LibetIII.341.Raronia&Vespia.StRaronia oppidum antiquissimum, sicut& adiacens rupture arx, Ad turrim appellata.Nam temporibus Ottonum Imperatorum, numeratus est dominus Raroniae inter qua-tuor barones imperij, qui& alio nomine appellatur dominus de Thusis. Vespia elegansest oppidum, adhaeretque monti sicut ferè omnia oppida Valesiae. Habuit& elegantem ar-cem in colle quem magnus inde transiens alluit fluuius, sed locus hodie est uacuus, nisiquod ex ruderibus quaedam adhuc uestigia murorum prominent. In recessu interiori huius lo pos Staldésiscij, ascendendo per uallem, uenitur ad pontem lapideum, qui connected duos montes, estque tan-ta profunditas à ponte ad subiectum flumen, ut ferè dominicam orationem dicere possis donec lapillus manumissus descenderit.Brig, Naters, Moril.Ost Sedunum Briga uidetur elegantius in Valesia esse oppidum, nisi quod caret septomuri. Nam iacet in magna planicie, habetque circum se multa prata& alia praedia, uinumtamen quod ibi crescit est ignobile, sicut& in regione superiori, atque ideo afferunt ui-num Lamparticum, quod delicatum est. Naters e regione Brigae atque ab alia ripa Rhodani, est quoque amoenus locus, abundat elegantibus hortis& pratis, quia habet amplamplaniciem. Vbi uerohinc contra Rhodani cursum ascenderis, montes utrinque comunt& non amplius spacij reliquum quàm opus sit pro riuo Rhodani, duratque haec montium augustia donecxeneris usque ad Moril, ubi quoque uinum crescit, sed quod subacidum est. Incipit quoque ibiganis crudescere, ut rudiorem& insipidiorem in tota Heluetia uix inuenias. Frumentum enimditarde maturescit, ita ut Aroniae ac deinceps in superioribus Valesie locis, siligo uix in mediopistensis Augusti maturescat. Est enim iuxta Aroniam& monasterium terra non deformis, sednotabrumalis. Hanc tamen superioris Valesiae sterilitatem, compensat Sedunensis agri mira feiElitas. Est in Gomss, hoc est, in superiori Valesia, uilla quaedam Vlrichen nomine, cuius habitatores hyemali tempore in magno sunt periculo, propter globos& moles niuium, quae desuper expraecipitijs montium deuoluuntur& ad domos usque labuntur,& interdum demoliuntur.De glaciebus induratis, quas uulgoGletscheren uocant.Vanquam glacies illae nunquam resolubiles, non sint lapides neque metalla, in puritate tamen non multum differunt à depuratis crystallis, inueniunturque maxime uersusaustrum in summis& agrestioribus montibus, quos uocant Niuosos montes. Nonsunt proprie secundum conditionem naturae suae niues neque glacies, sed sunt indu-praecglacies, quae in summitatibus montium nunquam liquescunt, sed à duobus aut tribus millieis annorum cooper uerunt cacumina montium& impleuerunt ualles& ferè in lapidem in-daruerunt. Et si quandoque portio aliqua in demissam cadat uallem, manet multo tempore, pri-est quam calore solis in aquam resoluatur. Est quoque natura eius, ut seipsam purget, ut nec ter-ca, arena aut lapis, magnus uel paruus, aut alia extranea materia in ea maneat, sed repurgaturanmodum crystalli. Habet in multis locis immensam profunditatem, scinditurque nonunquam Fissurae gla-damaximas rumas& fissuras, ut magnum periculum sit uiatoribus in passagijs sicut& uenato eierum.tibus ipsis, praesertim quando fissurae conteguntur niuibus. In multis locis fissurae tam profun-x sunt, ut superent altitudinem seu mensuram trecentarum aut quadringentarum ulnarum, ulta capta promaxima extensione brachiorum siue orgya. In quibusdam fundus inferior mensuraricubnimiam profunditatem nequit. Cum aestiuali tempore cocreta illa glacies difrumpitur, exoriest crepitus tam acutus& horrendus, ut putes totam terram dissilire. Solent etiam uenatorescuspendere tempore aestatis captam uenationem in huiusmodi glaciei blatus, ut in illis frigorestricta, salua conseruetur usque ad tempus distractionis. Vtuntur incolae hac glacie in morbis de-ptratis, praesertim ad sistendum kysenteriam, pro remedio, ad estinguendum acutam febrim.Contraria