L. IVNII MODERATICOLVMELLAE

de re rvstica

LIBER TERTIVS

L iber TERTIVS)Hic in editionibus,quaepraecellete luntinam 1515, iplisque MediceisCodd. et Lipf. quartus eft, tertii locum occu-Pante, qui de arboribus nunc infcriptus, poft XIIColumellae noftri libros collocari ab eo, quo di-,**> tempore coepit. Recte quidem et ordine fa-ttutn, i n prooemio illius libri docebitur. Cae-terum hic ipfe, quem nunc adgredimur, liber,Sarcularis prior Florentiae vocatur: non male.Ge SNER.

- r Qti on *am in hoc volumine et duobus proximisVitium cultus peculiaribus vocibus, quae ab iis,*Pj l in re rultica minus verfati funt, non ita fa-c ue intelligi polTunt, praecipitur, operae pre-t*Um futurum exiftimo , nonnullas figuras adnce-te, quibus huiulmodi res iiib oculos politae ex-plicantur. Hafce vero in duas aereas tabulas di-gelfi, quarum prima lic explanatur.

TABVLAE PRIMAE EXPLICATIO.

FIG VRA 1. Vitis florem, cum primum«Uoluitur, exhibet, in qua per literam a petiolusindicatur;

per bbbbb quinque calicis d partes inftar ra-torum ftellae difpolitae, quae circumquaque in-I1 )? e r cc 'cptaculi parti e vniuntur,ftamina c, fruftumque inter flamina colloca-bo continentes. Haec porro clarius exponun-

FlG. 2. per easdem literas indicatis partibus,em pe per «petiolo; per bbbb calycis parti-Us ab receptaculo e dum flamina c c c c expan-nntur, diuuliis, quarum vna pars adhuc rece-llo in c adhaeret.

los * • hguris fatis plane, vt arbitror, fub ocu-

Ho ponitur Vitis florem non elTc petaloden, vtdic' 1I1U ^i crediderunt, fed apetalum: quod enimeoi' tUr hctalum flue petala [nam pluribus petalist jbJ’ on ' huiusmodi florem aflerit Tournefor-r ec 1 calyx eft in quinque partes diuifus, quibus(m :Ptac u , 0 afficitur, ad centrum tamen integer:j| a . t.n aliis floribus non contingit. Expanfismimbus apicibusque, diuellitur ab iisdem defi( JP'aculo calyx, et ad terram decidit, quod nonh petalum esset calyx.

c J. Vitis flos iam expanfus decuflo caly-jndicacur: «petiolus,

Polit' ^ quinque apices totidem flaminibus im-

quae receptaculo tl adhaerenti

e embryo inter ftamina apicesque collocatus.

FI G. 4. 4. Embryo fine flaminibus apicibus,que: a petiolus; b embryo c tuba; e recepta-culum.

FIG. ;. Embryo adau&us et maturus: a pe-tiolus; b receptaculum; c fruftus qui acinus di-citur.

FIG. 6. Fruftus per centrum diuifus, in quaa « acini corpus; e e femina.

FI G. 7. Semina quae ylyx«Tx appellantur aGraecis , vinacea a Latinis, vinacciuoli vernaculalingua.

FI G. z. Racemus , i. e. acinorum a a a a acongeries.

Haec porro de Vitis flore fruftuque, quo ple-nius Vitis natura cognofei posset, praemittereinter neceflaria esse iudicaui, quae licet a veteri-bus neglefta, recentiores tamen diligenti admo-dum cura perfecuti funt.

FI G. 9. Pampinus eius partes oftenduntur. '

Pampinus autem Vitis farmentum tenellum di-citur (vnde pampinatio i. e. inutilium pampino-rum detraftio) quod dum induruit, materia etpalmes vocatur. Nonnunquam tamen pampinusetiam Vitis folium appellatur. Ifid. 1 , 17. c. j.Pampinus efl folium cuius fubfidio vitis a frigorevel ardore defenditur, atque aduerfus omnem in.iuriam munitur. Qui ideo alicubi intercifus efl,vt folem ad maturitatem fruflus admittat, et[quid fi nel G.] ymbrqm faciat. Et diflus pam-pinus quod de palmite pendeat. M. Tullius libr.de feneft. a qua vua oriens fefc ojlendit, quae etfucco terrae et calore fo/is' augefeens primo eftperacerba guftui, dein maturata dulcefcit, veftita-que pampinis, nec modico tepore caret, et nimiosJolts defendit ardores. Colum, 1 . Z» c. r. crebramquoque materiam (vitis lanata

atninea difta) fundit, atque ideo propter pam-pini den/itatem faepe parum re fle deflorefcit. It./incidaris habetur atninea maiori germme non dif-Jimilis , primum fpecie pampini, et tranet. Virgil.

Georg. 1, 449 - . , r .

Heu male tum mites dependet pampinus vuas.

A a itaque pampinus truncus in. a. ' ' *

B b b b b folium idemque frons ;

C c C c nepotes. Nepos pampinus eft de folio-rum alis egrediens, ita diftus, quoniam tertiuseft a flagello; nam flagellum gignit pampinum,pampinus vero nepotem. De hoc Colum. 1 . j.e. 6, a ita loquitur: Si etiam (vitis) nepotumQ-ft 4 fruBu