725 Cap. IX. De chilzon, idefl , cochlea purpuraria.

726

to

10

utut ex his apparet purpuraris piscationis locum aScalis Tyriorum usquead Chaipham , & Carmelum pa-tuisse stadiis circiter ccxxx.T amen , si quid video, pur-purarum ubique non fuit par copia, sed harum prsci-pua ubertas circa Carmelum & Chaipham. Eo scili-cet videtur referendum quod in Guihelmo Tyrio Cai-pha vetus nomen fuit Porphyria. Ut eadem fueritquae Phoenicia nog$v§ewY apud Stcphanum ex libroquinto Polybii , tanquam a purpura? piscatione factonomine. Praeterea 2. Paral. 2,7.14. & 5,14. * 7 * 0*15carmil, ponitur inter purpura? species. Coccum red-dunt interpretes, ego purpura: genus ad Carmelum ca-pi solitar. Huc facit quod *7012 carmel , & JOJTVV ar-gaman , id est, purpura, palam sunt synonyma in bisCantici verbis capitis septimi versu quinto, Caput tuum* 70 * 123 1 sicut carmel, <fr cincinnus capitis tut sßJ 1 i.V 2 ,sicut argaman, seu purpura.

Geli. 43,11. facob filios suos ad fostphum ferre ju-bet BlOtO > de laude terra , id est, ea ferre

quae in fudaa maxime sunt decantata. Ad quem lo-lcum haec habet Rabbi Rosiae Sochnita nomine R.Lcviin Beresith Rabba Sect.pl. { 17*711 oSiJü pioiO lNL 7 2*121112 X *1101 qtop "IQrt, Ha sunt res terra Cha-|naan qua in orbe sunt maxime decantata , Chilzon, seujpurpura, vinum , balsamum , myrrha, oliva. De pur-pura, & balsamo jam patuit. Vinum quoque sar-pe commendatur, ut in Alexandro Tralliano vinumSareptanum, Astalonite > (jaz.enfi > &c. Et SidonitCarm.17.

Vina mihi non sunt Gaietica, Chia, Falerna»QuaqueSetzpteno palmite mijsabibas.

Et Cornppm libro tertio

esi dulcia Bacchi

tJfyCunera qua Serapta ferax , qua Gaza credrae.

Ser apta, id est, Sarepta. Astalonite in Scriptura estvinum Sorek. Nam torrens .Sorgest prope Astalo-nem. De oliva hxcPliniui libri decimi quinti capitetertio, Decapoti vero Syriae perquamparva, nec cappa-ri majores, carne tamen commendantur. An hae sunt**1128 egure, quas Hebrai in Beresith Rabba deprsdi-cant, tanquam olivae genus in fudaa prasstantissimum?Non puto , quia Decapolitana describuntur perquamparva, nec Cappari majores. At *HJiV egure, medio-cres. Talmudici in Berachoth cap. 6 . sol. 39. a. l“Vt

-W8 wti *auo s^* 7 M Vru aht fiop ab 110^

Oliva quam ajunt neque magnam ejfe neque parvam ,fidmediocrem , ea efl egori .Ita etiam in Kehrn cap. 17. §

8. Et Abhu sic vocari dicit, 121N2 1 m uo©», quiahabet oleum suum in medio colleBum, Nam UN a-gar, est colligere »Graece uyelgetv. Atcum Judtupnx-pura, vino, balsamo & olivis, myrrham etiamcelebrari merito mirabere, cum in fudeta non proveniat]myrrha, sed in Arabia intima circa Saba & AtramitaItaque in Berescith Rabba vox *1101, <si myrrha mihsuspecta. Fortasse legendum 1L1N, daBylus, ve10n» palma .

In haec verba Cant. 4,11. Odor vestium tuarum sicut odor Libani, Adtdras agit pluribus de Israelitarumvestibus in deserto, quibus id fuit peculiare quod per-durarunt, neque detrita: sunt per annos quadragintaDeut. 8.v.4. &tZ9.v,f.Nebem.j.v.zt. Et adqua?-stionem, an pueris adolescentibus vestes quoque si-mul creverint, auctor ita respondet. P 3 * 10*71 JSt 2 fioy *712 ip’n*u Vu rxiTM \nt *721-7 ri*?nn

£gredere (si d chilz.au seu cochlea disce, quodquamdiucrefiit, etiam cum ea crescit theca ejus, id est concha.Quod ad marinam non minus pertinet quam ad terre-strem cochleam , & purpuram maxime, quscumlfex aut septem annis vivat in concha tot orbes habet 70]quot annos agit. Aristoteles Historia libri quinti capitedecimo quinto. ZSyS’« voqpuqa <s&l st» E» H txa^-ov

c*iajuliy pavitgct 'Csiv » cwfyieic > tojs factet to/c bt rd a-

5 lite txix(&. Quorum verborum mentem ita ex-]Pars II. 1

pressit Gaz.a : Annos enim circiter fex purpura vi-vunt : Et stngulis annis eorum incrementum patet perorbes, quibus totidem quot annos habent, testa intorta cu-niculatim in crepidinem definit. Et Plinius libri nonicapite trigesimo sexto, purpuram cumbuccino confe-rens : Clavatum eft ( purpura: rostrum ) ad turbinemusque aculeis in orbem septenis fere > qui non sunt bucci-no: Sed utrisque orbes totidem quot habeant annos.

De purpura?piscatione Talmuduci obiter agunt inTractatuZ>e&ÄwÄo,cap.7.fol.75.a. ibi enim dis-putant an lyjfisi { 11*711 12frt , qui pistatus chiliLon , seupurpuram, illam premit atque contundit, violati Sab-bathi sit bis reus aut semel tantum. Et plerique sta-tuunt non nisi semel esse reum. Quia cum vivae purpu-rn sanguis, mortuae sanguine praestet, qui purpurampiscatus est, si non statimsanguinem exprimeret, deea in vivis servanda semper esset sollicitus, quae cura il-lum torqueret & magis distraheret a Sabbat hi observa-tione,quam si perimat eo ipso momento quo capta est.Quae illustrant haec Philosophi ubi supra : 27 ivcfdtfvetcPl

fdectoibtrleiv. edvyS 7r&iv nidlctu tuspmqti v Yero-S'oit'it , auui-fyft « to ttrS 1 ©*, Dant operam ut vivas contundant.Nam fi priusquam tutuderis moriantur ,florem fimul\evommt. Quod his verbis Plinius ita sequitur ut nonplane assequatur : Vivas capere contendunt, quiacum\yita succum eum evomunt. Neque enim vivas capi,sed & vivas contundi dixerat Philosophus , quomodo &Talmudici. Fortasse/ 3 /*»«^ scripserat, vivas captascontundunt. Vel pro fdQ.c, Ko-dl&f , legerat in Philofi-5 olpho lfdQcy.qa.reiv. Eustathius in lib. quint. Iliad. mor-temab Homero vocari vult purpuream , mqtpvqsov ■&«-\mfiv, non solum propter sanguinem qui coloris est ni-gri seu purpurei, sed ScTbvbt,fttdc 7 rf.tiyne' dcitj oA’/Aia-ivöcQnoiv, t<^eqmrii iroqtpuqidic fii£ astQsioqS. rluj

'CstG.v mqtpuquii owJTfiCm , iW nctXbv bt« to ßd/a/act t«c,mortem unoilht infliftam: Quod M-lianus quoque docet, purpurarios referens uno manus i-Bu viventem purpuram conterere, ut tinBurapurpura

f ulchra sic fiat. Nempe fi repetitis ictibus percutia-nt, succi florem amittit, sive is prorsus effluat, autderov t»c Qquoc oyr.ov in massam corporis spargatur,atque ea ratione ad lanaruminfecturasfitinutilis, utpluribus docet tALlmnus Historia? libri decimi sexticapite primo ; Homerum tamen eo respexisse , cummortem purpuream appellavit, mihi non fit verissimi-le. Prima ratio qua? petitur ex purpureo coloresanguinis, cum vera sit, & solida , aliam exquirerenihil necesse est.

Sed utintelligatur, quod dicit vSlianus, purpura:repetitis ictibus laesae ti nctorium fucum in totam cor-poris massam spargi, sciendum est in purpune corpo-re tres essepotissurium partes, superiorem qua? rfdx> f-cervix, mediam qua? fjimmv papaver, imam qua:7 stä/ati» fundus Vocatura Philosopho. De his mul-ta insignia habet Cl. Salmasius in Solinum pag. 1126.qua? non sunthujus loci. Tantum ex Aristotele obser-vamus florem illum non esse in toto purpura? corporesparsum, sed dva (jAQv ¥ p.masvf^ X, t inter

cirrum & spondilum (sic enim alii vocant.) Quod in-terpretatur P linitts, in mediis faucibus.

40

p

60

Color qui ex illo succo fit, Hebraice vocatur 1*7311| thecheleth,&i Chaldaice k<* 72 'N thichla, vel 8 * 72 N tha-\chla. Quod magistri constanter docent, quorum anti-quissimus fonathan in Paraphrasi Deut.n,i^.{f\c\u\-dem is vere est fonathan) rt’ÜlNÖ fiya^’i plnM» Mll* 7 N 1«* 72 *n, Et chilwnam seu purpurariam cochleam ca-pient,(si ex sanguine ejus tingent thichla seu purpuram,Quomodo etiam Glossa Talmudis in AEegi/lath Esther

de Chilzon cap. 1.sol. 6 . a. 1£5331 1*7311 ima D^lV]D’ 1 p* 0*013 Ejus (anguine tingitur thecheleth seu pur-pura qua magni constat. Et 1 laal Aruch in Chilz.on,b*1p’ l’D1 13 'L*? n* 73 n im« N'V 13 , Illius san-

(Aaa^) 1 guine