Marcellus Malpighius
aspera: arteria:, vena: & arteria’ pulmonaria, qua nexu quodam pariramificatione totam excurrunt pulmonum substantiam, hoc solum tibisum ratus communicare, quo modo liceat sinceram, & evidentem va-sorum divisionem, usque ad minima assequi, qua quidem licet alias le-vi parenchymatis abrasione subobscure habeatur, mihi facile tamen, &summa cum oblectatione contigit eam colligere 5 In pulmone igiturcanis miror, sed gracilis, Sc oblongus assumatur lobus, qui compressi-one facta aere omnino exhaustus radiis solaribus expositus aperiet ductusaspera arteria, item propagines arteria, utpote sanguine vacuas, quaomnia cum adjunctis lobulis poly podii similitudinem dabunt, & quiacrassus hic sensus est levi cum impensa, & labore iterum licebit exqui-sitiorem habere delineationem; Hoc autem tibi accidet si inflaveris ar-teriam pulmonariam mediante evidenti trunco in principio ejusdem lo-bi, deinde nodo illigaveris, videbis enim exurgentem arteriam, vel utianaglyptice sculptam sese minimis, etiam prodeuntibus vasculis ramo-rum arboris ad instar, vel si lubeat formosiorem habere delineationem,immisso mercurio argentea: emergent ramificationes, usque ad minima.
An ha:c vasa in sinibus, vel alibi mutuam habeant anastomosim, ita utsanguis a vena resorbeatur continuato tramite, an vero hient, omnes inpulmonum substantiam dubium* quod adhuc mentem meam torquet,pro quo enodando, incassum licet, plura, 6c plura molitus sum aere, 8cliqmdis varie tinctis, saspius enim immistam aquam nigram fyphone'per arteriam pulmonarem a pluribus erumpentem vidi partibus, namlacta levi comprelfione solet exsudare a membrana investiente, partimetiam coacervari in interstitiis, major vero copia cum commixto san-guine erumpit per venam pulmonarem, & quod mirabilius est pertracheam diluta, & minus colore tincta cum levi spuma, 6c ex quacum-que pulmonum compressione per eandem foras exit; in eodem item re-liccato pulmone parietes vesicularum, & sinuum denigrati omnes vi-dentur ; Quid simile etiam immisso mercurio accidere videtur, namrepleta arteria pulmonaria mercurius excurrit ad extimas propaginesbifurcatas, qua: si leviter etiam comprimantur foras e membrana in-vestiente evomitur, quandoque facto aditu in interstitia ibi pene totuscolligitur; In resiccatis etiam pulmonibus, varie öc inordinate rubesicentes conspiciuntur vesiculae, aliis albescentibus. Unde ex his omni-bus sicuti naturalis via non habetur, quia immissus humor plures sibiparat vias, qua: in sanitatis statu insueta: sunt, ita edocemur ex leviquocumque conatu, &c humorum mutatione regias istas vias frangi,quare nil mirum si hydropes, sanguinis expuitiones, phthises, asthma-ta, & empyemata levibus etiam ex causis in pulmonibus contingant.
De pulmonum usu scio plura ab antiquis haberi, & circa illa pluri-. mum etiam ambigi, & praxipue circa refrigerationem, qua: pro prin-cipali fine usurpatur, cum nitatur excedenti imaginato cordis calore,qui exquirat eventationem, quare ha:c curiosum m alterius usus inda-gine fecerunt, & ex his, qua: subnectam, probabiliter credam pulmo-nes a natura fabrefactos este ad janguinaricz violvi ?niscellam ; pro sangui-ne autem non intelligo aggregatum ex quatuor vulgatis humoribus,utraque bile, sanguine & pituita, sed totam illam corporaturam, qua:per venas, öc arterias continuo fluit, qua: licet pene infinitis constet par-ticulis