Praefatio ad Leffiorem.

vocat Deus ipse exercitumsuum magnum]od 2. 25. Arabum quoque vocabulum est 0 \jjc£==s Caivvan pro Saturno, utHebrxorum p ’3 Cijun i i 1 d em fere litteris Amos.3.26. Et Cophtitis in A-gypto PtpA vel PairpA id ipsum est. ProindeGrxci interpretes qui versionem suam in Aigypto ediderunt Hebrxum JV 3 Cijun recte omnino Rxphan interpretati sunt.

In Geographicis quoque Arabes sepe cum fructu consuluntur. Ita Job. 9.2 6. cum vir sanctus dies suos prxteriisse con-queritur uc naves m UEbe, R.SelomorecteconjicitAsefluviinomeneffe, Sed situm indicant soli Arabes, qui dejobointerpretando non solliciti, tamen duos amneshujusnominisinBabylonia describunt, unum prope Cupham, alterum inWasit, id est in media regione inter duo Tigridis ostia, quam Grxci UvsbJjbu vocant. Basanis nomen quid significet Hfc-brxi nusquam nos docent. Sed Arabibus Bathfana, quomodo ab illis scribitur, est terra facilis, mollis & fertilis.

Nec multo aliter Hieronymus in Esaiam: Bafan interpretatur uberrima dr pinguis. Et in locis: Bafan pinguedo. Ita incapite Jordanis lacum vel etiam bEccsemri-?, a piscibus nomen babere facile credet, qui piscem sciet Ara-bice dici tiCi.«' famachon vel fcmechon. Iisdem (jdnAAai. vel locus est multis aquis affluens. Unde

Enguedi alio nomine dicta videtur rinsl kMN Hatfatfonthamar 2.Par.20.2. propter palmas in locis irriguis ibi consitas.Et priscum Antipatridis nomen apud Josephum Capharfaba vel Capharz.aba Syriace scribebatur Caphartfaba, idest urbs crocodili terrestris. Itaque circa illa loca Crocodilorum oppidum describunt Strabo &Plin,us.

Nec solum singula verba, sed & integras periodos sepe cogimur aliterinterpretari quam vulgus lolet. Ut Jacobi verbadeNephthalitis Gen. 49.21. Qux interpretes sic fere reddunt: Nephthahefi ut cerva emtjfa, dans eloquia pulchritudinis,nullo sensu aut valde obscuro. Quippe non constat satis quid sit cerva emijfa, cum cerva semel capta non soleat emitti.Nec posteriushemistichium cum priore cohxret. Denique dici non potest quid vel Nephthali, unus e Jacobi filiis, velex eo orti Nephthalitx commune habuerint cum cervä, eaque emissa. Nec qux sint pulchra illa eloquia propter qux me-ruerit supra fratres commendari. Cum ex illa tribu nullus doctor aut propheta legatur ortus. Et vulgus Nephthalitarumtam impuri sermonis fuerit, ut reliquis Isiaelitis hoc nomine risum moverit. Sed si vocales abessent, quas plus duobusan-norum millibus post JacobumMalorethxadscripscrunt, posset ex ilhs verbis plane alius sensus dici, hic nimirum: Neph-thah efl ut arbor furculosa, edens ramospulchritudinis, id est eximios & soeciosos. Quibus verbis significaverit hanc tribumforefoecundiffimam. Nec eventum prxdictioni defuisse multis probamus.

Exod. 23.5. lex quä jubemur etiam inimico adesse, cujus asinus in via oneri succubuerit, iis verbis concipitur qux inter-pretes plurimum torquent, quia videntur id ipsum jubere quod diserte vetant. Illa enim ita habent: Cum videbis asinuminimici tuisub oneresuojacentem, 10 y 3 ssi?H 31 ?y fS 3 WQ friTn, desines a relinquendo ipft : Relinquendo relinques cum eo.Quxjn speciem contraria sunt. Legislator enim cum dicit, desines drelinquendoipfi, plane vetat ne afjnum ita jacentemcum domino deseras, antequam erexeris. Sed videtur idipsum quod prohibuerat vel jubere, vel concedere, cum additcontinuo post, relinquendo relinques cum eo. Itaque ut sensui consulatur, pro 1 1 /oper vau, legi velim üh loperalepb , utverba legis sic sonent: Deßne drelinquendo: ne (inquam) relinquendo relmquascum eo. Et mandatum idem bis repeti-tur, ne legatur perfunctorie. Autpro 31 ?yn mty, relinquendo relinques , legerim NssyN Tity auxiliando auxiliaberis. Sedprxtulcrim prius, quia non desunt aliafoca, in quibus lSnro scriptum, & vicissim pro "h.

Exod. 32.4. cum Israelitx Aaroni inaures suas obtulissent, ut ex iis conflaretur vitulus; is aurum accepit ! 2 ">N 3 iNl-t riXN,(fr ligavit (seu recondidit} illudin marsupio : Vel & formavitilludfijlo. Utramque interpretationem Hebrxa verba ad-mittunt. Sed priorem nemo sequitur prxter Chaldxum Jonathanem. Nam inter illas hxret dubius R. Selomo. Et reli-qui interpretes vel ab utraque reeedunt, vel posteriori mordicus hxrent, cum tamen illi prior sit longe prxferenda. Se-quitur enim, & fecit exeo vitulumfuslem. Hxc autem lunt ut fusile id esse dicatur quod cxlo formatum est. Et

Ii Aaronemcxlo solum expolivisse dicas quod fusioneformaverat-, hxcreferuntiirordineprxpostero, calo formavit illudaurum , es fecit ex eo vitulumfuflem. Prxtereaqux fusa sunt non Ixvigantur stylo, sed lima, ut habet Chaldxus Deut. 9.21.Denique si accepto hoc auro, vitulum stylo formavit Aaron, aut saltem lxvigavit, quomodo postridie mane festum in-dixit, ut a populo coleretur? An potuit una nocte vitulus stylo formari & expoliri, idque ab homine harum artium rudi?Itaque verba Mosis omnino sic reddenda sunt: Etemanueorumacceptumilludaurumin marsupio recondidit, & fecit ex eofusilem vitulum. Quam interpretationem plane confirmant loci similes Jud. 8.24. 2. Reg. 5.23. & Es. 46. 6.

Vix sine horrore legimus quod omnes omnino Scripturx versiones asserunt 1. Sam.6.19. Deum e Bethsemitis qui ar-cam introspexerant, percussisse quinquaginta hominum millia & septuaginta. Quia verisimile non est Deum OptimumMaximum tantam eorum stragem edidisse qui redeuntem arcam cum gaudio exceperant, & multa sacrificia in gratiarumactionem obtulerant. Aut in extrema Judxa obscurum oppidum, vel pagum verius ut a Joscpho vocatur, habuisse totincolarum millia. Josepho igitur accedo qui exsos fuisse non censet iupra homines septuaginta. Quod hxc Hebrxasignificabunt, sicommodc reddantur, ttJ’A? silX fcJ’lPßn 33 y 3 “p> id est, ut quidem sentimus: Et percussit

in populoseptuaginta homines, quinquaginta scilicet ex mille hominibus, hoc est vicesimam partem, quodsuoloco pluribusexplicatur.

ExHebrxo PTlj? kava factum est Chaldxum t< 3 lgeba, & cum illo convenit in colligendi notione. Itaque ut Chald.MY 3 JD magbithaynmo collectionem, deinde etiam tributum & vectigal sonat, ita etiam Hebr. mpn mifive , cum alibipro collectione occurrat, nos pro vectigali sumimus 1. Reg. 10.28. Quo posito, loci alioqui valde obscuri, quique hacte-nus interpretibus crucem fixit, sensus erit obvius. Ita enim interpretabimur : Et educebantur equi Solomoni ex JEgjpto.Etvdligal quod attinet, mercatoresregis SolomonisveEligal illud accipiebant pretio redemptum abssigypti rege, quotquotaliter explicant, ipsi sc mire implicant, quod illorum pace dixerim.

FiliiHemanaDeo constituuntur Dp O’rinS adattollendum cornu r. Par. 23.5. Id est ut statis temporibus corneis tu-bis alta voce bucciilcnt. Ut cum de iisdem dicitur 2. Par. 8.13. Cum attollerent vocem in tubis. Apud alios interpreteselatio cornu ibi sumitur pro roboris exaltatione, quod videtur alienum.

Job. 40.18. novi interpretes de ‘Behemoth, quem volunt esse elephantem, hxc fere habent: Premet fuvium ita ut nonfeflinet: Confidet quodfordanem educet in os suum. Ac si dicatur elephas objectu corporis fui flumen integrum premere ZLsistere, & unico haustu sorbere. Quod de universo Xerxis agmine vix credimus. Sed Hebrxa hoc solum sonant. Pre-mat eumfluvius, nontrepidabit : Securuserit , quamvis erumpat fordanesfuperosejus. Qux quidem elephanto non con-veniunt. Sed nomine behemoth hippopotamum intelligimus, qui sub aqua degit intrepidus, nec superfusi fluminis eruptio-ne quicquam movetur.

Quia quoquo te vertas, nullum fanum sensum elicies ex verbis D’pinri ctav mi’, quomodo leguntur in titulo Psal-mi 5 6. Nos Q'w mutato in aVv elim, id est fegol in hiric, iis significari putamus columbam nemorum remotorum. Nem-pe initium idfuitsacrx alicujus cantionis, cujusmodulosinilloPsalmoscquiturDavid. Hxc sosum pro specimine. In-numera enim hujus commatis per totum librum sparsa sunt, qux si vellem hic congerere, describenda esset magna li-bri pars. *

Itaque pro corollario solup hic addam ex historia fabulari a nobis multa proferri, qux meris ad Hcbrxas Scripturx vo-ces allusionibus nituntur. Ut qux habet Abydenus de avibus in diluvip emissis, qux lutosis pedibus redierunt. Et poe-tat de corvo qui aquatum missus moras nexuit. Quod Amalthea caprajoyem aluisse fertur, & a columbis ambrosiam illi

afferri.