2 )e Ntgotiis prhxtis per Interpretern txptditis, 451

äs sum judicem interpretandi potestatem habe- quod judex minus capax sit ad interpretandum.re existimat Jason, in l. 1. n. 10. ff. de V. O. Ad Jasonis rationem quantum attinet, facilen ec sufficere, si judex in causa coram se ver- largimur, quod judex durante officio in causatente testamentum extranea lingua scriptum coram se non postit esse judex & testis , in in-mterpretetur, censet Simon de Prattis de inter-pretatione L. 1. interpr. 1. dub. %.fol. 2. ». 5. Con-sariam tamen sententiam eligit rectissime Dam-houd in prax. rer. ctv. c. vjo.n. 31. Frustra enim

fit

per interpretem , quod quis per se facere

potest. Flamin. Chartarius de exeeut. contra ban-

terpretatione vero ut instructor & declaratorreputatur, quod prohibitum non est. /. 27. Jf-de lib. U poß. Bartol. Socinus ad l. 1. §-/- ff- deVerb. Obi.- accedit, quod judicis interpretatio-nem Notarii instrumentum augeat. *

A judice ergo non multum distat Notarius 15

VJuULOV

mtosfac- c.z. & quoad Commissarium petitum sive Secretarius judicii, qui simul etiam judexperinde est, ac si communi idiomate loci rem este dicitur, scilicet chartularius, Alciat. de Verb.tractet. E diverso, si in dubio se Comtnissarius O bl. & ab interpretis munere non arcetur, cumNon fatis versatum in lingua sentiat, unum in- ei soli credatur l. 21. C. adL- Corn. de f als Fla-terpretem sibi associet, tunc eo majorem fidem tnin. Chartarius de exeeut. sentem, cap. 2. «. 52.Partibus conciliabit. Rutger. Ruland. de Corn- sic tota die Notarii vulgarizant rustico , quod estXi miffar.&Commis lib. 4. c.i%.n. 5 -fiqq. Stabilito diftum Hterali sermone, scribit Bartol. adL. i.§.jam jure Commissarii, an adhuc poterit inchoa- f.ff. de V, O, ». 4. Unicuique quoque crediturto examine testium testes, quorum linguam ia officio sibi publice injuncto C. cum parati X.non inteUigit,per interpretem ulterius exami- de appell. Felicius tamen ac juri magis conso-nare? Pars adversa dubio procul acriter insta- num est, ut alius interpres ei adjungatur, inbir, Commissarium hunc linguae expertem esse quem partes consentiunt; unde Notarium nonremovendum, supponendo alium magis exper- facile subire posse locum interpretis autumattum. Tohan. Thilmannus de Benignis decifion. Steph. Gratianus difeept. forenf. Tom. 2. C. 235.

observat. Cameral. dec. 1. Hoc tamen non ob- «.42. vel majoris tantum securitatis causa in-stante, Commissarius, assumpto interprete, exa- terpretem sibi associet. Ceterum uti antea intuen continuabit. Joach. Mynfinger, Resp. 88- judice, ita & hic maxime distinguendum, interqui a incidens hic actus est, ac dependet a clau- examen testium & interpretationem dictorumsula commissionis: Und sonßen alles andere thut , testium; hanc Notarius solus expedire potest,nas recht ist. Jure 2. permissum , interpretem ad illud necesse , ut judex simul cum Notarioubi opus, adhiberi, quare a Commissario pro- examiner; Inde probabit Notarius, si dubitatur,ptsr necessitatem assumendus est, ubi actus ali- nunquid interpretatum fuerit & scriptum; nonter expediri nequit. Casum in terminis allegat fi dubitatur de veritate negotii principalis, v. g.ssuland. c. L ubi etiam parte appellante, Corn- examinis , quod solus expedivit. Quid vero t6wissaritis legitime adhibito interprete processit, judicandum, si interpres electus negaverit, seAdduntquidemDD. aliqui, Commissarium non ita dictasse, uti Notarius scripsit? Interpretiproprio ausu interpretem assumere debere, minus credetur quam Notario, nisi hic luspe-quia artifices sunt, qui non nisi concedente Sii- ctus sit, Card. Zabarella coi. 1. inf. gloffa. Quan -periore introducendi. Sed vana haec sunt, cum do Notarius est sufpettus , aut interpretis existi-Cotnmissario omnia illa videantur concessa, sine matio sit valde major, veluti si persona inter-quibus commissionem expedire nequit arg. I. 2. precis sit multum nobilis, fideque digna, e. gr.f. de Jitrisd Doctor Juris, qui omnino praesumitur peritus.

*5 Adjudicem nos conferimus, quem ad in- Farinarius Oper. Crim.part. 6 . 9,158- n.i 94. velterpretis officium non admittit Romanus ini. 1. fi persona multum notabilis. Mascard. de probat.ff.de V.O. contra Bartolum; cujus tamen semen- L. 2. comi. 1096. Qua tandem ratione Nota- 17stam amplectimur; nisi sint ejus modi actus, rius non intelligens idioma contrahentium in-

quos judex solus absque Notario peragere ne- strumentum conficiet? Scribet illud de actu

quit, v. g. ad acta judicialia solus non sufficit, contrahentium, asserendo, quod talis peregri-ne ad examen testium, bene tamen ad eorun- nus vendiderit ejusmodi peregrino per verbadem interpretationem, vid. Auth. apud eloquen - pdonica illam rem pro tanto pretio, prout mi-st//» C. de"fide instrum. quia judicis officium hi constat de eorum intentione per talem in-est ta j: a interpretari, eique ut persome publi- terpretem assumptum, & de voluntate partium, magis creditur. Zasius ad L 1. §-/- ff V. O. electum. Cadit prsterea contractus in intelie-4 Quando vero interpres a partibus electus, & ctumNotam per visum & auditum ahqualem,judex etiam sciat interpretari, occurrat voca- inde ex re ipsa concludet, cum videat partium. tulum aliquod diversis significationibus prtedi- verba ab interpretibus excipi & declarari, namtütn, arbitrium judicis pluris esse sstimandum, voluntas non minus facto.quam verbis demon-quam interpretis, defendit Tusch, in Conci. Ju- stratur Aut instrumentum de verbis mrerpre-st, Tom a conci 220 n.16. Obstat C. quoniam tis conficiet, quod validum utique em. Paul.

itemjlton. Caftrens. MI. * r. a «. „It.,. 4. Obst.,,

s. si quis ita. 10. quod non possit stari inter- quod Notarius non queat instrumentum facerePotationi solius judicis , quia judici soli non de his, qme alieno senso percipiuntur. Sed resEditur de actis & gestis coram eo, sed inter- salva est, dum praeter interpretis relationem &stetes insuper adhibendi. Verum dubia re- alia concurrunt signa, unde ventas reluceat,Aventes, capitulum prius objectum non leoni- Alex. Tartagnus ade. I. n. 10.n ° dente lacerabimus , dum intelligi debet, Quantum mulieres atque minores concernit, xgquando judex solus linguam sciens , examinat non difficile erit illis interpretandi munus sub-le stem h_T«.T.1:-trahere, cum communiter ignorent vim ac po-

testatem vocabulorum. Gloff. singularem, in LMmm 3 quotiens

A p tn> una cumNotatario linguam ignorante,sic a sententia nostr^ non multum declinabit,