c.
verba accedamus. Verbo 'JK, nc perperam intelligcretur dc one-raria, addit propheta alterum £3’5P> ut indubium redderet na-vigiorum genus de quo loquitur. Nemo enim illis temporibus,& sequentibus feculis, fuit, qui per navem remi , id est, na-vem remis actam , aliam intelligeret quam bellicam. Hoc pri-mum est. Sed alterum adhuc magis persuadet, & cogit lecto-rem , ut de bellicis navibus ipsum hic loquentem intelligat.Quippe ab generali nomine bellicae navis, ad speciale venit, ex-primens formam navis, qux fluvium illum non transitura sit.Nam vox '2, qua utitur, Hebraeis triremem significat. Ita enimHieronymus se ab Hebraeis accepisse scribit, triremem intclligiper Hebraeam vocem »y. Ita & Aquila, vertendo hunc locumdocuit. Ita sententia reliquorum trium locorum, ubi hoc voca-bulum 'y repentur, ut accipiamus , persuadet. Accedit para-phrasis Chaldaica Jonathanis , quae, quamvis significationemverborum ü’ltf ’JK non recte expresserit, ideoque in fententi' a
prophetae explicanda fallatur ( neque enim navis
piscatorum , ullum locum hic repetit) tamen Hebraeorum tra-ditionem , qui nomen ’y femper intellexerant de navi triremi,mutare ausus non est, sed potius admirabili paraphrasi confir-mavit. Quippe haec duo verba T"IN y duobus aliis, ipsius secu-lo maxime usitatis , & rem exprimentibus , egregie explica-vit, substituendo TIO burne rabbeta , liburna magna.
Hanc ego posteriorem paraphrasin admirabilem merito voco,quod post navalem pugnam ad Actium, verbum liburna magisin usu fuerit, quam verbum triremis, cxea caussa, quod formatriremium, qua Liburni utebantur, leviores adeoque celerio-res faceret triremes, quam ad illud tempus in usa fuissent. Etcum illius formte triremibus, in pugna navali ad Actium, pirx-eipue victoriam consecutus esset Augustus , in posterum cele-bre illarum nomen fuit apud Romanos. Latinus hujus paraphra-sis interpres, utitur verbo trieris , & quidem numero singulari ssed sensum prophetae, & paraphrastae verba expressurus rectiusvertisset, liburna, magna, lxx. interpretes hic obscuri, & man-