HS e. PLINII NATUR. HISTOR.

in tranquillo mari, nulloque velorum impulsu , 1 tertio die ex Italia provectorum Uticam,jestu fervente. Circa litora autem magis quam in alto deprehenduntur hi motus : 1 quoniam& in corpore extrema pulsum venarum, id est, spiritus magis sentiunt. In plerisque tamenaestuariis propter dispares siderum in quoque tractu exortus, diversi exsistunt adtus, tempore,5 non ratione, discordes, sicut ? in Syrtibus.

C. Et quorumdam tamen privata natura est , velut Tauromenitani 4 euripi siepius, & inEuboea i septies die ac nocte reciprocantis. 6 yEstus idem triduo in mense consistit, septima,octava, nonaque Luna, 7 Gadibus, qui est delubro Herculis proximus , fons inclusus astputei modum, alias simul cum Oceano augetur minuiturque , alias vero utrumque contrariisio temporibus. Eodem in loco alter, Oceani motibus consentit. In ripa Baetis oppidum est, cujusputei crescente arstu minuuntur , augescunt decedente , mediis temporum immobiles. Eademnatura in Hifjpali oppido uni puteo, ceteris vulgaris. 8 Et Pontus semper extra meat in Pro-pontidem , introrsus in Pontum numquam refluo mari,c. XCVHI. CI. 9 Omnia plenilunio maria purgantur : qusedam stato tempore. IO Circa Meflanam*5 & Mylas fimo similia exspuuntur in litus purgamenta: unde fabula , 11 Solis boves ibi stabu-lari. His addit ( ut nihil, quod equidem noverim , prateream ) Aristoteles, nullum animal11 nisi Xstu recedente exspirare. Observatum id multum h in Gallico Oceano , & dumtaxatin homine repertum.

Cap. xcix. CII. Quo vera conjectatio exsistit, haud frustra h spiritus sidus Lunam existimari. Hocao este quod terras saturet, accedensque corpora impleat, abscedens inaniat. Ideo cum incre-mento ejus augeri u conchylia 5 & maxime spiritum sentire , quibus sanguis non sit. Sed &C16 sanguinem hominum etiam cum lumine ejus augeri ac minui : frondes quoque ac pabula(u ut loco suo dicetur) sentire, in omnia eadem penetrante vi.c. C111. Itaque Solis ardore 18 siccatur liquor : Lc hoc este masculum sidus accepimus, tor-25 rens cuncta sorbensejue.

C IY. Sic mari late patenti saporem incoqui salis , 1 9 aut quia exhausto inde dulci te-nuique , quod facillime trahat vis ignea , omne asperius crafliusque linquatur : 30 ideo sum-ma arquorum aqua dulciorem profundam : hanc este veriorem causam asperi saporis, quamquod mare 11 terra; sudor sit Xternus : " auc quia plurimum ex arido milceatur illi vapore:

N O T AE,

1. Tertio die. ] Africana litora, ad Uticam , Tunetum , Hip-ponem , aliasque quasdam oras , sentiunt quidem aliquem testum ,led levem : & Melita certe multo majorem. Quare quod tertiodie ex Italia Uticam descensus sit factus, id non tam -elini,quam prono aquarum Ponti, Propontidis, Sc JE g.ti maris lap-sui in mare internum , atque inde in oras Africanas, adjuvantetamen nonnihil, si ita videtur , ipso xltu , tribuendum elt.

i. Quoniam & in cclrpore. J Adjuvat forsan hanc similitudinemFumerii doctrina, statuentis lib. 9. hydrogr. cap. 8. pag. 340. utin corporibus nostris febrium statas reversiones, sic in mari xstus•■cieri, commotis vaporibus halitibusque marina aqua inclusis.

3. In Syrtibus. ] De his Solinus , cap. 27. pag. 49. Syrtes inac-cessas undosum ac reciprocum mare efficit, cujus Jali desettus -vel in-crementa haud promptum est dtprehendere: ita incertis motibus nuncin brevia crescit dorsuosa , nunc esttbus inundatur incjuietis: & au-ßer est Varro perflabilem ibi terram ventis penetrantibus, subitamvim spiritus citisstmi, aut evomere maria, aut resorbere.

4. Euripi. ] EWripon vocant , inquit Mela, lib. 1. cap. 7. pag.43. agens de Chalcidico , rapidum mare , sp alterno cursu septiesdie ac septies nocte fluctibus invicem verfis , adeo immodice fluens ,ut ventos etiam ac plena ventis navigia frustretur.

3. Septies die. } Ita Strabo, lib. I. pag. 33. Cicero , lib. 1. deNat. Deor. aliique. At Gillius , qui ea loca vestigavit, ut narratPr. Resta in Meteorol. tract. 1. de mari, cap. 13. pag. 65L. didi-ci si e se ex indolis aic, bis tantum fluere, bisque refluere, nonsepties a;,'hiare : aliquando tamen has vices minime observare.Ita etiam Gassendusin lib. 10. Laertii pag. 1091.

6 . JEstus idem. ] Consistentia, sive mediocritas aquarum nonsolum septima die sentitur, sed & octava, ac nona durat. HocVeneti proverbio Italo signant, Valli otto alii nove i aequa no' fi'mtiove, hoc est, ab octava die ad nonam , aqua non se movet:idemque alunt accidere ultima quadratura: Valli veniiuno aliiventidue , la no' va ne in su ns in z.ue: hoc est, a 21. ad zz. ne-que crescit, neque decrescit.

7. Gadibus. ] Ita Polybius apud Strabonem, lib. 3. pag. 171.Et in Petrocoriis Galli« oppido fons est omnino similis, qui si-mul cum Occano augetur minuiturque > quamquam ipse a maridiflirus leucis circiter x 1. hoc elt, passuum millibus fere centum.

8. Et Pontus . ] Arist. lib. z. Meteor, cap. 1. pag. 550. Strabo,lib. 1. pag. 703. Seneca, lib. 4. Natur, qiuest, cap. 2. pag. 887.aliique. Est illud sane admirabilitatis maxima:, Ponti aquas &Lgxi maris in internum seu mediterraneum mare labi : nihil vi-cisiira ex eo in Pontum refluere : adeoque parum in AtlanticumOceanum, per Gaditanum fretum , ut cum sex horis in Oceanumillud effluat, Oceanus ipse , quasi victor in mediterraneum pela-gus ingrediatur per horas duodeviginti, uri observatum elt aturnerio, lib. 9. hydrogr. cap. 6 . pag. 338. nec tamen tanta aqua-

rum copia tefraS inundari.

9 - Omnia plenilunio .] Ita Sc Seneca, lib. 3. Natur, quxst-cap. z 6 . pag. 874. ubi etiam addit quibusdam hoc sontibus similiratione contingere. Strabo quoque, lib. 1. pag. 53.

10. Circa Messanam. ] Hatc totidem verbis Seneca loc. cit. Idexperimento comprobatum a se visumque olim testatur Fazellus,decad. 1. lib. 9. de rebus Siculis, cap. 8.

11. Solts boves. ] Seneca loc. cit. Apollonii Schol. ad lib. 4. v-963 aliique. Hanc tamen fabulam confictam a veteribus, ob exi-miam in locis illis pascuorum felicitatem > auctor est Theophra-stus, lib. 8. bist. piant, cap. 3.

ir. Ntfi eflu. ] Deprehensum usu est in maritimo Belgii tractu,eos qui obesiore paulo corpore essent, atstu accedente pericli-tari : qui graciliore & sicco, eodem recedente.

13. In Gallico. ] Er in Atlantico juxta Gades , ut refert Philo-*stratus, lib. 3. devita Apoll. cap. 1. pag. 110.

14. Spiritus fidus. ] Hoc est, vita: sidus, quod vitalem humo-rem ac spiritus in corporibus rebusque omnibus varie temperet.Ita rescripsimus ex Reg. cod. 1. cum prius legeretur, spiritum fi-dus Lunet. In Chiffl. Jpirituosum.

13. Conchylia. ] Horat. lib. z. Sat. 4. v. 30.

Lubrica nascentes implent conchylia Luna.

Vide qua: diximus sect. 41.

16. Sanguinem hominum . ] Ita R. I. 2. Ghiffl. Tolet. &c. notisanguine hominem, ut editi. Egregie in eam sententiam JuliusFirmicus, lib. 4 Mathes in prtefat. pag. 84. Nam & crescenti SLuna , inquit, augmenta in corporibus nostris , & deficientis lumi-nis damna sentimus. MedulU enim humani corporis, cum Luna cres-cunt : cum vero inanis coeperit luminibus destitui, tenuati corpotfatigatione languescunt : fpc.

17. T)t suo loco.} Libro prxfertim 18. sect. 73.

18. Siccatur liquor. ] Ita mare, quod magis magisque exsiccat' 1a Sole in dies , futurumque aliquando ut totum absumatur, af-firmat Aristoteles, lib z. Meteorol. cap 1. pag. 349.

19. Aut quia.} Tergeminam in medio causam proponit, cutsalsum sit mare Hanc priorem affert etiam Hippocrates , lib deaere, locis, & aquis, cap. 4.pag. 197. tom. 6 . Sc Arist. lib. *•pag. 332. Eam porro fuisie & Anaximandri sententiam, auctor citPlut. lib. 3. de placitis Philos. cap. 16. pag. 896.

20. Ideo summa.} Vide Notas & Emend. num. LXXXIV-

21. Terre, sudor . T Id quod existimavit Empedocles, ut refel cPlutarch. loc. cit. pag. 897. aliique veteres apud Arist. lib. *"Meteorol. cap. 1. pag. 730. quorum ipse opinionem ridet.

22. Aut quia plurimum.} Altera ratio, quam pro salsuginem 3 'ris explicanda proponit; Quia aqua maris ab exhalationibus teri 3 'siccioribus calorem habet admixtum, sibique ingenitum. QP,autem calidum est, salsius est quam quod dulce, ri 7 «j