^otolo.

jf Urn «Pii

V n ‘ v «sal e .

Hlco-

SS.Xvi

f| g- 40 Ö.

Tars VI\ 421

tur ita in F, ut ejus punctum extremum occupetcentrum hemifphxrij, hoc est, punctum interfe-ctionis ciuorum prxdictorum filorum, si extende-rentur : umbra enim apicis monstrabithoras ut an-tea.

IX. Horologium collocetur ita, ut linea A Cfit in Meridiano loci, & A rcfpiciat Meridiem, CSeptentrionem, & planum borologij fitHorizontiparallelum. Poterit itaque aut fundo, aut pedi bo-rologij acus magnetica indi.

Annotatio.

A Lia concava non hemijsharica qUomodo defiri-bantur, uti cr alm um quarumvis formarum,dicemus in Floro graphia Umvcrsali\mterim delinearipossunt expracedentt per umbram styli modo ditto su-pra par. 4. 'Propofit. /.

Propositio X.

horologium MquinoBiale Zdnherfaleconficere.

N Onnist Astronomica horologia fieri possunt fini-verfialta , & omnibus cujufiunque latitudinis lo-cis servire; quare de ifssolum insequent ibus agetur.

1 . Ex materia lolida ac polita quacunque fiantdüo quadrata xqualia, A B C D, A E F G: & prio-ris lateribus bifariam sectis in A, B, C, D, ducan-tur rectx ACjBD, secantes se ad angulos rectos;& ex puncto intersectionis in utraque facicplanidescribaturcirtulusj& in 24 xquales partes divida-tur, initio facto a recta A C > numerique horarumadseribanturut vidtfs in figura; crtintquc hora’ an-temeridiana: seu post mediam noctem in semicir-culo A B C, pomeridianse vero in A D C.

II. Hxc duo quadrata ita inter se coaptenturfibulis N & 0 ,ut prius A B C D possit circa alterummoveri, elevarique ac deprimi ad quamcunque al-titudinem Aquatoris > & in data apertura firmariope quadrantis HIX. in gradus yo divisi, & in Hita accommodati, ut cum claudendum est horolo-gium , inclinari possit, & poni super planum A EEO.

III. Centrum circulorum in plano A B C Ddescriptorum perforetur, ut axis xncus cujufcun-que longitudinis per foramen immitti possit ad an-gulos rectos ipsi plano, Lc adlibituin eximi. Planovero AEFG inseratur acus magnetica, ut ipsiusbeneficio horologium in plano horizonti parallelodebitum acquirat litum, ita ut A ad Boream, F adAustrum vergat,acufquc magncticx linea meridia-na correcta congruat rectx A F.

IV. Usus borologij hic est. Planum AB CDelevatum prout ^Equatoris elevatio requirit, fir-metur in quadrante HIK ,& horologio detur situsantea dictus. Tunc enim axis per centrum transi-ens, & infra lupraque eminens, indicabit umbrasua horas astronomicas; in exteriori quidem facieA B C D, Sole existente in signis Borealibus; in in-feriori vero, eodem existente in Australibus signis.

Annotatio t.

S t exscindatur pars intra circulum, relittd tantumportione L M, nt centrum cum axe fustmeat,mon-

strabit umbra axis horas in facie externa quovis annitempore. Si imponatur alius circulus mobilis intrapriorem, divisus m 24 partes aquales,ponatur que quo*vis die hora meridiei m horologio Italico , aut Baby Ioni-co,supra punttum A; tndtcabit ejusdem axis umbra mhocpofieriori circulo horas Italicas, & Babylonicas.

Annotatio 11.

L Oco quadrantis HlK , confici potcsl in latere FIOficalalatitudmum regionum hoc modo. FiatJemicirculuscujiufemidtameier AB, diametroadangulosrettos infiflens , fit aquahs uni lateri quadratorum pra -ditiorum; eoquedivifioin itogradus, bini quilibetgra-dus dpuntto B aqualiter remoti jungantur lineis rectis:secabitur retta A Bin po partes inaquales, pro pe gra-dibus altitudinum poli,quorum numerus ab A incipit.Si igitur ha partes ex A B transferantur in latus HO,fatto initio ab O versus H, prope punttum D anm-ttatur stylus volubilis aqualis semilateri D O ; parataerit scala latitudinum renonum. Si enim extremumpunttum illius ftyh statuatur in eo numero graduumpradittxscala, qui altitudinem poli (poli dico, non a-quatoris ) indicat ; elevat ument quadratum AB CDfecundum altitudinem aquatoris requisitam , ac proin-de aquator em referet ut antea.

Propositio XL

Crucem horologam universalem facere.

I.T^X materia lolida fac crucem planam A B CD,Hujus brachia B, C, D,sint inter se xqualia: &aliam solidam competentis spissitudinis A EFG,Priori omnino xqualcm > ipsiqüe ita fibulis ad Aconnexam, ut libere possit erigi ac deprimi.

11 . In lateribus calcis AEFG, seu in ejus spis-situdine , fiant horolögia Meridiana & Polaria, velad longitudinem styli uni brachiorum xqualis jux-ta praxes supra par.z.Z. & f traditas,vel sic. In qua-drata charta lolida, vel lamina quacunque subtili,cujus unum quodque latus xquale fit uni brachio-rum crucis , describe quadrantem i cumque dividein sex xquales partes, & cx centro per puncta divi-sionum duc rectas productas quousque licet.Huncquadrantem applica ad unum quodque latus seubrachium crucis, ita ut centrum respondeat apicibrachiorum j prout in figura patet; & ubi linex ho-rarix quadrantis productx continguntlatus bra-chiorum , imprime notas. Et has notas imprimestam in superiori, quam inferiori & opposita faciecrucis A E F G, nimirum tam in facie F12, quam Lt.Lcc: His factis, notas superioris faciei conjungerectis lineis cum notis correfpondetibus inferiorisfaciei, ita ut linex sint ductx fecundum spissitudi-nem crucis. Adscribc deinde numeros ut figuramonstratjcritque in latete A F MeridianumOricn-tale; in opposito vero latere, Occidentale; in su-periori parte brachiorum E & H, Polare superius;in oppölita seu inferiori parte, Polare inferius.

III. Si in medio plani superioris & inferioriscrucis AEFG describas circulos, & dividas in 14

partes xquales, numcrosqueadlcribasucsicri/blctin horologijs xquinoctialibus, &in centro erigasutraque infacic stylum adangulos rectos ; habebisetiam horologiü xquinoctiale superius & inferius.

1V. Cruci inferiori A B C D inde acum ma-gncticam, superiorem vero AEFG erige ad ele-vatio-

✓

Vide Ico»nismi XVI,F‘g. 4°7»

Crux hon •loga uni-versalis.Videlco-nismi XVI.Fig. 408.