9

Cavut ///*

Benefici-um poten-tioris illu-minationisprius par-tibus sep-tentriom-libus coi*latum.

Mundus

mane

creatus,

Huatuor

genera

famarum

Creationis

Mundi,

Non alios prima nascentis origine Alun-

di

llluxijfe dies , alivmue habuisse tenorem

Crediderim: Ver illud erat , ver magnusagebat

Orbis , & Jjybernis 'parcebant ■flatibusEuri .

6 * C^uiä MunduS ad jEquinoctiumvernum fuit creatus, hinc primis tribusdiebussemper aequalis fuit nocti;lndkau-te m Australibus dies sequentes coepe-runt minui,noctes vero accrescere;e con-tra Septentrionalibus dies crescere , Stnoctes diminui. Beneficium ergo poten-tioris illuminationis, quod terreno globocoelitus fuit impensum,majus,St idipsumprius collatum fuit Septentrionalibuspartibus,quam Australibus.

7. Verius etiam videtur doctissimoCommentatori Cornelio, primo quasi ma-ne mundi creationem fuisse inchoatam,tuneque fuisse tenebras in Orbe,St abysso,quo tempore Spiritus Domini ferebatursuper aquas : Deindb paulo post,nempepost fex horas sub meridiem creatam fuis-m edio cceli &c totius abyssi,qu* peracto suo motu sex horarumquibus a medio caeli ad occasum declina-vit,effecit vesperam,quasi sui terminum,ita ut tam tenebrae,quam lux simul jun-cta non amplius quam 12. horas dura-rim. Inde autem secuta estnox u pari-ter horarum, cujus terminus fuit mane.Tenebrae igitur praecesserunt lucem, utiSt praeter Mercurium St Hefiodum sensitThales Milefius: rogatus enim utra priorfuisset,Nox an dies? Respondit, prioremfuisse noctem.

z. Juxta quatuor genera causarum,si causas creationis mundi considerarevelimus; Materialis fuit Nihilum , cumDEUS non de sua substantia , neque deexterna ulla alia ipsi coaeterna,sed totumMundum ex Nihilo produxerit. Sicutergb materia est, ex qua omnis actus na-turalis 8t forma educitur, utpoteexquäomnis fit sensibilis substantia omniumfundamentum St fulcrum; Ita St Nihil Stnon Ens est Id, unde coelum St terra for-mata ac stabilita sunt, etsi Id ipsum reve-ra nihil sit,St fuerit. Formalis porrö cau-sa fuit ipsa forma coeli St terrae; Eßciensautem DEUS ipse: Finalis denique GloriaConditoris , deindb terrenus globus, inquo humanum genus ad imaginem DEIconditum ibidem potentiam , St maje<statem operum divinorum aspiceret, a-

sp!ciendo admiraretur, tantaeque poten-tiae Opificem admirando inquireret, in-quisitum amafet, ac tandem perpetuöamando Eodem in coelis frueretur. Underectb dixit Salomon Prov. 16. v. 4. Uni~versa propter femetipsum operatus e$l Domi-nus: Nempe, ut humana creatura mun-danis undique ad usum destinatis fruensConditorem, agnoscens, ac venerans, adeundem rursum omnia dirigens, tandemSt promereatur, eoque in coelestibus gau-diisaliquandb perfruatur.

9. Licet Omnipotens Creator DEUS <»*’

omnia ex nihilo potuisset creare ; voluit Nihilotamen aliqua ex alns nihilominus pro-“«*«,ducere,velut St produxitpisces nempbexaqua, aves ex aere Staquä, plantas St ani-mantia ex terrä, ut St in hoc plenum do-minium , St potentiam se habere osten-deret in creaturis suis potens , ut volue-rit, unam in alteram commutare. Causasiquidem Omnium , qua fecit (adde St proutfecit) Voluntas ejus efi, inquit S, August, inPf.i 34 • „ . .

10. Cum etiam Mundi Opifex D E U S f“ 8 n |.ter Opt. Max,actu sit infinitus, omne spa- hilo, soiltium, quod extra ipsum Mundum conci-

pi potest , sua substantia St praesentia 1 “ 1 lt *etiam implebit, St ab eodem extermina-bit Nihil, imö omne Vacuum St non Ens:aneoque extra de Um neque Nihilum,neque [nane,neque Vacuum relinqui po-terit. Si enim Nihilum illud extra Deumforet,dici posset, DEUM minimfc infini-tum esse, eo quod Nihilo Divina substan-tia constringeretur, ac quasi concludere-tur,quod eilet impossibile. Undb sequi-tur Mundum non in Nihilo, sed in DEOreceptum subsistere, St quia omnia per-fecit, St defert; creavit ille eadem in fe-metipso, fu a que plenitudine excipit, ge-stat, claudit, continet, ac servat Universa.

Ita cum Kirchero.

11. In opificii mundani structura

detur quoque DEUS, ut Artifex optimus ivwiiTbservasse hunc naturalem Ordinem , ut^mperse-primö ab imperfectioribus ad perfectiora sfit progressus: Prius deinde posita sunt öiormpro.media quam sinis , cui inserviunt. Sic s«ffi***Terra St aqua praecessit plantas, & Igssis,qui eas foveret; Plantae animalia, haecHominem, qui finis est Universi corporeihujus Mundi, (^uo autem ordine Divi-na Bonitas optimum hoc opus luumMundanae fabricae cum omni apparatuproduxerit, St insigni perfectione dota»tum absolverit: Nunc paulo sagaciuslibet disquirere.

G H O

H e0

B

CAPUT