^ Prafatio ai Letforem.

cisl^ ^ Ze k' *7-P* rfaegte pro ritjaqs;, vri/um pro »em. Romani bebmm pro fibro , & lilium,purpuram,popam , pro Graf-i_ *& tov t'z r ozipv(‘’x.v,<pu7rluj, quomodo/Eoles Q-uiiui vocabant.

• , Mrw*/coCcutnexponuntpleriqucinterpretcs, cum inter purpurx species ponatur i. Par. 2*7.14.&$.14. Pro«C ^^^carmel & JDJ 17 N argaman palam sunt synonyma mhis Cant. 7.5. Caput tuum <mm iQXO sicut carmel, & cincinnusapitutui [ÖJ 7 N 3 sicut argaman. Ut res planior fiat, sciendum est Talmudicos in tractatu de Sabbatho purpurae piscatio-_ i n extendere d Tyri scalis usque ad Cbaipham, quaesita est ad Carmeli montis radices; Et a purpurae piscatione olim Por-r yria dicta est, ut Guillielmus Tyrius autor est. Ita ut eadem fuerit quae Phoenicia; urbs rio^vgEwapudStephanum ex Po.

l0 * Patet igitur *“"fÖ 7 D carmelvocm aSolomoneSc Esdraeam purpurae speciem cujus magna fuit ubertas prope Chai-lMtt> seu Porphyriam ad Carmeli montis radices. Obiter notaAithiopicum (\ JstJ /4/4 pro cocco, decurtatum eflc ex§yptio1 utfattjet, unde itaTlidhov pgfif/.ct pro purpureo.

j i,/ 11 l^secAe/erAonychen redduntpleriqueinterpretes Exod.30. 54. id est unguem aromaticum. Et a recentioribusnte “gitur Dioscoridis & Plinii onyx, id est conchylii operculum in nardiferis Indice paludibus reperti, de quo multa^tiam trabes. Id nimirum onyx vocatur, quia ferae aut avis rapacis unguibus non absimile est. Sed Hebraeis aliud est° n y x ’ ,? em P e aliquid in planta aromatifera, quod lxvore & splendore suo unguem humanum refert. Bdellium scilicet utr-An amUÄ ’ st"od est m«®* <>w%h ac proinde a Galeno & Damocrate ß «AM.« appellatur. Ab atrore dici suspicorf. II 577 MV. Ut leo niger l TH£> dicitur pro mtt>. Jonathan plane aliter, nempe interpretatur , id est nisi

a °r «/c&orexque ladanum colligitur. Huc facit quod pro Arabes editi duo ladan habent. Cuius Ara-

bae vocis mentio est in Herodoto.

Succino vernaculus sermo nomen <*Ww*nonaliade causa indidit, quam quis putatur a majorecetoejici. Aithiopice, n . ini anbar vocatur quilibet major cetus. Ut Arabice certa ceti species incujus ventre fama est succinum reperiri. Nece °nt qui Hebraeo , “"tDl£?n hasmal & Graeco fasKtfx elellri nomine apud EzeJuelem id ipsum intelligant. Itaque inter«.f res Arabs pro electro habet alcarabe Ezek.x.4. idest luccinum. Sed idem fui oblitus reddit almaha ,

H est crystallum Ezelc. i. 27. Lc 8.1. Nempe Hh.tx.ifov apud veteres non solum succinum, sed & crystallum significavit, utcx Avieno probamus, & Aristophanis scholiaste. Sed ad neutrum pertinet descriptio r£ hasmal quam habet Ezechiel."^jW/eniminignelucet Ezek. 1.4. At succiniin ignem conjectifulgorstatimob/curatur. Etquamprimumflammamfoncipu.tota materies in picem aut resinam lentescit. Crystallum quoque in igne fuliginem contrahit. Itaque ut hasmal* n Hebrato textu, ita in versionibus electrum aliud significat, auri scilicet mixturam cum diverso metallo. Interim hasmal‘ X ” e< strum prorsus idem esse non puto. Nam HhtKigov proprie dicitur, cum auri quattior partibus miscetur argenti quin-* a ’ Uve hatemistio sit naturalis, aut arte fiat. Sed hasmal videtur potius cx a?rc & auro esse conflatum, atque ipsum nomen«oc indicare. Cum ®s Chaldaice sit tWIJ nehas, & aurum '—hbmelal, unde primo l —iVomj vehasmeUl, deinde « 1 VN"^/«»<*/factum, voce utrimque decurtata. Hasmalignar proprie est ya.Xxopgyolov, metallum ex auro & tere constans. Velsi mavis ats aurum pretio exxquans, aut colore referens, ut x aXz '°c p&vcoeuPm de quo meminit Diodorus. Hujus sunt quin-stue species, 1. Ais Persicum Icu Indicum ex quo duo vasa Deo cbnsecrata Esdr. 8.27. Et Darii batiacae, quae ab aureis so-.ostactudignoscebantur. 2.AEs coronarium,quod Grseci ychoii^ov vocant. 3.Pyropum. 4. Corinthiumss. Au-1,c haIcum,siexauro& «re vere constitit, ut ex Romanis scriptoribus quidam asserunt. Quibus Hesychius fere eonci-n ens, O'qei^a, inquit, y_ahnk pf^cu, «Wut.

ObstssLSamaria cum gravis fames eflet in urbe, legitur 2. Reg. 6.25. quartam partem cabi E 3 ’JV 7 n chirjonim , id est lo-gurri seu mensuram sex ovorum, stercoris columbarum, quinque argenteis, id est novem circiter libris nostra mone-

Ad quem locum quaeritur cur mensura tantula rei tam vilis, nempe columbini stercoris, tanti venerit,& in quem usumerit comparata. Nos iisconfutatisquicolumbarumstercusprocibofuifle volunt, aut ligni vices praestitisse, aut fimiuercorandos agros, aut fatis ad condiendos cibos&c. Docemus A rabes columbarum stercus appellafle ciceris aliquod§ c ^Us, aut pultem ex cicere confectam, & valde este verissimile tale aliquid intelligi.

Multa alia taceo quae obiter explicamus, quamvis adanimalia directe non pertineant. Ita in plantis docemus Job.30.4.«maltuach essehalimum. Os. 10.4. V 87 ros herbam amaram in segetibus nascentem , forte melanthium lylvestre«,•J%#‘*5-'^tser t t&resinamutvctcr's, nonbal/amumutrecentiorcsexponunt. 1. Reg. 4.33. Syrum lupha,

i.j ««{aw, ab aliquo semidocto pro l-OO) z.upha seu hyssopo fuisse scriptum. InTalmudicis& paraphrastis PJSITW»»Srtv r bododaphnen, lSJnD 3 DM isaphfatha herbam Medicam, nnx tfthri origanum, txtfvaoy accobitha sillybum,

?P kflkttli ciceris genus, mDOn parthenium, 7170 merorcichorium, ulsa intubum, quae velplaneigno-

j^^r» vel inter alias interpretationes ab his diversissimas cunctanter afferuntur. In lapidibus "VOIP jamtr esse sminn, &^fitndalchin fardonyches. In armis chidtn este noiXlov pilum Jos. 8.18. Lee. rywt)sicchoth missilia Job.40.26.

, m ajsa iter alibi, sedhastile Job.41.17. ri’ltü sirja ibidem spiculum, non thoracem aut loricam, quomodo alii red-

. . tj Su a si sit idem quod frjon ; cum ibi agatur de armis quae oppugnant, non qua; propugnant. Etvero'tamhoc•sium quam duo qu® prscedunt ex Arabica lingua explicamus.

Arabice etiam J3^ vvarata devia intricatum, occultum, profundum esse sonat, unde se extricare & explicare non sitac »e. Idem Hebrsis jarat, quod declinare perperam reddunt. SicNum. 22.13. Angelus dicit Balaamo, ÜT , intri-Cat * e fi Via tua coram me. Et Job. 16.11. viri sancti de Deo querela hse est, mter manus impiorum ' 2127 ', implicavit me. Sicr anana stridere, cum de sagittis dicatur qu® ex arcu excutiuntur, idem est Hebr. T~\Y\rana. Et Job. 39. 26. nannflridetpharetra, id eststridentsagitt® ex pharetra emiss®, per metonymiam continentis pro contento. AEthio-ptee balat ficus est aut sy caminus. Ita etiam Arabice. HincHebr. verbum Dv 3 balas est cunif/uv, beadt,w,ieA-

Unde Amos. 7.14. O’Dplü D *313 ad verbum est 0 evKzsuv rd <svxcL/j.im , id est mi^uv vellicans, ut re-eOraeqJ & Hieronymus. Arabibus item ibilcii camelus, & abii camelis prasfectus: Inde^’^l^O^/vQ-Ismaelita quem David camelis suis praefecerat. 1. Par. 27 30. Rursus Arabice lAaoj ratsapha pavire est, & la-P^ihus sternere. Sed cum puncto super tsad, \jLsbj lapide ignito assare & coquere. Unde lapis quo candente

wrnes excoquunt. Eadem homonymia laborasse puto Hehrsum fi pn ratsaph , atque inde n 33 H ritfpha dedu-

pavimentum significasse, modo lapidem in igne candefactum. Neque aliud intelligo Es. 6 . 6. ubi unus e Se-„J-j^^Esaiam volat, habens in manu Pi 3 ]n ritffiha, id est lapidem candentem quem ex altari sumpserat. Seniores^ IT1 “v-S'gaKa carbonem habent, quod Hcbrasi rccentiores & ex illis novi interpretes seqtiuntur magno consensu. Sed^ la .^hlieroiiymus Epist. 743. aä Damasum, in Hebraopro carbone calculus legitur, ceteris quoque super hoc Consonanti-c * West Aquila, Symmacho, Theodotione. Itaque ipse etiam calculum reddidit. Quin putat Seniores idem quodS«ia genus est lapidis, cdfbunculus scilicet. o£<« ^Egyptiis est serpens; 8c a’Scii^ basiliscus in

**utn° ^^oh^ne. Huc alludere verosimile est quod 31-i ob Mosi est Python. t ““iN , 7 N slriel , id est leo Dei, virorum for-^ cognomen fuit in terra Moab 2. Sam. 23.20. Quod apud Arabes hodieque obtinere multis exemplis probamus.

eosdem usii receptissimum est utlocust® vocentur cXÄa- exercitus Dei maximus. Quomodo illas

vocat