Libr III787De fertilitate Liuoniae& demoribus incolarum.Nuonia terra est palustris, nemorosa, arenosa, plana& sine montibus, irrigua fluuijs&& perinde satis piscosa, pro maiori parte inculta, fertilis tamen agris& pascuis abundans. Vnde tempore caristiae adiacentibus regionibus ministrare solet alimoniam siliEginis& tritici. Abundat pecore,& uenatione. Nam habet ursos, alces, uulpes, lynces,Animalia inmarturos, Zabellos, Hermelinos, uarios pirolos, castores,&c. Lepores in Liuonia naLiuonia.autanthyeme& aestate colorem, haud secus quam apud Heluetios in alpibus. Hyeme suntder d restate grisei coloris. Russi quoque inferunt in Liuoniam pelles ursorum albas, quas ex frigissimis septentrionis partibus adducunt. Fratres Teutonici potiuntur rerum in Liuonia, haestque magistrum, qui unà cum commendatoribus& praefectis gubernat totam regionem.habetis magister curiam suam in oppido Vuenden, quod duodecim milliaribus distat à Ri-Habet pacem cum Moscho, quia Moschus ab alia parte habet negocium cum Tartaris, ut Liuonia suacogatur cum Liuonibus pacificus esse, quod alias minime faceret. Errant igitur, qui asserunt ma best Teutonbostrum Liuoniae perpetua militia occupari contra Tartaros semper irruentes. Summam milivan Liuones hodie exercent in compotationibus& commessationibus, potissimum autem istacent in arcibus& aulis dominorum. Qui hic uirum praestare potest, acceptus est illis, recipitqueindem condignam mercedem, nempe hydropisin, wysenteriam quam illi Schorbauch aut siselemmorbum uocant, cheiragram, pondogram,&c. Erga huiusmodi gulones domini& nobi-quidam liberales sunt,& ex miseris rusticis omnia cum magna tyrannyrannide emunguntur, quaeiam perditissime profundunt. Sunt rustici ferè omnes serui. Et quum aliquis eorum ob famem,gelium aut ob intolerabilem tyrannym elabitur,& rursum à nobilibus& praefectis recu-tantur, nuncatur pede ne denuo elabatur. Non est miserabilior populus in orbe, quam illi ser Miser plebeisus populus.Cibantur tam agresti cibi, ut ne porci apud nos illum dignarentur edere. Deferunt caldex corticibus factos, comparantes par unum tribus denarijs. Pro cantu usurpant ululaniorum, uocem iehu sine intermissione repetentes. Interrogati autem quid per uorem ieeilligant, respondent se nescire, obseruare maiorum suorum consuetudinem. In summa, uioumiseri homines ut bestiae, tractantur ut bestae. Plures adhuc more gentilium uiuentes, eo- Idolatres,gnitione uiri dei destituuntur. Vnus adorat soGlem, alius lunam, unus elegantem arborem, alius lapidem aut aliquid aliud simile. Quummortuum aliquem terrae mandare uolunt, potantes circumstant illum, inuitantque ad bibendum, partem eius super illum fundentes. Immittentes autem eum in sepulchrum, apponunt etMonsieur le Comteilsecurim, cibum& potum parumque pecuniae prouiatico, allo quunturque eum talibus uerbis: Perge2in alium mundum, ubi dominaberis Teutonibus, sicut illi tibi hic fecerunt. In conciliandis nuplecunque raptusponsus sponsam acquirit. Rustici tamen qui iuxta ciuitates habitant,&dei instituti sunt, abstinent ab huiusmodi superstitionibus.De ciuitatibus Liuoniae&earum consuetudinibus.Abet regio ista tres insignes ciuitates, quae puriori religioni subscripserunt, nem-pe Riga, Tarbata, uulgo Derpt& Tart,& Reualia. Distat Riga à Riualia 50.aT arbata 30.& à Vilna Lituaniae 40. a Kunisbergo uero Prussiae sexaginta Germanicis miliaribus. Habet& alia minora quaedam oppida, ut sunt Vuenden, Pernouu.Vellin, Vuolmar, Kokenhausen,&c. Riga metropolitana ciuitas sita in fundocenoso& iuxta nauigabilem fluuium, qui uocatur Duna, uenit ex Russia, duobusquemilliari.