10 6 C. PLINII NATUR. HI ST O R.

dependentes ubique gutes parvis globantur orbibus: 5 c pulveri illata:, frondiumque lanuginiimposits, absoluta rotunditate cernuntur : Lc in poculis repletis media maxime tument: qua:propter subtilitatem humoris, mollitiamque in se relidentem, ratione facilius, quam visu ,deprehenduntur. Idque etiam magis mirum, in poculis repletis, addito humore minimo cir-5 cumfluere quod sspersit; contra evenire ponderibus additis ad vicenos sepe denarios: scilicetquia intus recepta liquorem in verticem attollant, at cumulo eminente infusa dilabantur. Ea-dem est: caula, propter quam e navibus terra non cernatur, e navium malis conspicua : acprocul recedente navigio, si quid, quod fulgeat, religetur in mali cacumine, paulatim des-r cendere videatur, Lc postremo occultetur. Denique Oceanus, quem fatemur ultimum , qua-

io nam alia figura cohasreret, atque non decideret, a nullo ultra margine includente ? Ipsum idad miraculum redit, quonam modo , etiamsi globetur, extremum non decidat mare. Contraquod, ut sint plana maria, 6 c qua videntur figura, non poste id accidere, magno suo gaudio,magnaque gloria inventores Grasci subtilitate Geometrica docent. Namque cum e sublimi ininferiora aqus ferantur, & sit hasc natura earum confesta : nec quisquam dubitet in litore15 ullo acceffisie eas, b quo longistime devexitas pasta sit: procul dubio apparere, quo quid hu-milius sit, propius centro este terne : c omnesque lineas, qus emittuntur ex eo ad proximasaquas, breviores fieri, quam quas ad extremum mare a primis aquis. Ergo totas, omnique exparte aquas vergere in centrum: ideoque non decidere, quoniam d in interiora nitantur.

LX V I. Quod ita formasse 1 artifex Natura credi debet, ut cum terra arida Sc sicca con-io stare per se ac sine humore non postet; nec rursiis stare aqua, nisi sustinente terra; mutuoimplexu jungerentur : has sinus pandente : illa vero permeante totam , intra, extra, supra,venis, ut vinculis, discurrentibus: atque etiam in summis jugis erumpente : 1 quo spiritu acta& terne pondere expressi, 5 siphonum modo emicat : tantumque a periculo decidendi abest,ut in summa quasque 8t altissima exsiliat. 4 Qua ratione manifestum est , quare tot fluminum*Cap. 2 j quotidiano accessu maria non crescant. * Est igitur in toto suo globo tellus s medio ambituLXYI- prascincta circumfluo mari. Nec argumentis hoc investigandum , sed jam experimentis cog-nitum.

Cap. lxyii. LX VII. A Gadibus, columnisque Herculis, Hispania: 6 c Galbarum circuitu , totus ho-die navigatur occidens. Septemtrionalis vero Oceanus, majore ex parte navigatus est, auspi-?o ciis Divi Augusti, Germaniam classe circumvecta 6 ad Cimbrorum promontorium : & indeimmenso mari prospecta, aut fama cognito, ad Scythicam plagam , & humore nimio rigen-tia. Propter quod minime verisimile est illic maria deficere , ubi e humoris vis superet, juxtavero ab ortu ex Indico mari, sub eodem sidere pars tota vergens in 1 Caspium mare, per-navigata est Macedonum armis, Seleuco atque Antiocho regnantibus, qui St Seleucida35 atque Antiochida ab ipsis appellari voluere. Circa Caspium quoque multa Oceani litoraexplorata, 8 parvoque brevius, quam totus, hinc aut illinc Septemtrio eremigatus. Ut tamenconjecturas locum sic quoque non relinquat, ingens argumentum paludis Masoticx, sive eaillius Oceani sinus est, ut multos adverto credidiste , sive 9 angusto discreti situ restagnatio.Alio latere Gadium, ab eodem occidente , magna pars meridiani sinus ambitu Mauritaniae40 navigatur hodie. 10 Majorem quidem ejus partem, St Orientis, victorse Magni Alexandri

Interpretatio.

a Nullo ultra. ] Quandoquidem, fi terra plana foret, nullus ul- cuntur ad proximam aqua: superficiem, breviores fieri, quam quxUrnam maris aquam margo litusve coerceret. ad ultimum mare a primo litore.

b 6 )uo longissime. J Quam longissime patiebatur litoris devexi- d In interiora. ] In ea qua: sunt propiora centro.la s. e Humoris vis. ] Ubi aquarum abundat copia,

c Omnesque lineas. ] Omnesque lineas, qua: a centro terra: du*

Nota

ex appositione alterius humoris, cujus corpuscula prioribus nexa,illa pertrahunt, continuationemque abrumpunt. Hxc fusius Gaf-sendus, lib. de Globo telluris. Ea certe ratio videtur esse cur inpoculis repletis , uti mox dicetur , addito humore circumfluatquod supersit, non item denariis additis.

i. Artifex natura. ] Reg. i. i. Chiffl. SCC. Artifex naturi.i. ®uo spiritu, ] Sequitur pervulgatam sententiam, reseren-tium originem fontium ad ipsum mare, ex quo per ductus sub-terraneos in montes usque, Lc loca omnia, in quibus scaturigi-nes conspicua: sunt, aqua contendat: Habere se nempe tellurem,quasi animal quoddam ingens, cujus non modo subterranei mea-tus forent quasi vena: aquam ex mari, ut sanguinem ex hepatequodam ducentes: sed fervores etiam subterranei essent velutispiritus vitales , per ductus quoque varios, ceu arterias, diffusi.Hinc nihilo magis mirum videri scaturire aquam ex montis ver-tice, si vena subterranea ibi aperta suerit, quam emicare sangui-nem ex fronte, si illic venam secueris. Quippe terne veluti cru-stam non esse ubique perforatam, neque ubivis praebere aqua: ineam nitenti exitum : St conflare experientia , interdum apeririterram, & aquam scatere in locis prius admodum siccis: uti cumjjobis vena rumpitur. Contra ista disputat Gaslendus in lib. 10.

Eaertii, pag. 1073.

3. Siphonum. ] Siphon est: canalis fistula, per quam emittiturliquor, ut in salientibus aquis cernimus.

4. Sju x ratione.~\ Et propter hanc rationem, inquit, cum totnempe sontes ex ipso mari , torque flumina prodeant, manife-*sium est, Stc.

f. Medio amlitu. ] Toto orbis fui ambitu terta , inquit, maripraecingitur, ceu fascia quadam : reliqua eminet extra undas.

6. Ad Cimbrorum- ] De quo promontorio dicetur, 1 . 4. fect- * 7 *

7. Caspium mare . ] Quem sinum este septemtrionalis Oceani *sive Scythici, veteres arbitrati sunt. Vide qus dicturi sumus lib*6 . fect. ij.

8 . Parvoque brevius. ] Paulo minus quam totus, sive fere totus‘Parvo pro exiguo spatio familiaris est scriptori huic locutio : Tatt>parvo, inquit, lib. 5. fect. xi. difiat tbi rerum nature, diversitas.

9. Ange fio discreti stiti. J Ita MSS. omnes. Sive, inquit, P a 'lus haec Maeotica septemtrionalis Oceani, modico terrarum tra 'ctu spatioque inde discreti, restagnatio ac veluti aestuarium sit-io. Majorem quidem.'] Qua: sequuntur ad ea verba, Idem Nep cS f

8tc. Martianus exscripsit e Plinio totidem verbis, lib. C. cap- Srotunditate terras, pag. 100. & 101.