LIBER SECUNDUS. n 7

paeta tion detrahuntur. In Crustumino natum fenum ibi noxium : extra, salubre est,

XCIX. Et de aquarum natura complura dicta sunt : sed asstus maris accedere reci- Cap. xcviiprocare, maxime mirum : pluribus quidem modis: verum causa 1 in Sole , Lunaque. Bis in-ter duos exortus Luna; affluunt, bisque remeant, vicenisquaternisque 1 semper horis. a Etprimum attollente se cum ea mundo intumescentes, mox a meridiano cadi fastigio vergente jm occasum residentes : rursufque ab occasu subter caeli ima, Sc meridiano contraria, acce-dente, inundantes : hinc donec iterum exoriatur, se resorbentes. Nec umquam eodem tem-pore , quo pridie , reflui ; 3 utancillante sidere , trahenteque fecum avido haustu maria , Scaffidue aliunde , quam pridie , exoriente -. paribus tamen intervallis reciproci, senisque lem-P er horis, b non cujusque diei aut noctis s aut loci, sed aequinoctialibus : ideoque inaequales xovulgarium horarum spatio , utcumque + plures in eas aut diei aut noctis illarum mensura;

•cadunt, & atquinoctio tantum pares ubique. Ingens argumentum, plenum que lucis ac vocisetiam diurna;, hebetes efle, qui negent subtermeare sidera, ac rursus eadem resurgere : si-milemque terris, immo vero universe naturce exinde faciem , in iisdem ortus occasusque ope-ribus : non aliter sub terra manifesto sideris cursu , aliove effectu, quam cum pra:ter oculos ijnostros feratur.

Multiplex etiamnum lunaris differentia, primumque septenis diebus. Quippe modici anova ad dividuam xstus, pleniores ab ea exundant, plenaque maxime fervent. Inde mites-cunt. g p ares a q septimam primis : iterumque alio latere dividua augentur. In coitu SolisQ>ares plena;. 6 Eadem Aquilonia, Lc a terris longius recedente mitiores, quam cum in au- 10stros digresta, propiore nisu vim suam exercet. 7 Per octonos quoque annos ad principia motus& paria incrementa centesimo Lunce revocantur ambitu, augente ea cuncta : Solis annuis cau-sis, duobus jequinoctiis maxime tumentes , &; autumnali amplius, quam verno : d inanes verobruma, & magis solstitio. Nec tamen in ipsis, quos dixi, temporum articulis: 8 sed paucispost diebus: sicuti neque in plena aut novissima, sed postea : nec statim 9 ut Lunam mundus Z Sostendat occultetve, aut media plaga declinet -, verum duabus fere horis aequinoctialibus se-nus : tardiore semper ad terras omnium, qua; geruntur in cado, effectu cadente, quam visu,sicuti fulguris, & tonitrus, & fulminum.

Omnes autem xstus in Oceano majora integunt spatia inundantque, quam in reliquohiari: sive quia totum in universitate animosius est, quam in parte, sive quia magnitudo Zt) iaperta sideris vim laxe graffantis efficacius sentit, eamdem angustiis arcentibus. Qua de causanec lacus, nec amnes similiter moventur. IO Octogenis cubitis supra Britanniam intumescereastus Pytheas Massiliensis auctor est. e Interiora autem maria terris clauduntur, ut portu.

Quibusdam tamen in locis spatiosior laxitas f ditioni paret • utpote cum plura exempla sint,

Interpretatio.

ä Ei primum. ] Et attollente (e ab ortu veistts •meridiem cumLuna catlo, asilus intumescunt: mox a meridiano caeli vertice,cado vergente in occasum, residunt: rursuisque ab occasu ad op-positum meridianum, qua spectat antipodas, iterum xstuant:bine donec ad horizontem nostrum exortivum perveniat, rursumsubsidunt.

b cuptsque,'^ Non cujuflibet diei noctisve horas vulgares,aut cujusvis loci proprias intelligo, sed tcqumoctiales Sc pares.Ideoque adlus sunt inzqnales, si vulgarium horarum, ut fantlta,-IttSL , spatium intelligas ; cum plures vulgares horte, sive diei hi-

berna , sive noctis ttflivi. paucioribus horis zquinoctlalibus respon-deant : arquinoctio tantum ubique sint pares. '

c Pares. ] A plenilunio ad diem inde septimum, pares sunt zstusprioribus, a nova Luna scilicet ad dividuam : Rursum cum aliolatere dividua est, ( alterum vocant Luna quadrantem , ) augerixstus incipiunt: in conjunctione cum Sole, seu novilunio , adlussunt pares iis qui plena Luna fiunt,d Inanes. ] Depressiores tellus > ac minus tumentes,e Interiora. ] Mediterranea.

f Ditioni. ]' Luna: Solisque efficientis, qu& ciet astum.

N O T JE.

Ronciglione. De utroque Virgilius, iib. 7. ümeid. v- <>97"

Et Cimini cum monte laxus.

De silva Ciminia, Livius, lib. 9. pag. 165* . ,

1. In Sole , Lmacjue. 1 Plures e veteribus cum Plinio aque; Pytheas Massiliensis, ad Solem unum retulit, e eratebo, lib. 5. de placitis Phstos. cap. 17- pag. 8 97- e *men Luna videtur in hac scena vel omnes una per 6i ’praecipuas partes agere 1 quando tam admirabilis e iu]u

Luna motu connexio, ut cxcum este neceffe sit qui non anrmvertat.

i. Semper horis. ] TlxstltxZs loquitur , & ad vulgi sen ui •enim vicenis quaternis bovis cum dodrante, seu minutiocto & quadraginta, dicere debuiflet 1 cum Luna tantum esumat spatii, ut ad idem Meridiani punctum remeet , quoest assecuta, afftuxus maris est maximus.

3. "Vt ancillame. I Credas ancillari sidus, & indu gereut non ab eadem parte, qua pridie, pastum ex Oceano raHec vero poetis venditanda ratio , non physicis. , >•

*ia, Itabete, sic numerentur, ut ab exortu b , s j i,

deckn esse lubeat, totidemque rursum ab oecaf^,_ ^ ^d

rum exoriatur : noctis sstiva:, atque hiberna: ...

cim necesse est esse brevissimas, atque adeo P . nec pj

horx xquinoctiab respondere. Erustra est Dalec. P ' ^ ^

»ii mentem est aflecucus, cum legendum admonui >

Tom. I.

Fubintclligen maris tellus.

7- Pares flem. J Vide Notas & Emend. bum. L XX XIII.

6 . Eadem Aquilonia. ] Ex vicinitate Luns ad terras adlum au-geri fatetur etiam Erane. Resta, iii Meteorol. tract. 1. de mari,cap. iy. pag. 66 8. ex Alberto M-

7. Per oäonos. ] Cur vero nob potius annis undeviginti redeuntha: vices, cum Sol Lunaque tunc ad eosdem ferme situs rever-tuntur i aut cur non aliis lunaribus periodis ? Id fieri Plinius exi-stimat , quod octo annorum spatio centum Lunae circuitiones nu-merentur.

8. Sed paucis.'] Altero nempe post die : non igitur ipso inter-lunii , pleniluniive , aut Luna: ips , sed altero tantum post

ea temporum momenta die.

9 . Dt Lunam. ] Nec in eo praecise puncto quo Lunam terris cz-lum ostendit, subducirve , aut in meridiana caeli plaga sistit:

( caelum enim fecum rapere ac torquere sidera novimus : ) sedaliquanto post.

10. Octogenis. ] Vix Pythez hac in parte habenda fides. Tame-sis certe, ubi zltus est maximus, mare vix recipit ad cubitosxiv. Inter Norvegiam & Oaniarn vix sentitur aestus. At in oraGallia: San-Macloviana, qua: Anglicz opponitur, usque ad 1 x x.pedes adlus attolluntur, 6c quandoque ad x c. ut aiunt Furne-rius, lib. 9 . Hydrogr. cap. u. pag. 373. Er. Resta, tract. z. dcmari, cap. iy. & alii.

A a