861
D E ARBORIBVS.
CAPVT I.
Q voniam* de cultu agrorum abunde primo volumine praecepisse videmur dnon intempeftiua erit arborum virgultorumque cura, quae vel maxima parshabetur rei rufticae. Placet igitur, ficuti Virgilio, nobis quoque duo esse generahirculorum: quorum alterum fua sponte gignitur, alterum cura mortalium proce-dit. Illud, quod non ope humana prouenit, materiae eft c magis aptum: hoc cuilabor adhibetur, idoneum fructibus. Vnum d hoc itaque praecipuum eft, atque 2id ipfum genus tripartito diuiditur: nam ex furculo vel arbor procedit, vt olea,ficus-, vel frutex, vt c rofae, arundines; vel tertium quiddam, quod neque arbo-rem, neque fruticem proprie dixerimus, fi cuti eft vitis. Arborum et fruticum do-cebimus cultum, 11 piius de vitibus praeceperimus. £ Qui vineam vel arbuftum 3conftituere volet, feminaria prius facere debebit: fic enim fciet cuius generis vitempoliturus fit. nam 1 quae pretio parata difponitur, certam generofitatis fidem nonhabet: quoniam dubium eft, an is qui vendidit, legendis feminibus adhibuerit di-ligentiam: tum etiam quod ex longinquo petitur, parum familiariter noftro folovenit, propter quod difficilius conualefcit alienum exterae regionis. Optimum eft 4itaque eodem agro, quo vitem difpofiturus es, vel certe vicino facere feminarium:idque multum refert loci natura, nam fi colles vineis vel arbuftis occupaturus esprouidendum eft, vt ficciflimo loco fiat feminarium, et iam quafi ab incunabulisvitis exiguo assuescat humori k : aliter cum transtuleris de humido in aridum locum,viduata priftino alimento deficiet. At fi campeftres et vliginofos agros poffidebis, *proderit 1 quoque feminarium fimili loco facere, et vitem largo confuefcere hu-mori ■». namque exilis ", cum ° in aquofum agrum transfertur, vtcunque P putre-fat. Ipfum autem agrum, quem feminario deftinaueris a planum et fuccofiim, faterit bipalio r vertere: quod vocant s ruftici festertium. ea repaftinatio c altitudinis
habet
varietas 'lectionis.
[ Columellae Liber de Arboribus C. I. J a) Quo?» /. B. R■ Qui P. um prima litera pro morecmi/Ta Lipf. b) videamur I. B. R. c) eft abeft P. Lipf’■ d) Vnde I. B. R. Vnde boe ita praecipiendumtft Lipf. e) oliuue inf. P. violae Lipf. f) [ed Lipf. g) rubr. de cultu vite capitulum primum Lipf.b) Namque I. B. R.~ i) ejl p. pj 'humore /, B. R. 1) prodiderit P. m) humore /. B. R. n) ex hisLipf. I.B.R. o) ct i P p) vtrumque I B.R. vtrimque Lipf. q) defgnaucris I. B. R. dejtgnaberis P.r) btpah verte P. s) vertunt I.B. R. t) respafiinatio P.
, l PRIMO VOLVMIne) Vid. animad-verlio proxima.
I, i VI RG ILI O) Ceorg. 2. x 0 fq. AdcJ . pij n .17 principio, qui totus liber, praefertim a capiteinde ro, cum de cultu arborum agat, conferricum hoc meretur: Nofter autem z, x.
I, I PROCEDIT) Quidam Iegu nt ,. f«uod non placet. Nam fequitur: Nam e x
vel arbor procedit. VRSIN. J
I, j SEMINARIA), vitiarium vocat Columella Z, ; ex quo pleraque huius capitis funt deifumta. SCHOETTG.
I, 4 IDQVE MVLTVM REFERT) ^quod multum refert legendum. V R SI N. Putabamtamen ferri polTe idque , ii netura sexto caiu infiunificatione caufae intelligatur.
r, ; NAMQJVE EXILIS) Namque ex exililegi vult VRSIN.
1,5 SESTERTIVM) Ad bipalium refero:quicunque tandem intelligatur vel as vel vncia.pedem non intelligi vnciam, docere videntur,quae ftatim fequunturj nili dicas, non deprimitotum bipalium, quantum eft, fed femunciatnextare supra terram. Sed fi conferas noftrutnj, j vbi hunc locum retraftat,-omnino relpi.cit ad pedem; na m duos pedes et femijjem pafti.nationi tribuit. Quid ergo? aut infigniter cor-ruptus eft hic locus, aut fuam hallucinationemcorrexit in repetita praeleflione Columella.Confer etiam n, 2, 17 vbi tripedaneae quidemaltitudini operas 80, vt hic, affignat: in reliquisduobus modis paullo pl us laboris imponit ope.
CL‘1 C 1 q q 3 ris.