M E T A P H Y 5 I C A I^I

E lurimis, etiam Peripateticis motam universi, seu primi mo-llis pro temporis mensura constituerunt, ut haec pluribus Cor-sinus ?bys. Gen. Tr. 3. Aristoteles vero de tempore ita disse-rit , ut mens ejus non fatis pateat; nam jam motum ipsum, jamquidpiam a motu distinctum tempus videtur asserere, dum tan-dem L. 4. Phyf. text. 108 ita concludit: ort/xev tcivuv 3»os aqi^/U-öi Kjvfa'a&es'i, koltolto trqoreqov, kixi (keqov, nat c-uvex’fc»

<J>«ve<jor. Quod igitur tempus , numerus , motus estse- '

eundum prius , N posterius, & continuum st nam continui est J manufestum est. Ex quo , ut reor, quipiam non veterum modo, sed& recentiorum arbitrati sunt, tempus in rerum natura physicenon existere, sed solum in intellectu motum, ut numerumsecundum prius, & posterius considerante; juxta illud Lucre-tii vcrs. 460.

Tempus item per se non est, sed rebus ab ipfts ,

Consequitur sensus , transaBum quid fit in avo.

Verum nec haec Aristotelis sententia probari potest, cum HZtempus mensura quoque quietis sit, adeoque Inumerus hujusquoque dici deberet, ut observavit D. Augustinus loco lauda-to : Non solum motum corporis , sed etiam statum tempore metimur ,

& dicimus: tantum stetit , quantum motum est. Nisi fortasse inquietenumerum motus possibilis pro mensura sumas, sed tunc tem-pus reale non erit.

Ut itaque, quae nostra de tempore sententia sit, pandamus, 114existimo, id^esic ordinem quendam successivarum rerum in se-rie continua. Ex quo consequitur ens in tempore determinatoexistere, nihil aliud esse, quam coexistere ens aliis continuaserie sibi succedentibus. Quod prob. Per id exponi debet tem-pus , per quod claram, & distinctam ejus ideam obtinemus, sednane concipiendo entium sibi serie continua succedentium ordi-nem obtinemus, ergo, miti prob. Nam cum tempus id sit, perquod quaestionibus quando, quamdiu ? satisfacimus, certe enun-ciando determinatum quodpiam saltem quoad numerum ex or-dine successivorum, quando res extiterit, intelligimus, & plu-ribus ordinis hujus continuis partibus assignatis, etiam quamdiures permanserit, explicamus, ut cum 10 vel 20 loca continuav. g. horologii indicem deseruisse dicimus , dum scriberemus:nos tanto tempore scripsisse significamus-, quin, quod si omneens quiesceret, quia tamen motus ejus continuus possibilis eseset, tempus ad hunc ipsum metiremur: & saltem denominati,ve realiter multo, aut exiguo tempore extitisse diceremus.

Profecto congruentissime tempus, ejulque tum divisiones,turn, proprietates nostra exponit sententia; nam tempus präsentest pars fenei illa, quae actu datur, prattritum quae data fuit,

Y z fit’