Buch 
Collegium experimantale sive curiosum : In quo ... inventa & experimenta physico-mathematica, ... phænomena & effecta, ... ad causas suas naturales demonstrativa methodo reduxit, ... locupletatum / secunda vice publicum adspicere voluit Johannes Christophorus Sturmius
Seite
78
JPEG-Download
 

79

in MoniroI. quod przsationi flatim subjungir>id, inquiensSr gallicis quidem verbis, quod dictam est de Liquorum aequilibrio pag. 4. £>uod, st tubus,,» quem qui1 aqua reptet , esset centies amplior aut centies angustior, modo,, aqua femper ejset sub eadem altitudine ,epus tamen ejjet eodemfemper pcn-,, dere, in reducenda aqua ai aquipondium ( loquebatur nempe Paschaliusde Casu eo quem suprk ad SuppoL II. Tentam. iV. exposuimus ope Fig.LXXXIX. qux vid.) non debet intelligi nisi cum hac exceptione, si tubi isti maneant femper paulum largi,e. g. duarum aut trium linearum in Diame- tro. Nam si duorum tuborum communicationem habentium inter se « unus esset admodum gracilis, v.g. abico!« magnitudinem habens vel etiam paulö amplior, aqua sustentaretur altius in graciliore quim in laxiore ; Et simaximi graciles illi tubuli sint ab invicem separati, apparet tamen intra ipsos aqux immissos aquam altius aut minus alte suspendi, prout magis mi-,, nusve angusti suerint, etiamsi superni non minus quam infra patuli. Do-,, minus Paschalius autem non poterat excipere hunc casum , quia tum cum», ipse composuit hos duos Tractatös, nondum erant inventa haec nova Expe-», rimenta&c. Post Boyliun» quidam ejus Cultor R. H. occasione arrepta exipso illo Experimento XXXV. quod sub initium citavimus« Anglico sermoneobservationis novellas causam hypothesi peculiari declarare conatus est ,quam in Latinum sermonem conversem Anno 1 661* edidit quidam M. Bo.hem, sub in scriptione ad explicanda Phanomena Notabilia in Expe-

rimento publicato ab honorabili Viro ROBERTO BOTLE&c. Quarto postanno prodiit eruditissimus Liber ste Nili & aliorum Fluminum Origine ISA A-CI VOSSII, cusus secundo stat i m Gap. eadem h*c Phaenomena pleraque Stenarrantur & ad causessuas reduuntur. Denique seep£ laudatus nobis J 7 »-clarus Artis MagnzSr Novz Lib. II. Dial. III. pum. 160.& 16t idem experi-mentum fusius commendat ac dilucidi declartet. Ecquisautemexhisomnt-bus veriorem novellorum Phaenomenorum causam conjecerit , paulö postelucescet.

Hic illud observandum est quod aqulcalidä non minus acfrigidl adhibi-ti procedat experimentum ; ne quis fortö sibi persuadet, i frigida aerem in-tra tubulum contentum condensari St sic contractum aquam sursum adduce-re: maximö cum'admoto supqrni digito non minus frigefieri aer inclusus accondensari debebat St consequenter aquam adducere { quod tamen non fit»Phaen. VI. teste. Imö , cum aperto superiore orificio credendus esset inclusustubulo & condensetus aer faciliüs externum sibi incumbentem, quam aquassubjectas attrahere, in altero illo casu, quo clausum est illud orificium adeoqueexternus aer exclusus, magis neccssum esset aquas inferiores in locum coeuntisinterni aeris adduci; ut rectd monet H. Fabri loco supr*cir.

AD