727

j) e irhtt thccheleth, hyacintho , purpureusne , an coeruleus, Lib. V. 728

V

guine tingunt thecheleth, seu purpuram , qua proindeest magni pretii. Kimchim quoque in Lexico derfon -.hecheleih, OMDD D» JlArt 013 yi 33 f k <111E 3 *yiT , coler ille tingitur sanguine r chilzon cum nothfigmentis . eAquina* etiam & Fomarhu , V 3 st n*? 3 l

pÄn Q1D 7 Wy$D> thecbekth , color qui fit e sangui-ne ¥ chilzon. R. Selomo in Exod. y. 4. HOT

jl^rt 0*13 yi 32 f, thecheleth ett lana, qua tingitur fanguine t chilzon. Rabbi Moses silius Maimon in tra-ctatu rV 3 PV seu de Judaorum fimbriis quibus vittam1*731 thecheleth, jubebantur afluere Num. tz,z8.docet disertius, quomodo in illius cochleae sanguine lanatingatur. Verba sunt.capitis secundi sectione secun

dä , pisüi iqsi pnpi 1 ? nwc ‘iiy rfoi O'y 3 iy ure

rrmtf *iy ima i'v 33 Q 13 nn>n 1 'V 3 imapy3yn«y 1*113 13 r>Li' 3 i j<*?,iN 3 im.v owmairuhn m pN’ 3 D 13 *ir»n pyn uipW H 3 ptoiy,-i2 lintü mn ibnn pyS u*y navny jimi»*, am rwv Dinw >ixn mi n*?ün aai

1113 iri 3 *W 3 i n*ainpn io pjüaD rbynuniaiy lösn 13 oonui imx pmnini inoiy pysxnm>* •—m? nbn N*n ili vpi j»jd nttiyw.

Cum fimbriarum thecheleth ( seu purpuram ) infetlurisunt, lanam sumunt, quamin calce maceratam, (fisubinde lotam,donec fit nitida,in sapone elixant, atquealiis hujusmodi, quomodo infeßores solent, ntlanacolorem imbibat. Quo satio sanguinem ? chilzon ajserunt, qui piscis est coloris thecheleth, atri sanguinis , tn-flar atramenti, quiin mari salso reperitur. Et sangui-nem in cortina ponunt cum pigmentis variis, cimoliaputa, atque aliis hujus generis pro more inseßorumEt postquam elixus est, lanam in eum immergunt,donecfiat coelo concolor. £t hic est color thecheleth fimbriarum. Haec ex Maimonide. In quo id absurdissimumquod pAn chilzon, seu purpurariam cochleam reperiri scribit in mari lallo, id est, in lacu AJphaltite, qui vocatur mare salsum, Gen. 14, z. Num. 34,3. & passimNam purpurae piscationem fieri notum est in mari Mediterraneo, quod Hebrais est mare magnum, non inJudaa lacubus; Multo minus in AJphaltite, in quonullum animal vivit. Et si quis e fordane piscis inillum influat, statim moritur. Sed Hebraorum do-ctissimis , qualis fuit Maimonides , solenne est vixquidquam scire praeter sermonem, & ritus suos. Alibitam peregrini sunt, ut etiam in notissimis impingant& foede labantur.

CAPUT DECIMUM.

Hebreeum thecheleth , a vcte

ribus hyacinthum , vel hyacinthinumreddi, de quo colore dubitatur, fit-ne purpureus, au coeruleus.

Vocem 1 * 131 ) thecheleth, Graeci semel purpuram.alibisemper hyacinthum, w/hyacinthinum red-dunt. ha etiam omnes veteres. Hyacinthinuseoior olim magni pretii. Hyacinth 1 flos purpurem.In Gallia fuit cocci vice. Vaccinium est hyacin-thus. Lapidi hyacintho, violaceus , vel pur-pureus eoior , sed dilutior. Rubinus Arabibus

cyb jakutk, id est, hyacinthinus. He-

10

sychioerSuidae Hyacinthinum mgquel^ov. Ta-men hyacinthus flos Columellae (fi Graecis Poetiscoeruleus. Lapis quoque coeruleus, Solino,Mar-tiano, (fi multis Patrum : Ab indem hyacinthi-num colorem cum calo conferri sexcentis locis. Jnvela tabernaculi quatuor colores figura quatuor e-lementorum Hebraeis quoque 1*7311 thecheleth ,color coelo (fi marifimihs. Sed fi Arabes idemsentiunt. At purpura non d coeruleo sed d rubrocolore commendatur. Itaque purpura colorem ,Poetae sanguini tribuunt, Item Soli, Aurora, vi-no,uvis, moris, narcijso,rosa, papaveri, viola ,puellarum labris fi genis, maxime m pudore, a-methyflo, &c. Et purpurem, coccineus, & pa-niceus color promiscue sumuntur tam d sacris,quam d profanis scriptoribus. Contra hyacin-thinum a purpureo iidem fitpe diftinguunt, & di-versi est materia.

20 TAM penitius disquirendum est, quis sit color 1*131| thecheleth , Chaldaice X* 13'1 thichla, vel t* 4*131thachla, qua; quaestio est valde intricata. Vox 1*131thecheleth, extat circiter trigesies in solo Exodo. Oc-currit etiam aliquoties in aliis Scripturae libris. GraciNum.q.,y. oXovogipogop reddunt vel simpliciter vtoq-qvgSv , ut habet Complutensis editio: sed alibi sempervdnirSov & vcutw&ivw , quod sequuntur Philo, fofiphus,Aquila, Symmachus, Theo do t ion, Hieronymus ,& ve-teres omnes, nullo excepto. Eum colorem este exi-3 ° mium non solum sacri scriptores, led &'prosani do-cent. Xenophontis Cyrop. libro sexto, Susiana RegiAbradatd offert uxor Panthea, cum aurea casside &armillis, perara Ttogtyuqxv vocPtiq m s-oAic/Wgb kcltu, rsqAschor va.aivStvofi'j.(pii, tunicam purpuream talarem, inextrema ora rugatam, & conum hyacinthini coloris. A-thenai libro duodecimo , Democritus Sphefius, post-quam populares suoshaberedixis Corinthii operis ca-lasires: B/oij, inquit, aj f/Sfi mqqvqcdrtsTuv, aj fuß a,-<pels, cij 3 varJvSrtv&i, harum quadam purpurea fiunt ,4 ° quadamviolacea, quadam hyacinthina. Arriani librosexto fere extremo apud Pafargades circa Cyri scpul-chruin, d.vcifivesd'H Mucs/yfi nfiq s-oXcy vaiitvd-wodayjeiii nens, ajj iroqtpvqa;, aj 3 a/Vuic ^ ct/A«? yßfiuc, braccAMedica & stola hyacinthina jacebant, quadam etiampurpurea, & alta diverficoloris, Persius Satyra prima,Hic aliquis, cm circum humeros hyacinthina lana efl.id est, tricliniari? vestis mollior, & coloris exquisitis-simi. Quod ad aetatis suae mulieres solito comptio-res transferens Hieronymus Epistola decima ad Fu-riam : Hic aliqua , inquit , cui circum humeros hya-cinthina lana eß. Hyacinthinum colorem cum ru-bro purpureo plerique eundem esse putant, aut illi si-millimum, sive ab hyacintho flore, aüt ab hyacintholapide nomen habeat. Florem enim describit Dio-ficorides wXyqv 'jiogysvqoeiJ 'a c , purpureo colore plenum.Et in Auctario hyacinthus anonnullis vocatur vogQu-qoavSi;. Hinc a Luciano in Amoribus, muliebris ca-pitis cincinni describuntur vsathd-ot; ro «aAoV dyd-tsmro/uoist troqqvqovli;, pcrtnde ac pulchre florentes hyacinthi60 purpurascentes. Poeta quoque hyacinthum moqqofibjjappellant. Ut Euphorion, (

Uoqqvqin vctnivSri ai t ivo/xai patoiv doilo) &C.

Purpuree hyacinthe te nomen Poetae dicunt, &C. EtPancrates apud Atbenaumhbvo decimo quinto,

O uXlw 'iqtivRhov, Mvkop neJvoy, »,<P vchtivCovtloqqugilw, - - - - - -

Crijpumserpillum , album lilium , atque hyacinthumpurpureum. Hinc Poeta Ecloga tertia:

Munera suntlauri, (fi suaVe rubens hyacinthus.

70 Ut Ecloga statim sequenti dixit, suaverubentimurice.Rursus libro quarto Georgicorum.

Et pinguem tiliam, efi ferrugineos hyacinthos. ^

id est, purpureos aut subpurpureos. Nam, ut docetServitu ad librum nonum J£neidum,ferrugo coloris

>