Caput VIU.

21

Philoso-phi quipluresmundosstatuerunt

*orum ra-bones.

ctorem imaginem aliquam bene propor-tionatam in determinata aliqua tabellamajorem non poste facere, si leges artissuae attendere velit; nec Statuarium exdato determinato ligno corpus hominisbenä proportional nec majus,nec minusefficere posse, quam si artis fure benäpe-nttis sit, in tali magnitudine, & non aliaProportiones singularum panium ordi-net, & disponat. Ita tenendum DEUMperitissimum hujus magnae Cosmicaestructurae Artificem stante tali ordina-tione finis, & finitate Universi (cumMun-dum finitum esse omninb credi debeat)itä omniain tam ampla, ac penö immensastructura, quam nullus intellectus huma-nus emetiripotest, ordinatissima propor-tione & justissima,perfectissimaque om-nium partium coordinatione effecisse, utaliter vel in quacunque parte (cum DEIopera sint perfectissima) omninb efficihaud potuerint , si terminos providen-

tiae finis a DEO constituti attendere ve-limus.

Ex his itaque licet concludere omnes ProportioMundi partes,omnes Coelorum ambitus, '*? mun ? a ’omnes quorumlibet coelestium globo- blfsf“* 1 'rum magnitudines , distantias, motus,elongationes ab invicem , aut approxi-mationes, omnia denique mundana cor-pora ita ab Omnipotente manu DEI inadmiranda quadam symmetria , bc pro-portionatimmä unius corporis ad aliudintercapedine; tum etiam in quantitatis,sivä magnitudinis unicuique ad finemsuum consequendum appropriatae men-sura exactissima constituta esse,ut absolu-tae perfectioni in tali rerum mundanarumstatu nec quicquam deesse possit. Benhitaque omnia fecit Universitatis OpifexDEUS ter optimus; omnia enim in Sapien-tia fecit: Omnia , ut loquitur Sapiens cap.

2 i, in numero, pondere, mensuridisposuit.

CAPUT VIII.

An plures Mundi dentur, quikm Unus.

X veteribus Philosophis qui- flictatione, Jk nexu infinitarum partiumdam plures invexerunt msectiiium : ai« alias habebant rationesMundos, finitos tamen, ut nullo meliori fundamento innixas, quasAfanicbA: Alii innumera- hoc loco referre piget,biles, ut Democritus, qui Unum tamen Mundum fec£reT/;sl/e/,etiam in his magnam pone- Pythagoras, Hippaß/s, Anaxagor as, Parbat diversitatem, asserens m quibusdam menides,MeliJfus, Heraclitus , Stoicorumneque Solem esse, neque Lunam; in aliis Princeps Zeno, Plato §5 Aristoteles, Dosplendidiora lucere sidera, quam ea, quae ctissimus Plato in Timaeo apud Alcinoum ,in nostro videntur Mundo : Item quos- in lib, de ejus dofirina cap f 12, duobus po-dam esse animalibus destitutos, Jk plantis, tiffimum argumentis innixus Mundi un!-omnique humore vacuos,alios hiscb re- tatem probabat. Primum, quiaperfe-bus affatim abundare. O miram nugan- ctus,atque integer non foret, nisi omniadi licentiam! in fe comprehenderet , 8 c compactus,

Infinitos quoque Mundos excogita- constitutusque esset ex omnibus rebus ärunt AIetrodorus,Anaximander, Anaxime- DEO creatis. Secundum Ejus argumen-tier , Archelaus , Aristarchus, Xenophanes , tum erat; quia conveniens est MundumDiogenes,Leucippus, Epicurus, UAnaxar- s u< ct!, ch<; ,|W 0 ’ & 'n«I<'gibiliixemplar>Cbus : quem (ut Plütarcbus refert deTran- hocest ! divinae naturas respondere: UtquiU. animi) cum Alexander Macedo de quemadmodumunusestDEUS, unapn-Mundorum infinitate diilerentem audi- ma Causa, ita Unum sit Universum. Jis-visset, illacrymasse fertur : Rogantibus- rationibus usus est Philo Juddus in

que amicis , num aliquid ei dignum la- Bb.de Mundi opis. Alenfis 2,par14 . 1 1 ,memb,chrymis accidisset ? Refpondiile fertur:

An indignum est nos flere, Ji cum infiniti >ir tx * Recentniimis Authonbus Cla-Mundi elfe perhibeantur , nondum unius Do- *P ;Antonius le Grand in Philo •mini fimus . Unde de eo JuvenalisSat, 10, J°P' na J ua Cartefiand nuper editä part. f.

cap, /. Mundi Unitatem his declarat ar-gumentis,dum ait: Si alius ab hoc,quemincolimus, Mundus esset, in spatio,quodultra ultimam Coeli Sphaeram imagina-mur, deberet reponi; at illic corpora ali-qua esse, est impossibile, cum nihil essesupponatur, bc imaginarium tantum sit,& fictitium. Quod autem nihil est, ne-que partes, neque effectus habet; 8c perconsequens locare aliud non potest. Lo-

Veteres

Philoso-phi ,quiunumMundumstatuerunt.

Argumen-ta protfni-tate Mun-di,

ben£ cecinit:

Unus PelLeo Juveni non fußeit Or-bis,

Diversis autem rationibus in eamsententiam adducti sunt etiam hi , quidogma idem tuebantur.MehWon# absur-dum esse dicebat, in magno campo unam

tantum spicam nasci , & itä in infinito __

unum Mundum. Democritus b c Epicurus ens enim est corporis ambientis superfi-Mundoruminfinitatem astruebant ex con- cies, fecundum Ariftotelem , & quomo-

C 3 db am-