DE RE RVSTICA.
187
luptatem his c praefecturae f , honore aliquo habendis funt: et de operariis, quipraeftabunt aliqui h , communicandum quoque cum iis, quae faciunda funt opera,quod ita cum fit, minus fe putant despici, atque aliquo numero haberi a domino.Studiofiores ad opus fieri liberalius trariando, aut cibariis, aut-veftitu largiore, aut 7remidione operis, conceffioneue, vt peculiare aliquid in fundo pafcere liceat, aut 1 hu-iufcemodi rerum k aliis, vt quibus quid grauius fit imperatum, aut animaduerfum,qui consolando eorum restituat voluntatem, ac beneuolentiam 1 in dominum.
XVIII. de a familia: Cato dirigit ad duas metas, ad certum modum agri, efcgenus lationis, scribens de 0linetis, et vinetis b ,vt duas formulas, vnam, in qua prae-cipit c quomodo oliuetum agri iugerum d ccxi instruere oporteat, Dicit enim ineo modo haec, mancipia xm habenda, vilicum, vilicam, operarios v, bubulcos nr,^linarium 1, fubulcum 1, opilionem 1. Alteram formulam feribit de vinearum iuge-
ribus
e) bh deeft P. f) Prae fetiorum P. c) habendo: et P. h) alios P. i) aut deeft I. B. R. k) re.
'• ■‘Hiis /. B. R. 1 ) beniuolentiam I. B. R. [C. XVIII.] --) familiam Cato a. V. et H. St-D. b) vi.
T R D ._ r, J\ D
rum
,le is I. B. R,
c) praecepit Heru, d) iugera P.
atque artium ftientiam, adiunxit hanc quoquedegantiffimi poetae cognitionem, nam eum ac-curate legit, et vnus omnium omnes ipfius len-ius optime percepit, quod verius me aderere pol-le arbitror, cum et ipie quoque in L ucretii Icflio-ne ac Epicuri decretis mediocriter verfatus fim.De hac autem corporum indiuiduorunr motione,quam x«r« ‘xxgtyKMew Epicurus appellabat, et Ci-cero in primo a-tgj rtAwv, et in libro de fato co-piofe disseruit: er Plutarchus in commentario,iquo oftendit Stoicos ea decreuisse, quae inter fenon bene haererent, ac vita etiam faflifque eos-dem a decretis fuis dissentire et in illo lermone,quo difputantes ingeniofos viros inducit, vtraeanimantes prudentiores, quae in terrane an quaem aqua degant: nec non in alio etiam commcn-tario, quem fcriplit de ortu animi, 3 Platone ex-poiito in Timaeo. Qiiibus omnibus in locisStoicos accufat, quod cum pufillam rem, tenuem-que, atomum fcilicet vnam, minimo loci fpatioe via exire, concedere Epicuro nolint, vt pluri-mae atque vtiliffimae res fiant, ipfi abfurda multa^ hominibus incommoda moleftaque effingant,^.amuis enim Epicureis Plutarchus aliis tempo-iore v ®lde aequus esset (vt qui tamen ma-non vaid' aduerf » s Stoicos flagraret) rem quamto tolerabif r °^ at ’ CQntr4 ‘bos defendit, ac mul-tradit. Vic/t 16 "? b uam commenta iplorum efleptura teconcinife 0t f haeC p^tiodus ex veteri feri-praefetlcs in eft - Miciendum voluntatem
qui praefabum*alitu™™ t bsndo ’ et de «Pharus
dum eft calcar, mquir, noli folumfi praefeflorumaliqua habeatur rauo; fed et fi ex i p fi s „ perar ii spraeftantiores qui erunt, honore afficiantur.SJCAL. Videtur legendum: ad tnlhiendain vo-imtatem praecentorum, aliquo honore habendi funt.
hoc eft, fi dominus operarios aliquo' honore ha-buerit, eos fibi ad imperata obfequentiores habe-bit. Sic infra : vt quibus grauius quid Jit impera,tum, Jit qui confolando eorum rejtituat voluntatem.et fupra: praefetfos alacriores faciendum praemiis.Sed cum in V. C. fit, ad iniiciendam voluptatempraefeflorum, fortasse legi posset, ad eliciendamvoluntatempraefeflorum. VRS1NVS. Vetus haeceft leflio: Iniicies, inquit, voluptatem et luben-tiam operis ruftici, fi et praefeflorum et opera-riorum praeftantiores qui erunt, honore aliquohabueris. Et ita locutus eft Caefar lib. 5. de belloGallico : Quos praecipuo femper honore Caefar ha-buit. Sed magis placeret praefefios in honore.Liuius lib. 38. Chios agfo donarunt, et in omnipraecipue honore habuerunt. P O P M A.
17,6 DE OPERARIIS) Hae voces expun-gendae, et verbum aliqui in alios mutandum. Sicenim eft in V. C. et fic Varro alibi locutus eftapud Nonium in Catone, vel deliberis educandis:Non folum, qui primus in alterutra re praejiatalios, fed etiam qui Jit fecundus et tertius. VRS.
l /,7 QVI CONSOLANDO) Videtur defide.rari verbum Jit, vt legatur ,_/7 qui confolando. VR S.
18,1 CATO DIRIGIT) In antiquiflimo li-bro, et hic, et aliis in locis.hoc verbum E m pri-ma fyllaba habet, quemadmodum fane veteres lcn-
bebant. cuius rei argumentum etiam eft etymonquod habet verbum bereflaru. id autem in X L Vlibro Pandeflarum eft, De extraojdinariis crimini-bus L.Saccahtios,Jtem qui dereflarii appellantur :horeft, hi qui in alienacoenacula fe dirigunt fure»,di animo, plus quam fures puniendi funt. VICT.De oliucto agit Cato c. 10 ; de vineto c. it.
,g,i SVBVLCVM V N V M ) In V.C.fequi-tur SalWarium vnum Apud Catonem vero fum-mam mancipiorum XV videtur Varro legisse' in-fra in hoc ipfo capite. VRS.
Aa z
18,1 op*.