17a Disputatio Tertia
futurum quae primo succedet; unde durare corpus quodpiam,aliquibus continue sibi succedentibus partibus coexistere est_*.Praeterea quae temporis esi divisio, commune, & exninfecum eritmotus v. g. Solis, aut Lunae continuus, cum per hunc utpotecontinuum saltemque ad sensum aequabilem, & gentibus omni-bus notum, cujuslibet entis duratio determinari possit, nempeconstantes siderum horum revolutiones numerando. Quod &receptus apud humanum genus usus comprobat, durnhoras ,dies, menses, & annos a horum cursu determinamus, autho-re hujus utique DEO ipse qui Gen. 1. v. 14. postquam selem,& lunam creasser, edixit: fint in figna , N tempora, dies & annos,ut verissime Gasfendus coelum vocaverit: Generale quoddamhorologium , ad mensurandum temporis fluxum.
115 At proprium & intrinsecum tempus est ipsa series soccessiva-rum entis cujusvis actionum , aut affectionum propriarum. Sicseries cogitationum Angeli, aut hominis est horum tempus in-trinsecum, quae, quo plures sunt, eo longior, & series, & en-tium horum duratio. Unde quae seholae instantia metaphysi-ca, quin signa ipsa rationis vocant, actiones sunt successivae,seu cogitationes, aut entis cujuspiam variae se invicem excipien-tes affectiones, quarum aliquam determinatam dum ens quod-piam habet, tempore hoc determinato existere dicitur; verumad partem hanc seriei indicandam, saltem dum per numerumfit, opus est, ut a quapiam parte nota, & quasi immobili or-diamur, vel ut fieri videmus, dum anni dies aKalendis Janua-rii recensemus.
Ex his patere existimo , tempus absolutum nullum, omnevero respectivum esse, cum successio non nisi per respectum adpriores, posterioresque seriei partes consergat: quin ex hocitidem respectu eandem seriem patet & commune, & propriumtempus elfe posse; si enim vel motum sciis consideremus,prout ejus est affectio, tempus dabit proprium; quod si vero admotum hunc aliorum entium existentiam metiamur, tempuscommune erit. Cum autem tempore rerum metiamur existen-tes, non utique hae tempus ipsum erunt, sed respectus ordi-nis, quem res existentes sibique in continua serie succedentes di-cunt, qui etsi quoad entitatem acceptus , nil ab iis diversum di-cat, respective tamen diversus est, velut coexistentia Petri,& Pauli, respective quid ab utriusque existentia diversum est.
Neque nos moveat id, quod in hanc sententiam nostramobjici a quibusdam solet, imo. Ordinem seriei successivae, con-tinuae , supponere jam tempus, quia ut successivus sit, opor-tet, ut dum una desinit, alia existere incipiat, particulam au-tem , dum nihil nisi tempus involvere. At inter res existentesnon minus quendam ordinem quoad existentiam, quam quoad