214 GEOGRAPHIAE ANTIQVAE

bant in infula Batauorum. Redeundum ergo ipfi ad Vahalem per medi-as legiones Romanas Iiiider, quibus adeo non fidebat, vt, nili in fciffo pon-te, interiedlo flumine, cum Romano colloqui non auderet. Tacitus di-dlo loco: Petito colloquio, fcinditur Nabalice fluminis pons. In cuius abruptaprogrejfi duces, ac cetera. Pontano Nana, Superioris prouincfie videturintelligendus -. fed hic nimis remotus a caftris Romanorum in infula dicta,lunius Hadrianus ad Naualia, Ptolemaei oppidum, fufpicaturfuiffe atqueita ad Ifalam. Sed quanta fides Ptolemaei in his oris fit, quem fugit? Nihil-ominus «ScCluuerus, &Altingius, clari nominis viri, ad foflamDrufia-nam referunt, putantquehiftoricehoc ordinem fuadere. Iuuant fententl-ara etymologia, quafi Nabalia Celtica lingua fit Nach - Walle, id eftpofteriorVahalis. Quae opinio adhuc, vt probabilior, a plerisque recepta. Refel-lere facilius aliena polium: firmare adhuc ipfe nihil.

XX.

Haec de Rheno fatis fint: de ceterisfluminibusbreuiter, & primumd e Mofa, aemulo Rheni, & partis interceptore. Caefar de eolib. ivcap. xMofa profluit ex monte Pogeflo, qui efl in finibus Lingonum, & parte quadamRheni recepta, quae adpellatur Palis (fiueVaalis) infulam efficit Batauorum,neque longius ab eo millibus paffuurn lxxx in Oceanum tranjit. Et TacitusAnnali n cap. vi Ad Gallicam ripam Rhenus latior & placidior adfluens,ver-fo cognomento Pahalem accolae dicutit: mox id quoque vocabulum mutat Mofa" ffumine, eiusque immenfo ore eundem in Oceanum effunditur. Vterque itafentire videtur, qur.fi Mofa excipiat Rhenum vel Vahalim, eiusque abolitonomine fuum impertiat, & fuo immenfo ore in Oceanum effundat. Sedidem Tacitus de Rheno aliter loco alio, eumque, vt nobiliorem amnem,etiam pofl confluentem, & in ollio illo immenfo praefert. Libro v enimHiftoriarum cap. xxm de Ciuilis naualipugna: Spatium velut cequoris ele-ffium, quo Mofcefluminis amnem Rhenus Oceano adfundit. Ex quo colligitur,ambigue Romanos de Mofa loquutos e fle, nunc ferri ab Rheno,nunc Rhe-num ab ipfo deferri. De ollio Molae magno & patente diximus fupra inRheno, cuius partem Vahalem fimul effundit: & id efl, quod Helium Pli-nius nominauit, quam vocem inferius[onarQ, opinio quorumdam efl Bata-vorum. De confluenteitidem in Rheno fupra diximus, quem qui negantolim fuifle citra oftium, nefeio quo padto verba Cscfaris lio. iv cap. x inter-pretari velint. Ait enim clare, Mofa , parte quadam Rheni recepta, queead-pellatur Petalis, infulam efficit Batauorum; quod fine confluente nonpoteflfleri. Nec demum in oflio efficitur infula, fed citra illud longiore tradlu,vt cum Vahali aulfrale infulaclatus claudat. Neque feriptura Gefaris folli-citanda efl, quam non tantum confenfus librorum, verum etiam meta-phrafis Gneca confirmat. Qao polito, nequaquam ad Vahalem referripotefl, quodCoefar Mofe adfignauit, e/fcere infulam Batauorum , licet Mo-fa per receptam Rheni partem, qute.Vahalis efl, non per fe, illud efficiat.

XXI.