Tars

horizon -tuli.

Propositio III.

Horologia aflronomica qua centrum ha-bent,delineare in quoyis muro ^ver-ticali, cx horologio hori-zontali.

L

Morologa TTOrologium astronomicum horizontale cx-Qu1 n ° m ‘ Ca - s acte delineatum in tabula aliqua plana, sta-hnbent.de- tuc ante murum, ita ut iit horizonti parallelumkneareex ope pyxidis magneticx,aliavc ratione,dirige illudut habeat suum debitum litum. Quo autem re-motius suerit hoc horologium a muro, eo majusliet verticale; & quo propinquius, cb minus. Fir-mari etiam debet horologium semel lituatum, neloco inter operandum moveatur : quare allen autfulcris imponendum eis.

II . Ex centro horologii rite lituati educ filum,radens stylum angularem iplius, aut ii rectum,ha-bet stylum, radens ejus apiccm;& filum recta ex-tendatur donec murum attingat: & in puncto ubicontingit murum, habes centrum horologii sutu-ri,&limul locum styli angularis; quem juxta dire-ctionem dicti fili extenli in dio puncto defiges adlubitam longitudinem. Potest etiam loco fili cxcentro horologii horizontalis rite lituati extendiregula aliqua, cu'.,c stylum modo antea dicto radat,delimul mumm in aliquo puncto tangat.

III. Amtcquain stylum muro infigas,ex eodemccnt.Vo horologii horizontalis produc filum aut

egulam supra unamquamque lineam horariamiplius,ita ut eam radat,donec murum contingaqctin puncto contactuum imprime muro notas.Quod fi filum super aliquam horariam lineamprotensum non potest contingere murum,lignumest illam horam non polle notari in muro.

I V. A centro pro horologio in muro notatoproduc lineas rectas per lingula puncta contin-genti e antea in muro inventa,ealque termina velTropicis,vel alio modo proutplacucrit;& habebishorologium delineatum.

Annotatio,

I Lla tantrim Verticalia delineari possunt hac arte,qust centrum habent m quo horaria linea conveni•uni\quare Meridianum non potest hac methodo deli-mari, Si verticalia borealiajunt describenda , trans-adige ßylum angularem per centrum horologii hori-zontal», ut tn inferiori fuperßcte ipsius conftituat eun-dem angulum, quem in superiori conftituit ; & Ime ashorarias similiter nota infra ineadem superficie . Dein-de collocato horologio ut supra, operare modo ditio ;eritis centrum horologii infra horaria punUainventa:per qua st ex centro invento ItneOs duxeris, & nume-rum horarum adfinpfiris, habebis intentum.

Propositio I V.

tAflronomica Verticaha , inip & Hori-zontalia, Meridiana, Polaria ex

Jpquinociiali definiere.

a L

TpAc triangulum ligneum,vel arcum, A B C,cu-A. jus anguiusA litrectus, C.aqualisanguloclc-

IV 40 7

vationis poli regionis tua?, B aequalis angulo com- a i ali horo-plcmenti ejusdem , seu elevationis vEquatoris.Hypothenula B C fit non mhil excavata a B uiquead C, ut in ea cavitate stylus rotundus muroinfi- videlco-gendus collocari postit. Juxta latus AB ducatur nismiXlII,recta D E perpendi cularis recta' A C, & parallela £• $8.

rectx A B; & ex s) pendeat filum cum pondere, utejus ope triangulum statui postit perpendiculareHorizonti in lequcntiulu.

ll.Hoc triangulum in plana aliqua tabella F G,latere suo A B, ita ästige fibulis, ut in omnem par-tem verti postit,ac firmari, ut in figura apparet.

11 T. Ciim in muro quocunquc Verticali,quan-tumcunq; declinante, horologium deleri berg.vo-lucris,applica muro tabefiam IG cum astixo tri-angulo,ita ut latus A B trianguli murum rcipiciat.

Deinde applicata ad dexterum aut linistrqm pla-num trianguli pyxide magnetica quadrangulari,tyindiu utrumque conjunctum, triangulum dico& pyxidem, verte hinc inde (tabella F G interimmuro applicata, & quieta manente, perpendiculoVerb linea: D E congruente) donec acus magne-tica in linea meridiana correcta pyxidis consistatquieta: tunc enim triangulum axi Mundi relpon-det latere luo B C,licet in Orientem vel Occiden-tem declinet murus, & licet ideo triangulum uniparti parietis magis appropinquet, quam alteri.

IV. Hoc lacto, firma tabellam in muro,&; trian-gulum rite lituatum in tabella, ut a litu luo dimo-veri non possint,& super hypothenula excavata tri-anguli Isylum extende , & muro firmiter infige,utcum muro eundem laciat angulum, quem lineaC B trianguli cum linea A B.

V. Ex centro horologii luturi,hoc est,ex locostyli muro infixi, demitte funem cum pondere,&signabit tibi horam >L. Quam tamen etiam aliterinvenies,ut mox dicetur.

VI. Horologium xquinoctialelactum ad mo-dum rotx seu circularis plani in aliqua tabella, &divilum in 14 xquales partes,habens centru m per-foratum, intrude ad angulos rectos in Isylum, autstyli extremitati affige, aut ipsi triangulo ABC, itaut punctum C trianguli relpondeat centro rota?,

& B C linea faciat cum plano rotx angulum re-ctum,ut aliquo modo in Figura apparet. Debetautem lateii A C trianguli congruere linealiora:

U horologii xquinoctialis sibi astixijaut li styloparieti impacto alfixa est rota,debet habere talemlitum, ut linea horx 6 horologii lit horizonti pa-rallela.

VII. Filum ex centro rotx xquinoctialis,aut cx

initio singularum horariarum linearum 11011 procula centro appcnlum (ita ut eximi possit. & singulislineis successive astigi) applica supra unamquamq;lineam horariam, & recta extende donec murumconting.it, & ubi contigerit,punctum imprime.

Villi Refixatabclla cum triangulo, ex centrohorologii designati, seu cx loco styli muro infixi,per inventa & lignata horaria puncta, produc li-neas rectas ad lubitam longitudinem,dehabebishorologium lactum. Lineas horarias terminabisut placuerit. ZJfus te plura docebit ;.

Annotatio.

H Oc instrumentum pote ftsieriVniversalepro to- Vide r co -to Mundo sic. 'Duaregula, A B,& A C,apten- "ihm XIII,tur mter sein Sl, ut mfiar circtm pojsmt conjungi acLI * disjungi.