NOT-£ ; ET EMENDATIONES AD LIBRUM II. 127

r.

9.

Xandr. lib. i. Strom, pag ;oz. ad lxii. sii 'e ?nrssiitianus item, orat, contra Gentes , pag. 187. Olymp- t x x -de-cessisse scribit Eusebius. Et crassius sane ac ■smdltxU7tpus locu-tus videtur Dionys. Halic. qui lib. z. pag. m. poli quinquage-simam , f 0 vTjv 7rc.j3ii(ss»i) floruifle ait, .

XII. Nonnumquam maculoja. ] Sententiam Plinianam pertur

bat , Sc omnium exemplarium auctoritati Pintianus advertatur,cum legit, Nunquam non maculosa. ,

XIII. Non söffet quippe totus Sol adimi terris . intercedenteLuna j fi terra major ejsct quam Luna .] Unus est hic ocus xiis , in quibus vel sideralis scientia: imperitus , vel impro-be fixisse crucem Astronomis Plinius hactenus viius ett. cor-luptos illi codices conquetli sunt, atque in diversas dein e emen .dando coniiciendoque abiere partes. Zieglerus sic qui em egiNon söffet cmrppe totus Sol non adimi terris, .... nisi ie ff* ma P r ’Vel ß terra non major effet quam Luna. Dalecampius - fi Luna m}«r effet, quam terra. Salmasius -. fi terra minor effet quam Luna■Milichium is hac parte sequitur, ita rescribentem. Nam f Jjtotus Sol non adimi terris, fi terra minor effet , quam Luna. enqpugnantia fecum locutum esse Plinium > & a veritate alieni imaarbitrati sunt: quorum falsas conjectiones simplici admodum 1quidem, at Pliniana: menti > rerumque adeo veritati cpnlona in-terpretatione , ut s anc jemur , elusimus. Quid enim 2 In eatuiuePlinium haeresi volunt qux toti terrarum orbi, quantus quantus

Cst, polle simul Solis lumen eripi statuat. Quo argumento tan-dem > Totum ille quidem adimi Solem terris audio, quod & au-ctoritas , & experimenta magnorum artificum probant. totisadimi tertis, non audio. At terram universam minorem eile Lu-na pronunciat. Falsum. Hoc negat unum , ut diximus, partemtertae eam, cui Sol adimitur, qua; lunaris umbra: mucrone tegi-tur , Luna ipsa qua: umbram emittit in mucronem, po e e emajorem. Adeone vero stipes ac fungus fuit, ut immemor eorumquL plane modp superiore sectione dixerat > quasque iterum aipsa mox inculcat, nempe umbra terra: in conum delinente oscurari Lunam : id nunc affirmet, cum quo stare hoc pöl remuinequit; Nam si terra univerla minor quam Luna fuerit, q ul J- 311dem ejus umbro: meta obscurari Luna possit i Sed eam ejle 1 limimentem, quam diximus > transcriptor Plinii Marcianus declamt:qui cum hunc locum haberet ante oculos , ita reddidit libro oeta-

VO, cap. &uod Luna mmor sit quam tellus. f^-s. 9 o Repere, m-

Kr äst: #

ipiam Lunam umbra Jua. Quo sensu umbra (ua dl >“^ arC ‘ a " S |hoc ipso Plinius terra dixit, pio ea terra: portione scilicet, cuiadimitur, quam Luna: umbra obscurat, ad vulgi, ut monuimus jsensum accommodate. Lunam alioqui terne magnitudine quadra-gies quinquies superari, demonstrant Mathematici. , .

XIV. Vt nocitum opacitate terras reficiat.] Sic codices omnes

M S S. & editi ante Dalecampium, qui capacitate substituit, vo-cem isto prorsus alienam loco : quamquam Latius in tuis ons ,capacitatem ait Plinium hic dixifle videri, pro longitudine- 1 1Gccurcit frequentius evolventi veterum scripta, quam nottes opa-es., opaca tsi frigida in silvis loca , Scc. Sed Pliniana: lectioni avein primis Tullius, lib. z. de Nat. Deor. pag. 71 • Vnmujque sot... .ita movetur, ut cum terras larga luce compleverit, eaj emodo bis, modo illis partibus opacet, Scc. _ .

XV. "Urbis condite anno CLX.] Ita M S S.R c 5' 497 1 * QS 111que alii habent, cum omnibus fere libris editis, c l x x. hoce st 1 septuagesimo , pro septimo & quinquagesimo: quo anno p a-ne , ante Christum 597. Sc anno 1 v. Olympiadis x l v i i i- llieSolis defectus contigit, die 1 x. Julii, seria tertia, hora 6 . marutina ; clara nempe in luce , qua solent pradia conseri. rtt raChiffl. cod. c l x x x. Sc Latius, cixtu Oiympiades enimx L y 111. complectuntur annos 19z. ex quibus si demas zH. quielapsi sunt ante Romam conditam , qu* Olympiadis 1 x. annoquarto est condita, reliqui sunt anni 168. Hoc igitur anno clvii.Thales defectionem Solis praedixit, diebus aliquot priusquamilla evenirer. Sed nec Tullium , nec Eusebium audio, qui cumAstyage ipso pnriiatum esse tum volunt: quos tamen sequiturHermolaus , ut Plinium emendet, neglecta veterum codicum,8c priorum editionum auctoritate ac fide. Eusebii errores in no-tatione temporis , quo ha’c contigerunt, detegit Petavius > 1io; de Doctr. Temp. cap. 1. pag. 1J3.

XVI. E umdem bis in triginta diebus ] Ita correximus ,cujti

eamdem prius legeretur: secuti codices MSS. Reg. i- Colb ’1. Chiffl. 5c Milichii.conjecturam: quodqlat. Pmlfnicrnm _ '•

...,„u, t uu ra m: quodque his omnibus pK-

stat, ProlemLum ipsum , qui lih. 6. Almag. cap. 6 . -

eodem habitat argumento de Solis defectuum recursu is

sc. Mathematicis rationibus Ricciolus id eyincit, tom °‘ ^

mag. hb. 5. pag. H 7- theoremate ;. De Sole certe

locutum , vel ipsa Latini sermonis ratio clamat, qu* jn

defectu supra terras occultari dicit, non Lb ” aib ’ Tinnitur' mox

ipso defectu esse conspicuam dictum est , c ■ • - Jj- ceretur

' - eadem sect. Nam ut quindecim diebus “f^/duodectm lege-.. - - Vejpasiano patre IV. fiho ttcrum C off ^ tam Maenum ,

batur: atque ita legit Dungalus, m epiit. a 4 contiait >

tomox Spieüegüf pag . iji. ^«“““Srfunder^tur. Facitut m Pliniano contextu nots numerorum coi . ibu$

vero in primis affinitas harum notarum, u.«. -

bris , ut invicem , magno Chronologien rei periculo, permu-tentur. Id vero semel atque iterum in hoc uno loco accidit: inquo perperam hactenus lectum est x 11. diebus, pro x v. Quam-quam prima: nots codices, Reg 1. z. Colb. z. Chiffl. Tolet. 8 calii i atque Paris, edit. 1/43. diserte qumdecim exprimunt, sineullis notarum compendiis. Sic & paulo post haud leviore errato >

111. hoc est, tertius Vespasiani patris Consulatus, cum alterofilii Consulatu componitur : cum iv. scribi, non 111. oportuerit,ita postulantibus nummis antiquis. Prioris vero numeri emenda-tioni , non sola codicum fides , sed & experientia > ratioque suf-fragatur : constare enim alioqui necesse eilet circuitum aliquemlunarem, diebus tantum quatuor & viginti, quod fieri non po-test. Porro hunc locum geminus Plinii interpres , Gallicum di-co & Italum, ingenti hallucinatione ita reddiderunt, ut totosdies quindecim nec Solem visum eile , nec Lunam affirment:quod a scriptoris mente abhorret longilfime.

XVII. *impiius undenis. ] Sic libri omnes, etiam manu exa- Stcl. ii;rari. At Julius Firmicus, lib. z. cap. 9. pag. zi. Sciendum, in-quit , quod Saturnistella cum a Sole duodecim recesserit partibus , idesi, cum prscedens orta fuerit , matutina erit: Simili modo etiamJupiter undecim partibus recedens , matutinum se facit prscedentem :

Mars autem ollo. Quin Plinius ipse paulo post diserte ait Soleniiterum, ubi est stellas aflecutus in duodenis partibus, illas oc-cultare , cum vespertini fiunt occasus. Eodem certe intervallotemporis ante Solem oriuntur, quo post illum occidunt. DeniquePlinii transcriptor Martianus, qui lib. 8. pag. 299. cap. de stellaSaturni, Ortus tam ei, inquit, quam duabus inferioribus,sunt si-miles : cum ultra partes duodecim, eas matutini radius mnprsceffe-rit Solis.

. XVIII. toflea radiorum ejus contailu reguntun J Reguntur lbid',scripsimus, non ut prius teguntur, ex codd. Reg. 1. z. Colb. z.

Chiffl. &c. ac Turnebi favente conjectura. Tegi sane ha:c siderapost exortum matutinum , qui tamdem possunt ? Admonuit mehujus emendationis Vitruvius, lib. 9. cap. 4. pag. 188. Gjuemad-modum, inquit, omnes res evotat fervor , & ad se ducit, ... .eadem ratione Solis impetus vehemens radiis trigoni forma porrectis,infequentes fiellas ad se perducit, ante currentes velutt refrunandoretinendoque non patitur progredi , sed ad fe cogit regredi, (si in al-terius tngoni signum effe, esi-c. Et librum octavum Martianus itaconcludit, pag. 306. Sed cursus diversitates, altitudinisque causasconsifiendi , retrogradtendique , atque incedendi , omnibussupradiUisimportat radius Solis affulgens, qui eas percutieris aut in sublime tol-lit , aut in profundum deprimit, aut in latitudinem declinare, autretrogradare facit. Htec veterum Mathematicorum opinio fuit,qui causam motus planetarum conjecerunt; in aspectus Solis. Hosrefellit Ricciolus, tomo i. Almag. lib. 7. sect. j. cap. 3. pag. 648.

Haud multum absunt ab eo errore novi Mathematici, quos in-ter Repletus , cum ad magneticas Solis tractiones, quibus plane-tas trahat & circumducat, reserunt hos diversos motus, sive re-tardandi , sive sistendi, sive incitandi, seu denique retrahendicausas. Confirmat rursum emendationem nostram ipse Plinius,qui sect. 13. de iisdem stellis agens, Percusß , inquit, Solis radioinhibentur rectum agere cursum , (si ignea vi levantur in sublime.

XIX. Altera sublimitatum causa, quoniam a suo centro absi- Set}, ijsdas altissimas , &c. ] Deceptum hoc loco Plinium exclamant in-terpretes Astronomique , affinitate videlicet & cognatione vo-cabulorum , exaltationis , & elevationis: qua: tamen re & naturain hac arte diversa sunt. Elevatio enim planetas fit, quando lo-co aut circulo revera attollitur : Exaltatio vero in vi tantum 8Cpotestate consistit, quando scilicet in eo loco est, in quo effica-cillime vires suas exserit. Astrologi enim singulis planetis singulasZodiaci partes allignarunt, in quibus vehementiores, quam istceteris partibus forent. Ea vero loca altitudines appellarunt, festexaltationes t Gncci v .1 osoffs 1 opposita autem vr xi■ do 9 f , 6cdejectiones. Itaque Plinium aiunt illa miscuistc : nec quidv'4 '0>n2t CiLee sonaret, intellexisse. Quo vero id argumento pro-bent ? Nam & Martianus, lib. 8. pag. Z99. de abside epicyclipariter intellexit: in Marte primum : Ejus altitudo, inquit, idest 3 ubi fe ejus circulus a terra altius tollit, sub signi Leonis regioneconsurgit . alsidem etiam habet, receffnmque sublimem in Ca-

pricorni confini , parte XXIX, Et de Jove : Altitudo ejus cir-culi in Virgine reperitur: absis vero in Cancri decima quinta portione.

Denique in Saturno': Altitudo quidem ejus circuli in Scorpionis signograndescit: verum absis ipsius in Libm vigesima portione. Quamob-rem non ante Plinium hallucinatum esse evicerint, quam eleva-tionem planetarum demonstrarint, in iisdem (ignis cum exalta-tione non posse congruere. Id vero numquam sane ab ejus altisperitis impetrarim. Quin etiam id in causa esse arbitror, cursummi artifices planetarum altitudinem sive exaltationem, in quovires ii suas efficacius exercent, ad eadem signa transtulerint:Pcolemaius, lib. 1. de judiciis, cap. de altitudinibus , pag, 389.ubi hoc argumentum prolixe tractat : ac paulo etiam explanatiusJulius Firmicus, lib. z. cap. 3. pag. 17. cujus verba operaspre-tium fuerit hic referre , quandoquidem & quid illa sit exaltatiodejectioque aperit, & Plinianos numeros insigniter corruptosad castigatiorem lectionem, quam secuti sumus, aptissime revo-cat. Scire etiam debemus , inquit , que. sint stellarum altitudinessingularum, in quibus naturali quadam sublimitate magnitudiniseriguntur: qmve sint earum dejectiones : in quibus constitute., op-pressa auctoritatis sue potefiate, minuuntur .... Altitudines autem