L. I V N I I MODERATICOLVMELLAE

LIBER

DE ARBORI BVS.

ALDVS LECTORI S.

1 LLVD figni/candum cenjui amice et ftudio-fe leflor, ordinem librorum Columellae aliumejji in hoc volumine, quam in aliis: idqueIucundi nojlri diligentia, qui primus eum librum,qui tertius erat, cuius principium eji , Cum decuku agrorum abunde primo libro praecepiffevideamur, non intempeftiua erit arborum vir-gultorumque cura; quae vel maxima pars ha-betur rei rufticae: non adnumerandum libris Co-lumellae ad Siluinum deprehendit tribus praeci-pue rationibus: quarum prima eji, quia hic idemeft, cum eo qui fatim /equitur, quique incipit,Haftenus aruorum cultus, vt ait praeftantiffi-mus poeta, (nihil enim prohibet nos , PubliSiluine, de i isdem rebus difturos , celeberri-mi carminis auspicari principia) sequitur arbo-rum cura; quae pars rei Rufticae vel maximaeft. Ecce vterque eji de arboribus-, fed is, cu-ius principium, Haftenus aruorum cultus : etmaior multo eji, et magis cultus. Secunda, quiain eo ipfo libro quem non annumerandum dixi-mus Columellae hifce de i-e Rujlica libris, nus-quam nominatur P. Siluinus: vt Jit in aliis omni-bus. Tertia, quia Jt ille liber, iis qui funt adSiluinum, inferatur, accufandus foret audior in-diligentiae: qui de arboribus pomiferis, de cyti-fo, de v/iuis, et aliis quibusdam et in hoc, et ineo qui nunc quintus eft, tanquam oblitus trahia-verit. Praeterea quia in principio eius libri,qui incipit, Quae fere confummabant, p. Silui-ne, ruris exercendi colendique icientiain, quae-que pecuariae negotiationis exigebat ratio, se-ptem memorauimus libris: non septem, fedofto foret dicendum. Tum aliis in loeh 'nume-rus librorum, qui apud auflorem legitur, e tr e tfa/fusquia Jt illum, vbi non eji nomen Siluini,addideris : in co libro qui Villicus infcribi, urjquemque vndecimum cjje librum ipje dicit his ver-bis, Et hoc vndecimum praeceptum Rufticatio-nis: foret Jcribendum duodecimum. fed -pe r p e _ram. nam cum alius alium librum Jemper citet,Vt facile eji quaerenti cognofcere-. necejfe eft4um eJJt ordinem librorum qui bic habetur et vbi

au flor feptimum dicit, feptimum: vbi nonum, no-num: vbi vndecimum, vndecimum ejje oportere.Ipfum autem librum in fne totius operis curaui-mus imprimendum: vt et illum quis, cum libuerit,pojjit legere. An autem Columellae Jit, a» alte-rius: tum quare potius Columellae ejfie videa-tur , videant alii: nobis enim non erat otium.Vale.

Hunc librum qui de Arboribus inscribitur, al-terum esse ex iis duobus, quibus terrae ftirpium-que cultum fuerat Columella complexus, ex eo-dem Colum, manifeftum habemus, qui ita inci-pit '-. Quoniam de cultu agrorum abunde primo vo-lumine praecepijfe videmur , non intempeftiua eritarborum virgu/torumque cura, quae vel maximapars habetur rei rufticae. Quorum vno in quoterrae cultus praecipiebatur, humanarum rerumvicissitudine amisso, alter quo llirpes coiere do-cemur, vocaturque de Arboribus , ad nos perue-nit. Holce libros vt credere licet, cum benigneexceptos vidisset Columella, nouis praeceptis au-ftos dilivenriusque limatos in quinque volumi-na, quibus vniuerfalis terrae ftirpiumque colen-darum ratio continetur, inferiore tempore di-ffellir. Nam primum qui delideratur, terrae cul-tum compleflentem in duos tranftulit, in pri-mum scilicet et fecundum. Quod probari poteftex iis, quae c. J huius libri leguntur: Sapor au-tem ( ficut primo docuimus volumine) comprehen-ditur, fi terram aqua diluas, quae non in primolibro, verum in fecundo alterius editionis con-tinentur, nimirum cap. 2 ad hunc modum: Sa-pore quoque Jic dignojeemus, fi ex ea parte agri,quae maxime difplicebit, ejfojjae glebae, et in JtftuJi vaje madefaflae dulci aqua permifeeamur. AI.terum vero , quo colendarum arborum prae-cepta comprehenduntur, in tres redegit, qui lii nt ,tertius, quartus, quintus. Cuius rei, (quoniamid superioribus libris quantum inftitnrj noftriratio poscere videbatur, praeftitum a nobis fuit,rurfusque funus hoc m libro praeftituri) pro-bationes afferre lupertedebimus. Quibus fe-ptem alios fubinde adiecit, veluti quaedam addi-Qjl 4 HH » tamen-

4