ISS M. VARRONIS LIB. I. CAP. XVIII.

ribus centum, vt dicat haberi c oportere haec, x v mancipia, vilicum, vilicam, ope-

2 rarios x, bubulcum f , afinarium f , fubulcum f . Saferna fcribit, fatis efie ad iugeraviii hominem vnum: ea debere eum confodere diebus xr. v, tametfi quaternisoperis fingula iugera poflit. fed relinquere fe operas xm, valetudini, tempeftati,inertiae, indulgentiae ®. ucinivs, Horum neuter fatis dilucide-modulos reli-

3 quit 1 nobis. Quod Cato fi voluit (vt debuit) vti k proportione, ad 1 maioremfundum vel m minorem adderemus, vel demeremus, extra 11 familiam debuit dicerevilicum et vilicam. Neque enim fi minus c c x i. iugera oliueti colas, non poliis‘minus vno vilico habere: nec fi bis tanto ampliorem fundum, aut eo plus colas, ideo

4 duo vilici, aut tres habendi fuere °. Operarii modo, et bubulci pro portione de-mendi p, vel addendi, ad minores, maiorefue 9 modos fundorum, hi quoque fi fimiliseft ager, fin r eft s ita dissimilis, vt totus c arari non possit, vt fi fit confragofus u , atquearduus x cliuis, minus multi opus funt boues, et bubulci. Mitto y illud, quod mo-dum,

c) habere E. R. f) vnum add. a. V. g) fodere a. V. II. St - D. h) indiligentiae I. B. R. \) relin-quit P. k) vt proportionem I.B. R. vt pro portione diu. Iuntt. /it proportione Pol. \.Jic pol. r. i) vtad Ba - G. m) et l.B. R. /. I. n) Praeterea extra I. B. R. o) fere P. p) demendi vel deeft I. B. R.q) ad maioris P. r) nam Ji Ba-G, s\autem I. B. R. c) totus de elt /. B. R. u) QuodJi conjrag. 1 . B. R.

X) arduis /. B. R. y) Initio I. B, R. Iniicio I.I-G.

ig, i OPILiONEM) Opilio, vox magnaeGraeciae. olxobe;, vt atTOt.o;. chtoXtuv opilio.SCAL.

I8,i ASINARIVM, SVI 1 VLCVM) Cato in-terponit laiiftarium et XVI numerat, vid. Meurf.

18, 2 Q_VATERNIS operis SINGVLA)diftmtte interpretatur hunc locum Coi.4,8.vid.etiam p. p. f. 6 .

ig, r LICINIVS) Rurlus in V. C. pro Licinius'polita eit L. littera, quae, vt videtur e margineadfcita elt. VRS. vid. Vrfin. ad Varr. 1, .1 g, 2 etScalig, ad Varr. 1,59,2. .

■ 18,3 QVOD CATO SI VOLVIT^ HuncJocum non tam miror corruptum ede, quam a di-iigentillimo Viatorio praetermissum. Sed, vt vi-deo, fatis habuit eruditus vir tantum fcriptae le-ctionis rationem reddere. Nam ita Varronem fcri-p lisse non dubito : Quod Cato/i voluit, vt debuit,vti proportione: ad maiorem fundum vel minoremjtiddere vel demere: extra familiam debuit dicerevillicum. Nam ad maiorem fundum vel minoremaddere, vel demere, hoc vocat vti proportione:nili et ipfum elt glossema, s C AL.

Ig,; VTI PROPORTIONE, vt AD MA-IOREM) Particula vt abundat, et diftio vti hocloco aduerbium elt, non verbum infinitum. VR-SINVS. Simpliciter hanc fententiam puto,quodII Cato voluit vt (vti enim coniunftionis vim ha-bet) proportione (vel pro portione, cum vtrumqueeandem vim habeat) adderemus ad maiorem fun-dum, vel demeremus de minore. Dixit minorem,vel quia complexus elt vtramque diftionem vnaformula, quod fyllepfeos genus dicere poliis;Vei quod tJv ad retulit ad proportione.

18.3 EXTRA FAMILIAM DEBVIT) Haec

male diltrafta Varronis animaduerflonem euer-tunt. Opinati funt interpretes, II extra familiamVillicus et Villica ponantur, posse nos ad maio-rem vel minorem fundum vti proportione. Quodaperte non Verum; nam propofito oiiueto iuge-ram CCXL. e quo (ita Vatro inox explicat) quumjexta pars Jit ea XL , quae de CCXL. demuntur,'non video quemadmodum ex 'etits praecepto ' demamfextam partem, et de XIII. mancipiis, nihilo magis Jivillicum et villicam remouero, quemadmodum ex XIfextam partem demam .Oflendit itaque Varro nonpolfe vtiproportionein propotiiis modis; quoniamnumeri ita funt, quos per alium communem me-tiri non valeas. Quod fieret, ii mancipia fuissentvel XII , vel XVIII, vel XXIV; a quibus fextapars demeretur, vt a CCXL fexta lubducitur XL.Haec cum ita fe habeant, alio modo funt ordi-nanda: Quod Cato Ji voluit (vt debuit) vti propor-tione, ad maiorem fundum vt liiinorent adderemusvel demeremus. Praeterea extra familiam debuitdicere villicum et villicam. His adpoluimus ex an-tiquis editionibus praeterea, et vltimum vt de velimmutauimus Caefenatis codicis ope; quoniamelegantius fonat ceu illud z> 12. paucos Ji leporesmares vt feminas intromiferis. P O N T E D E R A.

18, 4 SIN fST ITA DISSIMILIS) Ita to-tum jocum legito: Jin efl ha diffimUis, vt totusarari non pojjtt, quod Jit confragofusu, atque arduiscliuis. Secuti fumus ledioncm prifcam, et feci- -mus, quod Jit, cum ea habeat, quod Ji. Et arduiscliuis ex eadem repetimus, s c A L.

*g, 4 VT SI SIT) Antiqua leftio diuerfa:Quodjl confragofus atque arduis cliuis. receptamtamen retinui. VIC T.

1 g,4 ARDVVS CLIVIS) Forte reftius .sr-tluis. VRS.

18,5 MO-