62 Disputatio Altera

Articulus Secundus.

An judicium a voluntate , vel intelkclu procedat ?

4 p<Um ideas de rebus compluribus non nisi imperfectas , &U obscuras habeamus , rationes pariter , quae mentem no-stram ad assensum praestandum impellere deberent , ut pluri-mum probabiles sint , judicia nostra determinatione quadamvoluntatis decernuntur, atque ideo a libertate nostra penderevidentur. Hinc fastum, ut Cartesiani, & cum his Purcho-tius intellectum in judicando passive se solum habere statue-rint , atque compositionem , & divisionem idearum omnemvoluntati, tanquam ejus principio immediato tribuerint. Suntetiam, qui etsi judicium intellectus humani exercitium, nonvoluntatis actum perlubenter concedant , & a solo intellectuimmediate procedere affirment , omnem tamen , alseofus sit,seu distensus, in mate ia evidenti .Tque.-ac probabili ita abhoc fieri volunt, ut a voluntatis pendeat determinatione; sic*que omnis judicii mediatam saltem causam voluntatem sta-tuunt.

5 Communis hactenus erat sententia , intellectum potentiamnecessariam este in judiciis formandis de rebus iis , quarum autconvenientia, aut repugnantia seu per claram ideam, seu perrationum momenta ei evidens reddita fuit , sic nemo dubita-bat , axiomatis, principiis lumine naturae notis alsensiim prae-stari necessario; atubi non clara idea, non distincta attributo-rum convenientia , rationes in utramque partem solidae, autexiguae, ibi , uti assensus omnis suspendi ab intellectu facilepolle, & interdum debere dicebatur, ita ad judicium a volun-tate determinatio requirebatur. Ex his duplex nunc resolven-da venit quaestio: an judicium sit actus voluntatis, an intelle-ctus ? dein an in evidentibus aeque , ac probabilibus judicium adeterminatione voluntatis pendeat?

§- I-

An judicium a5u s tntelkHus , vel voluntatis fit?

6 \ Ssero : judicium est actus intellectus , non voluntatis.x\. Prob. Ajserrio. Judicium est assensus , vel dissensus objectopristitus; sed assensus, vel distensus non est actus voluntatis;ergo. min. prob. actus voluntatis est velle, vel nolle; per velleenim prosequitur bonum , per nolle fugit malum ; sed nec assensus, nec dilsensus est seu velle , seu nolle ; est enim com-positio, aut divisio idearum; ergo. Certe unam, eandem que