73?

DE CVLTV HORTORVM.

Nefcia plebs generis, matri ne parcite falfae.

Ifta Prometheae a genitrix b fuit altera cretae:

60 Altera nos enixa parens, quo tempore faeuusTellurem Ponto merfit Neptunus, et imum

Concu-

a) promethei a. P. prometeae I.I. A. G. b) gemtris H. A,

confpiciunt figna: fed vnum sequitur aliud. Solrelinquens scorpionem imminet fagittario haben-ti oppofitum tergus fcorpioni. Dixit etiam tergo,quoniam sagittarius Centaurus efle fingitur. Neceroti, fed Croti feribendum. Fuit enim sagitta-rius hic Crotus, de quo Sidonius, [Carm. i;p. 351] Falciferi Croton ire fenis per fumma po-lorum : quamuis illic cronon pro Saturno velintintelligi. Pivs.

57 CROTI) videatur Hyginus fab 224.

57 FESTINAT) adhuc eft in eadem fiftio-ne, quia propter breues dies feftinare videtur.Ergo vbi hiems eft, o coloni, minime parcen-dum reor salsae matri i. e. terrae. P0MPON.

58 NESCIA PLEBS GENERIS) Alloqui-tur hic Columella agricolas, cuius verba et ante-cedentia et sequentia, vt eo melius apparear,quid velit, profa paulilper circumfcribemus.vult Columella eo tempore, quo eft aequmo-fliunp autumnale, vel etiam menfem poft, quan-do Sol ex scorpione progreditur ad fagittariurq,terram palo verfandam et fodiendam e/fe. Cumergo tempus poetico more eleganter admodumcircumscripsisset, progreditur adloquendo agri-colas hoc modo: O plebs tussica, quamuis vul-go dicatur terra mater omnium noltrum, noneft, quod hanc ob causam di parcere velis eotempore, quod iam defcripfi, scii, ne eius vifce-ta ligone velis rimari vel scrutari. Nam terranon vera, sed salia eft mater noftrum omnium.Rationem audi. Licet enim fingatur Prometheushomines e luto finxi fle, tamen ex eo hominumgenere nos non descendimus, quippe quod dilu-vio Deucalionis plane interiit. Nos autem taftifumus non ex terra, fed ex lapidibus, quos Deu-calion et Pyrrha poft terga proiecerunt. Noneft ergo, quod metuat agricola, ne ter-ram matrem luam nimis crudeliter traftet.s C H o E T T G.

58 FALSAE) quia fine cultura non multumpant. POMPON. Ordo eft, N e f c ; a pkbs gene .ns matri nec parcite falfae, vli Phoebus nondumconfifus tuto Olympo, fed trepidus perfugit etc.Tuto olympo expone serenitati coeli: cui fol tuncnon confidit, quoniam tempus autumnale fempereft incertum iuxta illud Varronis in Menipp.hf efeis , quidvefper vehat. Trepidus, celer Phoebuspropter breuitatem dierum iuxta illud Maronis:

trepidate meas Teucri defendere naues. Polle,mus poetice trepidum pro timentem interpretari,

. «Mudoquidem lol vadens inter fcorpium et sa-gittarium eft anxius et folicitus > ne vergat in al-terutram partem; hinc aculeum scorpii, illinc

sagittas Chironis expauefcent. , Viam mediamigitur secat attente et prouide. Negat, [quodpro vulgato Nepae in codice suo legit BaptiftaPius] fubinteiiige adire, vel quid ii mile. Mal-lem tamen 1'criberes/scsr hoc sensu: Sol interfcorpium et sagittarium fecat et radit iter medium,nec adhuc audet spicula sagittarii penetrare,fed eius infidet dorso, h. e. sol vagatur interXI111 CaL Nou. et inter XIII Cal. Deccmbr.Quidam non negat nec fecat scribunt, fed nepae.Quare neceffe fic scribendo videbitur per spiculadira intelligere caudam scorpionis, quae fempereft in iftu. Prifciano enim icorpius nepa . eft,Plauto cancer, qui ceifim, i. e. retrorsum graditur,vt palam eft. Marcellus, Nepam quidam can-crum putant ob illud Plauti, RETRGVERSVMCEDAM, IMITABOR NEPAM. At quidnepa, etiam dubium in vtroque. Nam vere nepaScorpius eft'. Cicero de hin. 5. Serpere angui-culos, natare anaticulas, volare merulas, corni-bus videmus vti boues, ACVLEIS NEPAS; fuamdenique naturam cuique effe ad viuendum ducem.Ita serme Marcelli codicem emaculat Pompeius,Neha Afrorum lingua fidus, quod cancer dicitur,vel (vt quidam volunt) Scorpius. Plautus: Dabome ad parietem, imitabor nepam. Atque potuitdici nepa, quod fit impurum animal et tertum.Neptis enim pro non purus lati ne dicitur. Primacorrepta nepa effertur a Cicerone, Atque oculosvrget pedibus peihifque Nepai, et Manlio lib. 2.pietate adfidera dubiam Erigonem , i&uque ne-pam, fpolioque leonem. Vtitur et hac diftioneColumella li. 12. et Capella 2 de nuptiis. Na-tura fcorpionum eji , vt in parietum latibulis deli-te fcant, qui cum aliquid fenferint, retrocedunt:Quare apud Plautum non e flet inferium nepamexponere scorpionem cum Prifciano. Seruusenim Chalinus infidiator cum percepit appropin-quare senes, retraxit fe intra parietes abdens vtassolet scorpio. PI v S.

59 ISTA PROMETHEA E) fubiungitpoftea,terram suisse genitricem nodram. Prometheusex luto cretaceo hominem formauit. Pater fuitDeucalionis, filius Iapeti, qui fuit vnus ex Fi.anibus. Diluuium luit vnum fub Ogygio[Ogyge] rege, de quo Samothraces scribunt,Ogyoms enim fuit rex in Ihebana regione,quem, vt ait Varro, ferunt condidisse ThebasBoeotiae. Aliud diluuium luit fub Deucalione,qui iaiftu saxorum genus humanum cum vxorePyrrha recuperauit. POMPON.

6 - TELLVR E M PONTO) Vid. Argoi, inizo. ad O11» Panuin. de ludis Circeni. p. 6 . A L ME L.