68

SCRUTINIUM II. URANO-COSMICUM

Vis Pan-spermati-ca in Sole

reflectantur, inseipsos revertuntur, adeö-que magis se intendunt. Segnior est pau-16 operatio, quL refractis fit radiis ; va-lentior tamen in uno, quam in alio loco,prout nemp& radii Solis obliquius, velrectius in sphaeram vaporosam incurrunt,eaque vel densior, vel rarior, profundior,aut tenuior extiterit; quo pacto radii So-lares nonnihil enervantur, & quasi hebe-tantur. Maxime autem infirmi sunt ra-dii reflexi, nisi, ut dictum supra, in seipsosdenuö revertantur. Omnium autem in-firmissimum elt sumen , undk & perexi-guus emanatcalor, cum Sole infrä Hori-zonten! existente radii, Sc Lumen ejus inaversam Hemispherii partem delabuntur,ex quibüs nempe Stellte supra Horizon-ten! de nocte illustrantur, Lc nos inde So-lis lumen in terram refusum accipimus.

8. Quomodö porrö Sol generationis. rerum Geocosmicarum sit causa , & abeodem praeter Luminis Sc caloris actio-nem etiam Virtus quaedam panspermati-ca dimanet, subtili admodum discursu de-clarat Kircberus in Itin. Extat . /. Dial. /.cap. §. 2. hoc modo. Quemadmodum,inquit, in ellefii/sseipfumintellioendospecies,&Id>cas, qtu in ipsojunt, intelligit, L? intelli-gendo operatur, hoc edi, inanimum jibi conjun -dum, & species eas, earumej. notitiam trans-fundit, animus vero in spiritum vedorem om-nium agit; Sic Spiritus Jpecies in corporumtum tfjentias, tum vires transfundit, undbadionej omnes prodeunt, & prodeuntes res ip-sas adfui imitationem generant. Idem de So-lesentias velim; cnjuslnt diligentia dum idea-les species in Je revolvit, intelligendo Spiri-tum mox in omnibus, §5 singulis Solaris globiparticulis latentem exstimulat, unde Spiritusstimulatus, excitatusque incorpus, & corpusvires & adiones extrase diffundit ; atque bocpado tandem res, qu<e a Sole gigni dicuntur, ge-nerant omnes. Sunt autem Solis vires Lumen,calor; & rerum Semina a Lumine suo reda,&in corpora hac deveda, &dcalore inveda,tdfata, causa sunt generationis rerum omnium,qm in hoc sensibili M undi Theatrospedantur :Lumen enim fuum,ficuti feminalium rationumdelator est, fic earundem mensura, numerus, &proportio: dum enim illuminat & qu£ inceptasunt,subiens, & ea perneatis calore comite se-parat , & congregat, &purgat, &mo vet, fyfgener at, & nutrit, & adauget, & perficit, &removet, & vivificat, & continet, ita uteunda corpora eum velutigenitorem,motorem,calesadorem , illuminatoremque styf denique utivitst datorem, conservatoremque agnoscant :Omnia enim Ij.cc corporibus omnibus tum in-fluit, tum indit , cum maniseftis luminis viri-bus , tum occultis, & sympathicis quibusdamadionibus. ita Kircberus. Quibus verbisfatis innuit Solis operationes potissimumLumine Semotu peragi; linde deinde ca-lor , Se seminalium rationum virtus ema-nat, quocirc'iSc concludit his verbis; At-que boc modo lumine &motu (Sol) juxta Peri-pateticos in inferiora agit; motu quidem, utradiorum luminis delatore; lumine vero, utdelatore calork Spiritus, seminumque, fine qui -

bus nulla fit generatio. Hic autem luminis ca -lor, dum terraqueum globum una cum Spiritu,seminibusque penetrat, aquam terramque re-creat, quaque ibiJunt, rarefacit, co!liquat,fun-dit, movet, concoquit, densat, urit, siccat,temperat, nutrit, o caloribus, qui luminis suntproles,propriis exornat singula.

y. Calor Solis quantumvis coelo fere- CalorSo-nissimoin^Estate ferventilsima natura suä „andö*"sit efficax; in suprema tamen aeris regio- n on sci»,ne Se altisfimis montium jugis haud ita sen- ^cur, cf-titur,quam in tractu terree viciniori: Sem- me cr .per enim prope terram calidior est aura, cipicuc.quam ab eadem remotior, propter radiosin terra reflexos, atque inle revertentes,

SepropterSpiritus calidos e terra; sinu e-vocatos : qui radii tam reflexi, quamSpiritus evocati ad mediam aeris regio-nem non pertingunt. Mirabile tamenest, quodlicet calor in altisfimis montibussensu non ita percipiatur, effectum tamennihilominus animadverti. Ita testaturHelmontiusdegasaqiu?,num. 14. In aldssi-mis montibus Helvetias, Se Sabaudiae So-lem lemper quidem serenum splendere,nisi fortassis ningat, calorem verölejusnonelfe perceptibilem ; vidisse nihilominussodalem in latere, quo Solis radii illum di-rectö toto se misse diei serie rant, vultum 8ccervicem ambussisse, ron secus, ac fi can-tharides applicuisset; idquesine caloris Scdoloris sensu. Subditetia mnumeroseq. If,

Nivem tamen in monte non liquari illo So-li s ardore,fo quod frigus, ut in quit, <^T

loci simul adx-quatajint calori Solis . Quantoautem bomo nive efl calidior, tanto nimirumardor Solissuperat,atque potenter urit,eo quodburnanm tepor loci frigus fere totum excludat,solisque ardor pene solitarius agat,

io. Varia omninö est Solis restu U ca-At-rhcaio-lore agentis actio in Geocosmi subjectis. reiolisNam calor Solis, quia mire penctrativus hiatur,est, resolutivus terrestrium halituum, acquorumvis etiam in intimis terrae visceri-bus abditorum Spirituum .- Prout igiturres vel locus, quem adurit, iisdem foetusac praegnans elt, ejusdem generis halitus,ac Spiritus oeconomia; animalium salu-bres aut insalubres extrahere, & acri com-miscere, adeoque pro imbutae, ac diffusaequalitatis ratione emolumentum, vel no- .

cumentum parere potest. Sic arbores Scplantae, dum fervidissimis Solis radiis per-cussa; aestuant, humore & subtilioribus ea-rundem partibus evocato, Kt in subtilesvapores resoluto, Sc exspirato aerem ea-dem qualitate, quam humor ille vaporo-sus habet, imbuunt. Sicin campis Arse-nicalibus,Mercurialibus, alijsque noxiisspiritibus turgentibus aer testivus mirumin modum noxius efficitur ; ut vel hinccausa pateat, curquaedam loca hominumsanitati ita sint infesta, U cur multi in cam-pis;, Lt montibus sub dio dormientes pa-ralysi, tremore totius corporis, omnium-que membrorum convulsione non alia decaulanisiob Spiritus metallicos ibi laten-tes , Solis autem ardore evocatos, St insubjecta corpora ibidem derivatos inva-dantur,