Pars

Occasum cognoscere; alterutris enim cognitis, al-tera latere non poliunt: nam qui faciem vertit adSeptentrionem, & dorsum ad Austrum , habet adextera Ortum, a sinistra Occasum; & qui faciem• ad Ortum corivertit,dorlumquc ad Occaium, dex-

tera Meridiem, sinistra Boream ostendit. His prx-missis, modum tradamus plagas prxdictas in quo-cunc l uc loco inveniendi.

KimtüT'*' V "eres duobus tantum modis plagas dignosce-bant. Trimi) y noctu per observationem stellarumcircumpolarium, prxlertim Helices ac Cynolunv,quarum hxc in minoris, illa in majoris urse caudaest extrema ;interdiu vero per orientem aut occi-dentem Solem: ijs enim vilis sciebant qua parte Se-ptentrio eilet, quä Oriens, qua plaga: reliquar. Se-cundo per littorum, promontoriorum, montium,Inlularumnon procul alitioribus dissitarum, alio-rumque signorum in oculos incurrentium contem-plationem : quia enim vel experientia propria, velaliorum relatione, vel Mapparum geographicaruminspectione sciebant in qua plaga ellent praedictasigna; vilis illis non ignorabant in qua ipsi plagaconsisterent. Iisdem duobus modis ct Rccentio-res utuntur nautae in brevioribus navigationibus.Qui Taprobanam Insulam seu Sumatramolim pe-tebant ex Asiae Continente,aves e caveis emittebat,«Sequam plagam volando petebant,eam Asix Con-tinentem a le relictam dicebant.

Verum quoniam ä littoribus longius abreptis,

& altum ingressis profundius, nec littora apparentamplius. nec caelo nubibus & caeca tempestate ob-ducto Sol, aut stellae; non audebant Veteres a litto-re abscedere; & si quando tempestate abrepti erant,periculose atque in certx erant navigationes illorii.Nunc vero post Pyxidem nauticam inventam nondubitant Rccentiores fe peregrinis & nunquamantehacsulcatis maribus committere,ac multorummensium, imo & annorum spatio Oceanum uni-versü peragrare, ignotasque adire regiones,ac tan-dem ad loca, unde digressi lunt, feliciter redire: di-ctae enim pyxidis ope ( dcquapluracap. sequenti)quovis loco ac tempore plagam Septentrionalem& Australem nullo negotio inveniunt, atque ex bisOrientalem & Occidentalem,exterasqueinterme-diasomnes, idque vel Globi Geographici rite si-tuati, vel Pyxidis nautica: subsidio, uti ex dicendispatebit

l- 381

co, & convcrsivam, communicat Magnes ferro acchalybi,ferreisque ac chaly beis lingulis leu sagittu-lis, ( magncticas acus passim vocant) hac tamenconditione, ut quxpars sagittula: polum magnetisBoreum attigit, ad A ustrum convertatur; qux veroAustralem, ad Boream. Causam explicavimus lo-co cit. Quia igitur prxdictx sagittula: lupra obeloslibratx in omnem vertuntur partem,nec antea qui-escunt quam extremitatem unam Septentrioni, al-teram Austro obverterint; ideo versoria commu-niter appellantur. Modum ea conficiendi, ad ma-gnetem adfricandi, conservandi, aliaque multa,ex-poluimus citato loco.

Paucis tamen locis magnetica versoria respici- Magnitieunt directe polum Terrx arcticum atque antarcti- dteitnatio,cum, adeoque raro demonstrant exacte lineammeridianam,led plcrisque in locis declinant aliquotminutis aut gradibus in Oi tum aut Occaium, pau-cioribus alibi, alibi pluribus. In InluKi el Corvoseu Corvi dicta (quae una est Insularum Azorumscu Handricarum inter Europam & Amcricam )nulla est acus declinatio, led ipsi meridianx line«incumbit ad amussim; ideo Rccentiores Geogra-phi Meridianum per dictam Infulam transeuntemallumpserc pro primo Meridiano, ut in Geogra-phia diximus. Idem contingit in alijs quibusdamiocis dicto Meridiano subjectis, non tamen ubi-que. In locis ab illo Meridiano versus Orientemsitis usque ad promontorium procuirentis Africx,dictum Cabodas /Igullae, non procul a promonto- -rioBonxSpci, declinat a Septentrione versus Ori-entem inxquali declinatione, nimirum ulque adInsulas Trtflande Cunha per spatium 70 graduumaccrescit declinatio, ita ut ibi sit 1$, imo ix 19 gra-duum circiter; inde rursus decrescit usque ad locavicina dicto promontorio das /ignllns, ubi nulla estiterum declinatio. Ab eo vero loco versus Indiamincipit declinatio a Septentrione versus Occiden-tem, qux rursus varijs in locis varia est. Observa-tiones multas in T erra, in Mari mediterraneo,ac inOccano factas, quo & quantum certis locis decli-net, invenies apud slthanaßum Kircherum inArte Magnet. Petrum Herigomm to. 4. CursusMathcm.& alios. An vero declinationes certis lo-cis dcprxhense. sint iemper stabiles, an vero vari-entur, diiaislimus lo. cit. in Magia; ubi etiam de-clinationis causam dedimus.

CAPUT III.

De Pyxide feti Compasso nautico ,

levf* **** "X ys Agncti virtutem incise non solum ferri at-

XVA.tract.ivam, Antiquis quoque notam,sed cer-tis etiam partibus seu punctis luis ad Septentrio-nem ac Austrum, atque adeo ad ipsum'1'crraquciglobi polum arcticum atque antarcticum conver-ilvam(simodb libratus expeditam se convertendinanciscatur facultatem) Veteribus prorsus igno-tam; certius est quam ut probari debeat. Puncto-rum illud quod ad Boream convertitur, polum Bo-reum; alterum quod ad Austrum vergit, Australempolum appellavimus cum plcrisque Magneticarumrerum Scriptoribus in Magia Naturali par. q.lib.z.ubi fuse ac distincte de Magnetis virtute ac pro-; prietatibus,mirisque effectibus per eum patrari so-

litis egimus. Utramque virtutem, attractivam di-

Acus magnetica supra obelum librata varios ha- Magnitie*bet & egregios ulus in horologijs sciathcricis »in atm u f M4 -Geographia, & Hydrographia, & in diversis Ma-thematicis instrumentis. Ut Hydrographix inser-viat, solet includi pyxidi rotundx,aut quadratx,cu-jus peripheria in certas divisa est partes. Solet & ipsiacui Orbis chartaceus, quam Rosam ventorum ap-pellant, superimponi atque adglutinari, ita ut intrapyxidem librari una cum acu lupra obelum queat. VyxU nau-Atque hanc vocant Pyxidem nauticam, & Com- tica.paslum nauticum. Primus ejus inventor crediturfuiffc quidam Amalsitanus circa Annum Christi.

J301, quem alijjoanncm Gojam aut Giram, alijFlavium appellant. Fabrica ejus non est uniusmodi apud omnes. Aliqui orbem chartaceum di-vidunt in Spartes, alij in >6, alij inzz, alijin 64,alij,denique in 360. Communiter tamen, etiam ab ijsqui Oceanum navigant, inzz dividitur, juxta nu-merum ventorum e totidem Horizontis cujuslibct

1 i 3 ' pia-