciali Praetorem b ce b ff ire,quia dijudicatio causarum actus ju^ Jnon extrajudicialis,qualis erat, cum Kcto jus proponeret. Facit l. 5 8-/- j,el° c Viitbi judicium faäum appellatur, plurustScriptoribus antiquis idem testant>^^^Cujae, l.y. 0 . 27. Nec dici potest, P s£etjudicat non mereri appellationemJudicis ; Leges quippe supra adducti’ ,

-A

teri liceat Praetorem, qui judicavei* > .illum, qui jura legitur condidisseligatur Prsetor,qui judicavit, & 1100 cit 1,s ff 'riiirri, quando Frontispicio hujus Trabt-JkUniflrumjudicialemPratorem effe-que liceat dicere; nec Prsetorem a Pfjudicavit; sufficit quo.d omnis, qui•''Lyifj’,minister actu judiciali sit. Adjung eI Vmodo esset verbis frontispicii, feu tEltractatus Juris minister Praetor efi &tis ex allatis legibus apparet, P*? 1 et j^’habuisse facultatem. Enim vero lC £fJ ju 5 , 1 ’/Prsetor corpus subministret, attal11 .ffquandoque producit effectumP s2 ctnisterio non interveniente

/. 1 8. ff.de Juristl. nomenPraetoris reli 11 ^ ^judiciali implicito. Ergo Prsetoris ssjjgffxsolum qualitatem legislatoriam re ff e eJ -ifl e .fsententionatiseonvincitur. Adhs c P „„imj.

habuisse facultatem. Enim vero b ce i- clinistret, attaM a

qiu

ipsius opera sequebatur. Eaque ‘P • stff /LL. partim,partitna Dd. dictum f lU . /ff/ll/

dem, nam quotiescunque quis dicitur ) J

alias ipse aut alius alterius ope effe» : Jfuerat > & ad hujus interventum ibiPrespicitur , ipse id fecisse dici meretur- .quippe istud conveniens est subj et y Arespectus ad aliud remotum bab^ jf"alia ratio pronominis istius in ^ j,ji

J

nam cum dicitur , sed fi ipsorum

erit non impedietur manumijjio > rel P fiff. tf\tur ad aliud tempus , nempei. e. anre tempora vigesimi anm $bus majorennitas juvenum iutis adipiscenda vel amittendi® ss 1 Xoritur §. 4. J. Qui V ex quibU S c ß ri.ff. qui V a. quibus manuniifst■ j' u.Ubertatem. I. 40. ff. de Liberaliini. 25. ff. de Procuratorib. ubi 0

ipso dicitur fieri suspectu* ■>

f.