4 s 7

De 7?. e torsione Juris circa, Jbfodum rrocedendi in Judicio , seu Trocestm.

detefldm. tuf. l.p-ff- devulg. & pup. /«£/?. & o-lingua latina in testamentis adhibenda erat,fi quis heredem instituere aut legare vellet,n on in fideicommissis, qua? ex Praetorum ju-r >sdictione proficiscebantur. Franc. DuafenusComm. ad t. ff. de V■ O. Hae subtilitates hodiesublatae , & libertates gtscis verbis in testa-mento relinquuntur, L. 14. C. de teflam.man.hu& stipulationes graecoidiomatevel alio quöcun-que expediuntur ; Testium dicta vulgari ser-mone scribuntur, ne aliquando fiat, ut Nota-ri lingua? inscii, depositionum vim non expri-mant, vel aliqua verbis vulgaribus, aliqua la-enis exprimere cogantur. Asinius de execut. c.

5 3 §,§. 6. fi. 10. Dubium est , an reo illiterato a-6no latina postit offerri? Alexand. putat fieri•ton debere, cum rei intersit, ut actionembe-ne intelligat, tandem concludit, poste offerri,& sufficere, siper advocatum Rei vulgarizetur,quia libellus judici non parti offertur, auth.afferatur. C. de Iit. cont. iEquitati autem conve-nientius, consuetudines locorum este consulen-das , reus enim non semper habere potest Ad-vocatos, vel interpretes , quibus confidat. U-dalricus Zasius ad l. 1 .ff. de V. O. §. ult.

Quam linguam sententia judicis exigat, nonConveniunt JGti, /. 48-jf- de re jud. vult, ut dS-c reta a PriEtoribus latine interponantur. Glos-sa, Bartolus & Forcatulus cerebrina quadam^onciliatione corrumpunt verba dicentes latine,*-e. verbis intelligibilibus dictandam este senreu-liam. Aliter ergo reponendum erit; scilicetquoties Romani Imperii interfuit, cujus decor«tat, linguam latinant ampliari, tunc judices& Magistratus populi Romani non debebat lin-guam Romanam ignorare. Hic vero loqui-mur de privatis conventionibus & sententiis cir-Ca privatos, ubi licet sententia juris publici sit,Elugo Donellus Comm. ad t.d. V.O n. 9. & ab°mnibus intelligi debeat: Attamen si res cumItalis, Gallis & Hispanis esset, lingua litera-^ia, quae ipsis latina est, sententia concipiPotest, Alias nulla lege obligamur ad fe-rendas sententias lingua literaria, vel nonfiteraria. /. 12. G. de flent. V interi, quia qua-ntas lingua; non vitiat sententiam. Sigism.Maecia de sententia & re judic. gloss. 14.

28.». k &seq- In causis fidei prudenterfi^mone vulgari sententia fertur , ut tam a pe-Ms, quam imperitis, & ab universa plebe in-jjsestigatur. Scaccia c.l.n. 6.

Qui plura de linguis nosse cupit, adeat Ahasv.^ r hsch i uni de lure Ideomatis in Germania recepti,Christ. Besoldum de linguarum ortu V immutatio-ne > Melch, Smidium de linguis sacris. De linguav etustiffi ma Europa;, Celtica & Gothica Excel-e ot. Dn.Rirchmajer singulari disputatione egit.3 * Expedit, ut linguam compescentes interpre-te m visitemus, & quidem verborum, non ani-^ l. 16. C. de fidekomm. Matth. Wesenbeciusy? rt -*l.dec. 321. n. 109. de juris enim interpreta-bilibus immensa prostant volumina, magnamVef o convenientiam, cum interpretatione de-btativa habere, nemo negabit, & sepius abtiila ad aliam valet argumentum. Haec inter-standi facultas a naturali jure descendit, cuiRogare jus humanum non potest l. a. §. 5 -#*Jur. Aymon. Cravetta conf. 641. n. 12.15.ars juris est, & jure gentium stabilita. Andr.

VI. Disput. XXL

Alcyatus de V. S. n. 2. modus antiquissimus Scnecessarius est. Petr. Andr. Sammarus de ex-tensionibus n. 98. sieq. Gic. I. 7. ep. 19. Si tibi, aitquadam‘videbuntur obscuriora, cogitare debebis, nuilam artem literis fine interprete percipi poffe, ConfLipsius cent. 1. mifcell. episi. 49 . & quantum utilitatis creat, dum per interpretem MyXcovtoomnes linguas intelligere & omnibus peregri-nis respondere possumus. Ant. Hering, de fide-jussoribus c. n.n.i 52. atque tunc interpretativefacere dicimur. Petri Pauli Parisii Consilia conf.

9 8* 5 1 • Vol. 1. Olim Interpretes ex Apparito-rum St Libertinorum numero desumpti. Cic.ad Thermum. Carol. Sigonius de antiquo jure ci-vium Roin. lib. 2. c. 1 5. ».4 0. Joan. Rosinus Ä n-liq. Rom. lib. 7. c■ 48-

Derivationem si spectemus, interpres dici 33videtur quod inter partes medius sit duarum lin-guarum, dum transfert. Perotro placet esseex interScpars, quia inter partes parat aliquid,Salmasio exinter & pretium, vid. Indor, lib. x 0 .alias interpretium negotiatoi-um dicebatur olimvectigal Romanis mercatoribus impositum.Caffiodor. /. 2. ep.et.Bvileng.devettigal.pop.Rom,c. 48. Jolv Marquardus de Jure mercatorum l. 2.c. 3.«. 85 - Germanicum Tolmetscher deducitur aTale, Batavis idem ac Sprache, unde talmet sehen,tollmetschen, & Teis interpretem significat, conf.Spate: Commune verbum interpretor est, quodutroque versum vel significatione reciproca di-'citur, Aul. Gellius No£t. -Ait. I. i 5. c. 13. passiveetiam Ciceroni sumptum. Cafp. Barthius Ad-verf.Comm. I. 29. c. 9.

Dicti interpretes fulgeratores apud Ammia- 34num Marcellinum p. 264, & interpretatio voxfulgeralis disciplinae propria, quia et fulguruminterpretatione ventura praecinebant. Plin. Z. 2.c. 53. Examinatores dici possunt, quia interro-gant, & responsiones recipiunt, dictantqueNotariopraefente. Ricc. in Colleä. dec. coli. 298.

Homonymiam dum examinamus, interpres 3 5quandoque idem est, quod conciliator fautori(/y,%vsvs,W(>tSsjtvos , Gall. truchement, Ital. Turci-mano, Belg, een Verduft sicher. Interpres etiamest is, qüi inn;r aliquos proxeneta est, cujuspraemium iffcnnvrmov Grteci appellant, quasises interpretitium /. 3. ff. de Proxen. Calvin. Le-xic. Pro mtertmncio sumitur /. 1. C. de nupt. l.f.ff.de sponsal. Jacobi Gothofredi Codex Theodosi,tom. 6.1. 1 6.t. 10. inf. Large interpretatio diciturdispensatio. Petr. Pauli Parisii Consilia Vol. 4. conf.

68- n. 198.

Sequitur, ut in ipsius interpretationis natu- 36ratrt inquiramus > quae in proprio sensu deno-tat vocabuli apertam significationem. Steph. Daoyzin indice Corp.Glossati. conf. l.f. C. de LL. Hincdefinitur interpretatio a Cic. ad Her. I. 4. quanon iterans idem redintegrat verbum, sed id comnh-tat, quod positum est alio verbo, quod item valear,aliter definit Aristot. /. 1. de interpretatione c. 1.Alphons. Villagut. de extensione legum Arg. /. x.

§./. ff. de VO. definitur interpres, cujus mini-fierio ad extraneam linguam intelligendam utimur.Improprie sumitur pro correctione , arctatio-ne, restrictione, prorogatione , sive extensio-ne. Gloff.in l. i.pr-ff- & L P ro wente legis,

pro argumentatione a similibus ad similia. Al-beric. a Rosate de statutis 1 . 1. q. 9. n. 3 6. SignumMra m inter-