ZKkZL WZM
K
i 1,
siT«g' i
DISQUISITIO I
ASTROSCÖPICA.
Qua Coeli siderei Phoenomena magis notabilia 8c mirabilia
deteguntur, ae recensentur.
a Ira sunt, qua? Veteres Phi-losophi , 8c Astronomi deCosso sidereo, ac de coelesti-bus corporibus, eorumquesubstantia,natura,motibus,8c defectibus commentisunt. Leucippus Eleates , ut refert Laer-tius lib , 9, ex atomis vertigine circumactis& incensis sidera effici voluit: eaque obceleritatem motus ignescere, Solem ve-rö inflammari a sideribus, Lunam pau-lulum ignis habere: Solis item extimumesse circulum , Lunas ver6 terrae proxi-mum , coetera sidera media: Solis Lunae-que detectus accidere, quod terra ad me-ridiem vergat, qua; ad Septentrionemsunt,nivibus conspergantur&:pruinis al-geant. Solem autem raro deficere, Lu-nam scmper propter circulos impares.Eodem Laertio teste Heraclitus Epbefiuscoelestia sidera scaphas este voluit perconcavum ad nos conversas, in quibusevaporationes lucidae concurrerent,staitnmamque redderent. Este autöm lu-cidissimam, calidistimamque Solis flam-mam , astra coetera remotiora ; Lunamterrae viciniorem non per liquidum lo-cumferrfieoque minus calefacere. Defi-cere autem Solem Sc Lunam, cum scaphaead superiora vertuntur, menstruäsque fi-guras Lunae fieri, dum in illam sensimvertitur scapha. , Diem item Sc noctem,menses Sc annos,annique tempora fecun-dum varias evaporationes fieri, h! am li-quidam evaporationem inSolis circulo in-flammatam diem facere ; densam verö,noctem: atque ex lumine calorem auge-ri, aestatemque perfici: ex tenebris Hu-morem abundare, unde Hyems oriatur.
Anaxagoras , ut refert idem Laertiuslib, 2, Plinius lib, 2, cap, 6, Sc Xenophon lib.4,memor. Solem ferrum candens, Sc igni-tum , ac Peloponneso majorem asseruit:vel certe lapidem esse ignitum. Cujus do-ctrinae causa etiam ab Atheniensibuseum morti adjudicatum esse dicunt: in-tercedente tamen Pericle ejus discipulotantum in exilium actum. Lunam edamhabitacula in se habere , Sc colles Sc val-les edixit: Sidera principio quidem tur-bato , Sc confuso motu ferri solita, itA se-cundum terrae verticem eum,qui sempefapparet, ad polum versari, postea veröinclinationem accepisse. Lacteum orbemreflexum esse solaris luminis non inter-
micantibus astris. Cometas errantiumstellarum esse concursum, flammas ex lcemittentium, eosque vehit scintillas abaere vibrari. Euripides Anaxagorx disci-pulus Solem auream galeam appellavit.Epicurus, astra, cum oriuntur, accendi;cum occidunt, extingui voluit,ut indicarCaelius lib. 24,cap. I3,antiq . ItB. perinde acsi quis diceret, cum ab homine conspici-untur, eadem nasci, cum non videntur*emori. Eudoxus Gnidius omnium astro-rum easdem vices quadriennio exacto re-dire putavit, unde etiam non modö ven-torum , sed St reliquarum tempestatumsimilem reditum accidere, Teste Plmiolib „i.cap. 4?. Nicetas Syracufius , ut ait Theo-phrasi «j,C oelum, Solem Lunam,Stellas,su-pera denique omnia itare censuit, nequepraeter Terram, rem ullam in medio mo-veri, quae, cum circum axem summa ce-leritate se convertat, eadem effici omnia»quae ,si stante Terra Coelum moveretur.Plura alia Veterum commenta de coelesti-bus Corporibus , St eorum motibus me-morare nolo , ne objectis hic in limineSpeculae nostrae tam apertarum salsita-tum monstris Lectorem deterream. Ali-ter jam Recentiorem Astrophilorumsagacitas sentire coepit , cum indefessostudio, inquietioribus pervigiliis, auda-ciori St feliciori conatu,incredibili planöseduli täte', ac diligentia coelum novis ma-chinis , 81 miro exactissimorum instru-mentorum apparatu scandere didicitjficque certiora omnia per concordemExperimentorum ubivis terrarum insti-tutorum collationem deprehendit, quaenunc etiam in Epitomen congerere, Scbreviter,utpotero,Lectori Astrophilo re-censere conabor: praE primis tarrsen con-veniens erit, generaliora quaedam ad pla-niorem omnium dicendorum intelligen-tiam praemittere, St quidem ea, quae ter-minos, St nomina quaedam Astronomiscirca explicandam Primi Mobilis doctri-nam, St theorias Planetarum usitatioraconcernunt : Deinde verö singulorumcorporum coelestium Phoenomena,ac ex-perimenta in specie , St denuö quae ei«omnibus, vel pluribus summatim con-veniunt,brevi enarratione addiscen-da subjicere.
G G
£ 2
CAPUT