LIBER II CAP. III

2lZ

Belgica.

tranfitum, fi quid aduerfi accidiflet. Quod fi vero Leccam ex medio Rhe-no emilifler, filis in infula damnum inundatione, non Romanis in Gallia,intuliflet. Ait Tacitus, prono alueo in Galliam effudijfe Rhenum , quod perVahalem alueum efficiendum erat, qui Galliam ab infula terminabat. Quivero alueus extenuatus eft aba&o amne? Cluuero eft medius Rhenus:Pontano feptemtrionalis, ex dextro ad Fleuum ofdum deductus. Taci-tus dicit, infulam inter Germavof^ue illum fuifie. Caufia ergo ex limite in-ter Gallos Germanofque diiudicanda. In Caefaris aeuo erat medius Rhe-nus Traie£tum& Lugdunum praeterlabens: Rheno autem per fofiam ef-fufo, quod Drufi opus fuit, limes ad Fleuum, amnem «Sc oftium, eft proro-gatus, quod etiam audtores quipoft Drufi aetatem fcripferunt,Plinium,Ta-citum, Melam ita obferuafie, fupra notatum fuit. Sed de hoc pluribus in-fra inBatauia.

XVIII.

Moles etiaminfpicienda eft, tam illa Drufi, quam diruit Ciuilis, quamaltera, ab eodem Ciuili oblique dudta in Rheno, cuius obieciu reuolutus amnisadiacentibus fuperfunderetur, Tacito explicatore lib. v Hift. cap. xiv. Si Ci-vilis Vahalem auxit, & per illum in Gallicam ripam effudit Rhenum; nonalibi moles illa, quam ad diuortium, videtur quaerenda, a Drufoadffruclapropterea, ne plurimum Rheni per Vahalem delaberetur, fed, quantumopus erat, de illo per fofiam emitteretur, vt claffis per eam exire in Ocea-num, «Scinde redire in prouinciam poflet. Quem commeatum vt Ciuilisimpediret, abegit flumen, deiefta mole, quae aquam difpenfabat; exflru-6 a noua, <Sc oblique in Rhenum produ&a, qua illum omnem aut pluri-mum, tamquam obex, cogeret in Gallicam ripam finiftro alueo, qui Vaha-lis eft, deferri. Hoc vifum nobis de vtraque mole narrare. Quious veroLecca alueus ex Ciuilis aba&ione eft, aliter necefie eft de vtraque mole,vel alterutra fiiltem, cenfeant, «5c inferius eam ad Lecca; emiflionem po-nant. Quibus Pontanus obuertit, nouos alueos facere, non tam abactio-nis rem, fed foffionis e fle praecipue: idque Romanorum opera, Drufi &Corbulonis fofias perdocere. Quum vero diuerfis locis de illis molibusagar, cap.xiv de Ciuilis noua obliqua: cap.xix de diruta Drufiana; nonineptum erit eas <Sc loco diftinguere, vt ad Drufi fofiam altera fuerit, alteraad diuortium Rheni & initium Vahalis. Adi Lipfium ad Taciti lib. xmcap. liii. Vi£lo Ciuile, «Sc Batauia recepta; Rheni curfus ad illum mo-dum reuocatus eft, quem Drufus mole, foffis, aggere inftituerat: nec du-bitatur, quae diruerat Ciuilis, illico reparata; «Sc quae pofuerat ipfe, deftru-fta euerfaque fuifie omnia.

XIX.

Tandem etiam de Nabalia Taciti, extremo libro v Hiftoriarum, heicloci vel hac de caufia agendum eft, quia multi ad vnum exRhenialueisidignotum ceteris flumen referri volunt. Lipfius, «Sc alii, ex Vahalis corru-ptum autumant. Sed praeterquam quod expun&io violenta, pugnat id cumhiftoria, quia Ciuilis trans Rhenum ex proelio conceflerat: Romani age-

D d 3 bant