SP4

L. I. M. COLVMELLAE LIB. V. CAP. X.

t. c> cvm a pomarii, priufquam femina b feras circum munire c maceriis ^sepe, vel folia praecipiti e , vt f non folum pecori, fedets homini tran 1-

X.

tet, vel .- r ., - r - r — , -- r -. - -- —- ! .

tum negare valeat h . quoniam fi faepius ' cacumina hominis k manu tractata , aua pecoribus praerofa funt, in perpetuum femina m incrementum capere nequeunt.

2 Generarim autem difponere arbores vtile eft, maxime etiam ne imbecilla n a valen-tiore prematur, quia nec viribus, nec magnitudine par eft, imparique fpatio tem-poris adolefcit. Terra, quae vitibus apta eft, etiam ° arboribus eft vtilis. A nteannum, quam feminare voles, fcrobem fodito?, itafole pluuiisue ^ macerabitur»

3 et quod r pofitumell, cito comprehendet s . At fi eodem anno et fcrobem f ace 're c , et arbores ferere voles u , minimum x ante T duos menfes fcrobes.fodito, p°^'ea ftramentis z incenfis calefacito: quos fi latiores patentioresque feceris, laetiore®

'4 vberioresque fructus percipies. Sei ferobis clibano fimilis fiat 3 , cuius b imuin ciununo patentius d eft e , vt laxius radices vagentur, ac minus frigoris hieme, nU*nusque aeftate vaporis per anguftum os penetret, etiam vt f cliuofis locis terra, qua®

5 in eum congefta eft, a s pluuiis non abluatur. Arbores rari? interuallis ferito, vt 5cum creuerint, spatium habeant quo ramos extendant, nam fi fpifie pofueris, n«2infra ferere quid poteris, nec ipfae fruttuofae erunt, nifi iqteruulferis h : itaque in-

6 ter ordines ‘ quadragenos pedes, minimumque tricenos relinquere conuenit. $ e ' „ 0mina lege crafla non minus quam manubrium bidentis k , recta, leuia, procera,.fine*

vlceri-

[C- X.] a) Modium P. Modum L. I. B. R. b) femen I. B. R. c) circumuenire /. B. R. v. Heinf. adVirg. Aen. l Z2. h. v.defendentem. d) maceriis velfepeP. maceriis vel foffa I. B. R. e) praecepi 2 "1 ) ve/ faepe (fepe /.) non I.H.R. . g) et om. I. B. R. h) valeat om. L. I. B. R. i) prius coni. Vrji*-k) hominis om. /. B. R. L. Goef 1 ) detralla I. B. R. Goef. et Caefenas quem iaudat et hic probat Reff"ted. praefrafla L. m) feminarium crementum l. B.R, n) imbecillis coni. Vrjin o) etiam defteitI.B.R. p) fodies I. B. R- q) pluuiaue I. B. R. pluuiasne P. pruinisue coni. Broukb. conf.9, 7- r) qU&pedes pojitum L. P. s) competit. Ea. P. t) facere omittitur I.B.R. u) prohibes L.P. peribis Goefvmie properabis coni. Broukb. , x) minime L. I. B. R. minimum — fodito om. Goef, ante duos menfes om.y) ante duos menfes fcrobes om. P. z) farmenttS P. vid. J, 9,7 not. t. a) Jit I. B. R, Jitumus fummum P*b) cuius ab eft /. B. R. c) imus I. B. R. dj patientior 1. B. R. e) eft om. I. B.R. f) vt om. I. B.g) a om. Goef. I. B.R. h) interuolferis L.P. interraferis I.B.R. i) ordinem J. B.R. k) videtis Goef. B-

io, i Ab huius inde capitis initio ad finem li-l>ri repetita funt omnia ex libro de arboribus ac. ig ad 2g, ita quidem, vt fubinde quaedam in-ter deferibendum mutata, vt fit, ab auriore opusfuum retraftante, appareat. Tanto facilius alicuietiam videatur alterum ex altero emendare: quain re tamen temperamento et moderatione opusfuerit. Mucauit, quod iam occupauimus dicere,plura haud dubie inter deferibendum ipfe Colu-mella. Repetitae autem, vt hoc verbo vtar, prae-leftionis funt ifta, quae prae manibus iam habe-mus. Itaque non temere ex libro de Arboribusea, quae hic leguntur, corrigenda; cum fpcftan-dum ante fit, vtrum forte ipfe Auiftor vel fenten-tiam vel ftilum mutauerit. Multo cautius etiam£n illo altero agendum, cum fcripfifle quaedam- potuerit Columella primo impetu, a fe ip iopoftea emendanda. Librarii etiam veteres etprimi editores obferuata illa iimilitudine mifcuiflevidenthr quaedam, etnefeio an in toto Columellaplus varietatis, quam in hoc loco deprehendatur,t TRACTATA) Perfrafla CH libro de

arb. legi retiius videbatur VRS 1 N. Pro traflf*I. de Arb. c. ig legitur perfraila; Nam f prifcacumina manu perfraila , aut a pecore praerofdfuerint, quam adolefcant, in perpetuum corrumpwd'tur. Jta i'ali. j, 19 Sed feruabis ne cacumina a utmanu frada aut erofa non crefcant. Si cui p orr °perfral}a minus placet, legat is cum lenii detrfla. PONTED. Sed, quid ii emendauit fente®'tiam Columella, et quod ante de praefraflisenim legit Pol.) dixerat cacuminibus, illud ctia*^de tra&atis faepius monendum cenluit ? lnip lCetiam varietatem lectionis.

10,5 INTERVVL SERIS) Hoc exemplumputo comparationis illius et emendandi ftudn»quo ad principium huius capitis ditium eft-de arb. interraferis legitur line varietate i r"quod volferis inculcat aliquot verbis poft e . ff _ceus, quod reliqui mutant in verfuris ._ riicterraferis habent, quod vidimus cditt. v ^ /; ,Vtroque verbo vfum putamus Columellam-teruaferis in libris iuuenerat Beroaidus et eoxit interraferis. ^ 5 1