249.liber II.Templum S. Mariae, portus.desus, monasterium Franciscanorum de obseruantia.Palisada, id est, mare palis septum.Sancti Augustini monasterium.De Sardorum lingua.Abuerunt quidem Sardi olim linguam propriam, sed quum diuersi populi immigraue.rint in eam, atque ab exteris principibus eius imperium usurpatum fuerit, nempe Latinis, Pisanis, Genuensibus, Hispanis& Afris, corrupta fuit multum lingua eorum,relictis tamen plurimis uocabulis, quae in nullo inueniuntur idiomate. Latini ser-dus adhuc multa tenet uocabula, praesertim in Barbaraemontibus, ubi Rom. Impera-ces militum habebant praesidia, utl. ij C. de officio praefecti prae. Afric. Hinc est quòdestim diuersis locis tam diuerse loquuntur, iuxta quod tam uarium habuerunt imperium,consi ipsimutuose rectè intelligat. Sunt autem duae praecipuae in ea insula linguae, una2. utuntur in ciuitatibus,& altera qua extra ciuitates. Oppidani loquuntur ferè linguaganica, Tarraconensi seu Catalana, quam didicerunt ab Hispanis, qui plerunque maacatum in eisdem gerunt ciuitatibus: alij uerò genuinam retinent Sardorum linguam. Endes utriusque linguae discrimen in dominica oratione.Pater noster qui es in coelis sanctificetur nomen tuum, AdueniatVengateulo nomCiuitatensis.nostre ehe ses en loscels sia santificatBengiadsu nomine tuoSardorum commitnostru sughaleses in soschelus santusiadanior lingua.cegnum tuum, fiat uoluntas tua sicut in coelo& in terra: Panem10 regnesen la terra lopafasase lauoluntat tua axicom en locel iteu,Jurennufaciadsi sa uolutade tua comenti in chelo& in sa terra su panetuos.Nostrum& dimitte nobis debita nostra,cotidianum da nobis hodie,anosaltres losdeutes nostresdexiadona anosaltres hui,cotidiaanosateros isdebitus nostrus& lassadona anosatores hoaedognie diene nos inducas innostris,&nos dimittimus debitoribusdéxicomno nos induescas ennostresals deutoisnosaltres dexiamsom̄ete enostrus e no nos portisa isdebitoresnosateros lassaosest regnum, gloriacentationem, sed libera nos à malo,quia tuumtentationes lo regne, lagloriaperche teumas liura nos del mal,tentatione,esti surennu sagloriaepoiteo tuoimperio libera nos dasu male,imperium in secula seculorum, amen-lo imperijamen.en los sigles de le siglesMimperiit in sos seculos de sos seculosamen.De magistratibus Sardiniae, incolarumnatura, moribus, legibus& religione.Vlti sunt in Sardinia magistratus. Omnium supremus est Protex seu uicerex, vicereae,qui omnem ferè regis tenet autoritatem:& solus Hispanus hunc magistratumgerere potest, secundum antiquas constitutiones. Habet à rege assignatum asses-torem iuris u. doc. quem regentem ibi appellant. Habet praeterea& alios consie quorum consilio omnia ferè disponit, appellaturque eius tribunal, Regia audientia.hinc magistratum iuxta priuilegium regni nullus poterat gerere nisi per triennium: de-index 3