Vrafatio ad LeBorem »

tab ] CrtTUS fimir, cujus tactu lapides findi & dissilire crediti, quando creatus. Ejus operäMoses, Ephodi gemmas &

n i s U Gegis, Solomon Templi lapides aptavit. Ad quem vel ab Asmodjeo Rege daemonum, vel ab aquila ex horto Ede-%«>- Ve ^ upupa allatus, in arca plumbea servatus est usque ad templi desolationem. Barbari scriptores vermem illum tha-itiis 8c a struthione allatum scribunt. Prohanth*cex i.Reg.6.7. LcEeek.;.9. libi tamen'VßSDsamtrnon est ver.

»utvolunt,sed durissimus lapis, nempeff-yitietTHf , quo veteres etiam usisunt ad gemmas expoliendas, quod probamus^aCardanum. In sagittis Aithiopum idem lapis pro ferro fuit, isque veneno tinctus. Quale fuerit illud venenum. Et^ n B atur samir ab upupa fuisse allatus. '

i ®ci Monoceroti velasino Indico eadem fere tribuunt quae Scriptura twQ Hhreent. x. Insignem proceritatem. 2.Cor-nu elatum. 5. Naturam feram & prorsus indomitam. 4. Robur magnum. Unde vetustissimi interpretes perperam colle-gerunt nem esse monocerotem. Cum Otnreem sit verum animal, & monoceros fabulosum, ut supra monuimus.

"is ita explicatis, Arabum quoque fabulosas aliquotanimalium descriptiones explodimus, ne illorum omnia sine dele-^ »admittantur. Et occasione nata ex iis quae nugantur de electri origine, plenius disquirimus quid in Ezekiele sit. ^ in Senioribus ftwpr, & in Johanne Quae voces, dum anq/xlulivlu manent, non faris intelliguntur

EnssimT visiones in quibus infertae sunt. Itaque ad eas explicandas non piguit bene longam dissertationem elucubrare,

qua clauditur totum hoc opus.

Vides, Lector benevole quisquis es, ex hac operis nostri cAsstu? rdeet, quale pensum susceperim, & in quo campo mihi fue-rit decurrendum. Nec tam leve & facile fuifle quam multi putant, ea interpretari quae de animalibus passim habent S. Scri-ptores. Quamvis nondum omnia oculis tuisfefeosserant. Nam ut haec explicarentur, multa obiter attingere necesseha-DB,|in quibus tantum operat fuit insumendum, ut sepe ro Trag^j-aripfum opus aequetaut etiam luperet. In quo censu (utPraeteream amplos tractatus de pastoribus & bubulcis,de sacrificiis, de aureis Aaronis & Jeroboami vitulis, de agno Paseha-’> &illa ipsa capita qu» jam modo citavi de fabulosis Arabum animalibus, & de Iw/j»4/&chalcolibano) ponenda omnino»nt a nobis restituta sexcenta loca quae vel in 8acri textus versionibus, vel in veterum doctorum scriptis, vel in aliis etiamcn ptoribus omne genus temporum injuria & scriptorum incuria corruperat.

A qua calamitate reliquis libris communi, Dei providentia sacros codices ita fartos tectos servavit ut in illos nullus un-quam irrepserit error contra fidem & bonos mores. At in minutulis amanuenses potuisse peccare quis neget, cum horni-us fuerint, nec Prophetarum instar S-eibmus-M, & prorsus drajudgrifleH. Itaque exemplaria in minutulis illis non per omnia^sentiunt. Et quandoque priscos interpretes in Hebraico textu, hoc vel illud vocale punctum, aut hanc vel illam literu-aliter legisse constat, quam hodie legitur in nostris exemplaribus. In quem dissensum cum incidimus, nostrum est pro-are omnia, & quod bonum est retinere. Exempli causa cum eadem avis in Levitico vocatur daa , & in Deuterono-

2 * 1 ° riNT juxta Hebraeum exemplar, sed utrobique TIHl daajuxta Samaritanum. Cunj Gen. 36. 24. illud habetD’D’n

vocem aliunde ignotam, quamvis multi mulos explicent, hocO'ÖWn, id est Emaos, quod sequitur Onkelos. Cum11 4. r6. curulibus Solomonis equis attribuuntur stabulorum aut loculorum saltem quadraginta milita, sed z. Par.9.25.

n °nnisi quatuor millia ; Alterutrum mendosum esle oportet, cum hrc duo sint dsvg-d 1 ». Prudentis igitur est interpretis, in^»jusmodi rebus qua: ad fidem sunt«'e duabus lectionibus eam praeferre qua: ad textus circumstantias melius qua-drat. Et a vocalibus punctis, qu* ab ipsis Prophetis apposita fuifle multi contendunt,nemo probavit hactenus, interpretem* lyn ore cum periculo recedere posse credimus, si res requirat. Ut cum recepta lectio nullum commodum sensum admittit,Puta Gen. 49. u. & Psai. 56.1. Tamen in utroque sobrie agendum est, & videndum ne quid nimis. Quaedam enim igno-1 a ( e praestat, quam in divinum verbum temere quicquam attentare. Cujus regulae memores, si quid in ipso Scripturae textu°lim aliter lectum fuisse suspicamur, eamodestia id proponimus, ut appareat nos divina haec volumina multo aliter tractareq»am libros mere humanos. Non puto igitur ullum esle tam scrupulosum ut hoc nomine mihi dicam scribat.

Sed vereor ne audaciae & nimiae «kWWi* nonnulli imputent quod tam in verborum quam rerum interpretatione, it re-Ce ptis opinionibus discedens,

Avia Pieridum peragro loca nullius anteCulta filo.

^ c 'unt tamen ii quibus notus sum, me nec tpAorax/ac, nec Mivolopl *camore duci. Et quam sim alienus a studio panium pro-~? ac hic ipse liber, in quo Vulgatum sepe tueor contra nostros interpretes. Neque enim in hoc opere in ullius verba juravi,ed soli veritati litavi, quam quisquis interpretum proxime sequitur meus est, &

Tros Rutulufve suat nullo discrimine habetur.

Quin carteris paribus, veteres Scripturae interpretes,ficubi consentiant,novis praefero, & ab iis raro recedo, nisi magnae cau-sae subsint. Proinde cum veterum versiones defendi possunt, nullum lapidem non moveo ut eorum interpretamenta asse-r am. Et cum illa deserere, & novis posthabere,res ipsa cogit, plerumque tamen veterum excuso peccata, digito in fontes er-roris intento, ut lapsos esse pateat, vel prava lectione, vel ambigua voce deceptos, & habuisse causas curhoc velillo modoverterent. Non diffitebor tamen me nonnunquam, utrisque valere jussis, plane diversas vocum, q u * vel ignota: vel dubiaehwt,interpretationes magnö molimine stabilire.. Sed quisquis hunclibrum leget,videbit me quoties tale aliquid aggredior,fisnitirationibusquseetiamabinvitisassensumcxtorqueant. Itaquehoc solum ab aequis lectoribus obnixe peto , ne mePraejudiciis obruant, nec indicta causa condemnent. Neque enim tam suffenus sum ut mihi quicquam arrogem supra vulgus«ominum, aut me plus sapere putem reliquis mortalibus qui in hac eadem palaestra cum tanta laude sudarunt. Sed mea de-h-nsiobaec est nl; l/u 1 dvaueirtunv , me prorsus imparatum & illotis quod ajunt manibus ad haec sacra non accedere. CumEnim a teneris unguiculis Hebraicas literas ardentissime» studio amplexus sim, ut ex ipso fonte biberem, & sacros vates con-sulerem propria lingua loquentes, tantum in iis brevi profeci quantum erat nec esse, ut non solum Prophetarum textum, sed& magistrorum in illum commentaria magna ex parte intelligerem. Sed cum linguae ab annis bis mille intermortua: multasv°ces ab ipsis Hebraeorum magistris ignorari deprehendissem, Syriacae quoque, Chaldaicae & Arabicae linguae notitiam ad-huc adolescens mihi comparat e conatus sum, celeberrimis usus magistris, Capello Salmurii, & Erpenio Lugduni Batavorum.Quibus abhinc aliquot annis accessit etiamAsthiopica,L8<sWffl duce,non Germanorum modo sed &Europaeorum omniumm ea lingua longe eruditissimo. His praesidiis instructus, non solum veteres Scripturae versiones in locis difficilibus diligen-* er contuli, sed & ipsas inter se linguas, ut ex hac collatione aliqua lux oboriretur. Et quod Hebraeos fugerat, in Babylonia,

. ^ia aut Arabia quaererem, aut inter extremos aEthiopcs, qui sub sidere Cancri degunt. Nec mihi inutilis fuit ille labor.Quasdam enim voces Hebraicas tanquam ex Babylonica captivitate in Judaeam postliminio reduxi. Quasdam etiam ex in-

tlr nadithiopia 3 ccersivi, ut cum Eunucho CandacesHierosolymam venirent adoratum. .

Sed ut dicam quod resest, nihil mihi tam profuit quam Arabie* linguae qualiscunque cognitio. Cum enim in reliquisHebraicae linguae dialectis,praeter aliquot Scriptur* versiones aut paraphrases, vix quicquam habeatur quod sitalicujusmo-nie,1 ti. Arabes abhinc annis fere nongentis omnes omnino scientias magna cura excoluerunt. Et de singulis multa scriple-fis pl crum q U c verbis quae vel mere Ebraica sunt, vel cum mere Ebraicis magnam habent affinitatem. Itaq; si quis A ra-duni scrinia sedulo compilaret, plura ex iis eliceret ad solidam sacr* linguae cognitionem pertinentia, quam vel ex vasta illar Talmu-