4 ov

ctiali plano inventam adaptetur , ut A Meridiem,B Septentrionem respiciar. Quo in situ erunt hora:a media nocte ad meridiem in iemicirculo ADB,reliqua: in reliquo , in horologio superiori, quodnim. respicit polum conspicuum, & illuminaturaSole inBorealibus signis existente.

Inferius.

S I in facie inferiori & opposita horologij dictomodo elevati describas easdem omnino lineas,& stylum adigas per centrum E, ita ut ad planumhorologij sit rectus; habebis horologium inferius,quod nim. rclpicitpolum non conspicuum, & illu-stratura Sole in Australibussigniscxistente.

Liber Xlh Horographia.

Tropicos

inscribere

borolegio

etqniriofii*'

H .

Vide Ico-nismi XII,ri S'I 7 ?*

Propositio II.

Tropicas inscribere horologio Aiqui-noohali,

A D Tropicos inscribendos ncceffc est ut sty-lus sit determinata:longitudinis. Ducta igi-tur A B in transversum,& C D perpendiculari ad AB, describe ex C arcum E F G cujufcunquc magni-tudinis, & ex E versus F & G numerata maximaSolis declinatione, duc rectas C E, C G;critqueCE ./Equator, C F, C G Tropici. Ex C versus A &B transfer longitudinem styli horologij facti us-que in H, & per H duc parallelas ipsi C D, quae se-cabunt rectas C F, C G, in punctis I. Si igitur su-mas distantiam HI, & ad ejus intervallum ex E ho-rologij circulum describas; critis in superiori ho-rologio TropicusO p, in inferiori vero Tropicusyp: qui cum aequales sint inter se, sufficiet medieta-tem figurae describere.

Si ex C. per arcum E F. aut E G duxeris radiosaliorum signorum, secabit illos similiter recta HI,& c irculi ad distantiam ab H ad puncta I sumptamex centro E horologij dabunt alios Zodiaci arcus.

Propositio III.

jEquinoSliale Italicum & Babyloni-cum describere.

A D hxc describenda requiritur determinatalongitudo styli. Ductis igitur rectis A B, &tquinoäia- C D, intersecantibus se ad rectos angulos in E, de-le Italicum scribe ex E circulum, eique inscribe Tropicum& Sabylo- Cancri, juxta dicta Propolit.praeced. Deinde in-nicum, f cr jbe circulo lineam horizontalem (in quam scili-cet cadit extremitas umbra: styli determinata: ma-nism/xil gnitudinis oriente & occidente Sole ) hac ratione.Fig, 3 g 0f * in linea C D accipe portionem E L aqualem stylo,& ex L describe arcum N O, & in eo ab O usqueadN v.g. numera gradus altitudinis poli regionis tuae,& duc rectam N L, secantem A B in puncto M; perquod si ducas O P parallelam ipsi C D, habebis li-neam horizontalem.

His factis, divide tam circulum exteriorem,quam interiorem scuTropicum.in 24 partes squa-les, initio facto ä linea horizontali, a puncto O proItalico, a puncto D pro Babylonico; 6 c proximapuncta arcuum supra aut infra horizontalem exi-stentium conjunge lineis rectis, & habebis utrum-que horologium. Numeros adlcribe ut vides. Ho-rs supra lineam Horizontalem iiiatnocturns, infradiurna?.

CAPUT VI.

De Horologijs 'Declinantibus.

D eclinantia sunt, qux describuntur in planisverticalibus declinantibus aprimario Vertica-li circulo, sive in Ortum, sive in Occasum, idquevel ex parte Austri,vel exparte Septentrionis:undealia sunt declinantia a Meridie in Ortum,aut Occa-sum ; alia declinantia a Septentrione in Ortum > autOccasum. Hxc ut describantur, investiganda priusest planorum declinatio modis dictis in Apparatucap.3. Delineatio eorum geometrica est difficilli-ma. Ego quam potero ordinatissime procedam.Cui non placet praxis, delineet illa organice modisinsta dicendis.

Propositio I.

‘Declinans Aßronomteum deßribere.

I.T"XUctis A B,C D, secantibus se pcrpcndicula-JL'r iter in E,constitue ad C D in piisicto E angulum declinationis plani illius,in quo aut pro quohorologium delineandum est : infra quidem re-ctam A Bjsiplanum vergat in Austtum;lupra vero,si in Septentrionem.Debe t autem,si planum in Au-strum vergens declinat in Ortum, prxdictus angu-lus fieri versus sinistram ad partes A;siin Occasum,versus dexteram C D ad partes B: e contrario vetosi planum in Septentrionem vergens declinat inOr-tum, debet idem angulus ficti versus dcxteram;si inOccasum,versus sinistram.lnprxscnti paradigmatepono planum declinare in Ortum a parte Australigradibus 30, ac proinde angulus declinationis de-bet constitui infra A B ad sinistram C D sic. Ex Edescribe ad quodvis intcrvallu arcum DO,in coq;numera gradus 30 a D usq; ad 0 ;&per O educ ex’Erecta EO;eritq;DEO angulus declinationis plani,Se recta E O dicetur linea declinationis, recta veroC D erit Meridiana, seu linealiora: 12.

Il.In recta A B fume portionem E P pro magni-tudine horologii futuri (quod tanto erit majus,quanto major erit E P)& ex P describe arcum E V;atque ex E ulq; ad V numerata altitudine poli, ducper P V rectam,qua: intersecabit rectam C D in C,critquc C centrum horologii.

III In linea E O sumpta recta E F xquaii ipsi EP,duc ex E ad AB perpendicularem FG;& ex C perG rectam C G pro linea styli;& per G perpendi-cularem l lGM proxquinoctiali.

IV.Ex aequinoctiali abscinde G FI squalem ipsiF G.ductaque recta C H pro axe,duc ad ipsam €Hex G perpendiculare GI; & ex I ad CG aliam per*,pendi cularem I K;eritq; IK longitudo styli perpen*diculai iter erigendi in puncto K; CI Gverb trian-gulum perpendiculariter supra C G erigendum.

V. In linea styli CG sumpta recta GL, ipsi G Taquali, describe ex L circulum cujuscunq; magni-tudinis ; & per centrum L, ac punctum Min quoaquinoctialis intersceatMeridianum CD, duc dia-metrum circuli descripti. Hunc circulum divide in24 partes squales pro horis integris horologio in-scribendis, in 48 pro horis dimidiis, initio facto adiametro L M. Per puncta opposita divisionum cir-culi,& per centrum E,duc rectas,&secabitur aequi -noctialis in punctisjper qua’ si ex centro horologiiC rectas lin,eas eduxeris,dabunt hx lineas horarias,eundem servantes ordinem quem in Verticali nondecimante : nempe CD erit linea horsi2; linea:

Veto

Horologi»declwtnti*

lloräH^

declini.

ttflron<n n> '

cum.

nisiniX« 1 -

j’ig, j8'*