Archiepisco-patus.Mores.superstitio.

De Italia250inde alius succedebat in locum eius. Nunc autem in eo oftecio multis temporibus quis persistit, ut regi placet-Sardinia in duas partes sit diuisa, nempe in caput Calariscaput Lugudoris, unaquęque suum habet gubernatorem, inrefert an is Hispanus sit aut Sardus. Praesente tamen Vicege, ille nullam habet autoritatem, absente uero Prorege,bernator omnem habet autoritatem, sed licet prouocareeo ad Viceregem. Committit rex hoc gubernationis offiocui uult, quique idoneus ad id gerendum uidetur. Est& anin ciuitatibus magistratus, qui ab incolis Vigher appel-qui etiam praesente Vicerege, sua non priuatur iurisdictiotam in causis capitalibus et poenis infligendis, quàminacontrouersijs. Durat solum per unum annum, idque prop.insolentiam quorundam, qui huic praefuerunt officio, deindemIchdeP.D.H.liqui ciues hoc officio potiri queant. Olim durauit quinquede Votre beauvreur,nio, deinde triennio. Concedit rex aut protex hanc functionem singulis ciuitatibus, habe-singuli, qui eiusmodi officio praesunt, assessorem unum utriusque iuris peritum. SuntaEcclesiat& alij magistratus minores, sed quos hic breuitatis gratia missos facio.magistratus in Sardinia sunt constituti, iuxta papae decreta. Nam sunt in ea tres archiscopi, nempe Calaritanus, Arborensis& Turritanensis seu Sassarensis, qui et non nullos sehabent episcopos. Est quoque ibi inquisitor generalis contra haereticos, apostatas& maficos, secundum Hispaniae mores& constitutiones, ultra ea quae iure communi Imperat& pontificum inquisitoribus sunt concessa. Habet iste immensa priuilegia, nec quempraeter Hispaniae supremum inquisitorem, cuius est delegatus, agnoscit superiorem in SardinCòstituit ipse quoque sub se alios inquisitores et ministros, quorum omnium iudex ipse eltsquetanta seueritate contra suspectos procedunt, ut paucis uerbis exprimi nequeat. Nam inros homines multis annis in carcere detinent, examinant& torquent, priusquameos uemment uel absoluant. Habent autem de his rebus libros impressos, ut Malleum malestrum, Directorium inquisitorum& nonnullos alios, item instructiones secretas& multaHabent praeterea Sardi& Cruciatae commissariiquae ex ipsorum pendent arbitrio.qui nullum praeter Romanum pontifice in agnoscit superiorem,&c.Caeterum quantum attinet ad mores& naturam Sardorum, noueris eos esse corporebustos, agrestes& laboribus assuetos, praeter paucos luxui deditos: literarum studioquerum sunt intenti, uenationi autem deditissimi sunt. Multi pecuariam faciuntrem, agricibo& aqua contenti. Qui in oppidis& uillis habitant, pacifice inter se uiuunt, adueramant,& humaniter tractant. Viuunt in diem, uilissimoque uestiuntur panno. Bellla habent, neque multa arma. Et quod mirandum est, nullum habent artificem in tanpla insula, qui enses, pugiones& alia fabricet arma, sed haec petunt ex Hispania& loVtuntur plerunque balistis, maximè in uenationibus. Et si quando piratae, Turcae avoilluc ueniunt, praedam abacturi, facilè à Sardis in fugam uertuntur, aut captiui detiSunt Sardi optimi equites, sunt ob solis ardorem subfusci coloris, uiuunt benè secun-legem naturae, optimè uicturi, si synceros haberent uerbi dei praecones. Cum rustic-festum alicuius sancti celebrant, audita missa in ipsius fancti templo, tota reliqua die octusaltant in templo, prophana cantant, choreas uiri cum foeminis ducunt, porcos, ari& armenta mactant, magnaque lętitia in honorem sancti uescuntur carnibus illis. Sunt etmulti qui pecus aliquod saginant in honorem certi alicuius sancti, ut illud in fano eius,tissimum in syluis extructo,& festa die deuorent. Et si familia minor fuerit ad esum proris, conuocant& alios ad conuiuium illud, quod in fano celebrant, ne quid residuimaFoeminaerusticorum ualde honestae sunt in uestitu, omnem excludentes pompam: atiitnaediuitijs abundantes, abutuntur illis in magnam superbiam. Sacerdotes indoctissunt, ut rarus inter eos, sicut& apud monachos, inueniatur, qui latinam interligat linguam. Habent suas concubinas, masoremque dant operamDe Comprocreandis filijs quàm legendis libris.