66

Disputatio Altera

nihil a se ipsi) exiliere posse vel naturali lumine doceamur; hucitaque omnis recidit dubitatio, utrum haec omnia, uti a soloDEO fieri poliunt, ita ab eodem nulla creata intervenientecausa producantur ? an vero virtute quapiam creaturae etiam abauthore suo instructae sint, vi cujus vere,& realiter agant, ef-fectusque suos producant ?

ZI Dubio huic occasionem dederunt e veteribus non pauci Phi-losophi, qui DEUM non primam modo, sed rerum omniumunicam statuerunt causam , creatisque rebus omnem producendieffectus virtutem ademere. Cum namque nonnulli eo insaniaeprolapsi fuissent, ut universi hujus uti principium, ita conspe-ctos in eodem eventus, & effectus varios uni casui, fortunae ,& inevitabili fato adseriberent, DEUMque non dari, aut cer-te nihil de rerum natura solicitum impie pronuntiarent. istorumimpium errorem alii correcturi in novum prolapsi sunt, dumsuam creatis vim effectricem sustulerunt.

32, Horum sententiam jam pene consepultam eruit cum suisCartesius, doctrinamque quamvis non omni ex parte comple-xus est;nam, cum FideaConcilioTrident.sefs S.c. 4. afserta.etiamcertum esset, humanam mentem non velut inanime quoddamnihil agere, neque passive mere se habere, sed DEO coope-rari, hac de causa voluntatem quidem creatam potentiam acti-vam admittit, quae se ad agendum determinet, sed ab animavolitionibus exceptis tanquam a causa procedere quidquam possedenegat. Sententiam hanc ipsius Malebranchii verbis expres-sam accipiamus, quam ille 1. 6. de inquit: veri. part. 2. c.exponens inter alia haec affert: non modo corpora non possunt ejsevera causa ulstus rei , mentes etiam nobilißima in eadem versanturimpotentia; nihil pojfunt cognoscere , ni/i DEUS ipsas illuminet , «»-bil pojfunt sentire , nifi DEUS ipsas modificet. Et paulo post: caumse naturales non sunt vera causa , nihil sunt , quam cauja occasiona-les , qua non agunt , nisi vi , & efficacia voluntatis Divina. Et rur-sum: hinc igitur concludendum est: homines quidem velle movere bra-chium, sed DEUM solum posse , nojse illud movere.

Ex quibus constat Philosophos hos in eo a veteribus dissi-J dere, quod illi omnem omnino creaturis negent actionem, hiAngelos, & animas humanas volitionum, & judiciorum, quaeactus voluntatis dicunt, causas effectrices agnoseant, quamvisextra se nullam ab his etiam actionem procedere posse conten-dant. Unde anima nostra nec motionum in corpore volitionesejus consequentium per hos alia est causa, quam occasionalis.

Docent enim ad anims humanae determinationem v. g. mo.tum brachii non alia ex causa sequi, aut ad spiritus cujuspiamnaoven corpus volentis affectum istius corporis motum, quam,

quod