LIBER DECIMUS Q_U ARTU S. 7>j

tuni pecuniarum detinent vini apotheca:. Nec alia res majus incrementum sentit ad vice-simum annum , 23 majusve ab eo dispendium , non proficiente pretio. Raro quippe ad-huc fuere, nec nisi in nepotatu, singulis testis 2t millia nummum. Viennenses soli 2S pica*ta sua, quorum genera diximus , pluris permutasse, sed inter sese amore patrio creduntur.

Idque vinum frigidius reliquis existimatur in frigido potu. 5

VII. Vino natura est, hausto accendendi calore viscera intus, foris infuso refrigeran- CAI >di. Nec alienum fuerit commemorare hoc in loco, quod Androcydes sapientia clarus adAlexandrum Magnum scripsit, intemperantiam ejus cohibens : Vinum poturus, Rex , me-mento te bibere 1 sanguinem terrae: cicuta hominum venenum est, 2 cicutae vinum. Qui-bus praeceptis si ille obtemperavisset , profecto 3 amicos in temulentia non interemisset, ioProrsus ut jure dici possit, neque viribus corporis utilius aliud, 4 neque aliud voluptati-bus perniciosius, si modus absit.

VIII. i. Genera autem vini alia aliis gratiora esse, quis dubitet ? aut non 1 ex eodem Cap. vt.lacu aliud prrestasltius altero 2 germanitatem pixecedere , 3 sive testa., sive fortuito eventu?Quamobrem de principatu se quisque judicem statuat. Livia Augusta 4 lxxx i i. annos vi- I 5

ta* 5 Purino vino retulit acceptos, non alio usa. Gignitur in sinu Adriatici maris, nonprocul a Timavo fonte, saxeo colle, maritimo afflatu paucas coquente amphoras : necaliud aptius medicamentis judicatur. Hoc esse crediderim, quod Graeci celebrantes mirislaudibus , 5 Praccianum appellaverunt ex Adriatico sinu. 7 Divus Augustus s Setinum praetu-lit cunctis, & fere secuti Principes, confessa propter experimenta, non temere cruditati- 20bus noxiis 9 ab ea saliva. Nascitur supra 10 Forum Appii. 11 Antea Caecubo erat generosi-tas celeberrima in palustribus populetis , sinu Amyclano, quod jam intercidit, & incuriacoloni, lorique angustia: magis tamen fossa Neronis, quam 12 a Balano lacu Ostiam usique navigabilem inchoaverat.

2. Secunda nobilitas Falerno agro erat, & ex eo maxime 13 Faustiano. Cura culturaque 2 Sid collegerat. Exolescit hoc quoque, copia: potius quam bonitati studentium. Falernus agera 14 ponte Campano larva petentibus 15 Urbanam coloniam Syllanam nuper Capuae con-

Noti

23. Majusve ai eo. ] Post eum annum, nempe vicesimum. 1 'psius mensissiposia Lyai

24. Millia nummum.] Sive sestertium. Moneta?. Galliae Setia.

sunt libra: omnino centum. 9 - Ab ea saliva.] Ita libri omnes. Hoc est, ab eo vini

25. Picata sua.] De quibus egimus fest. 3.

Seil. VII. I. Sanguinem terra.] Haud absimili fere trans-latione sanguinem uva vitrum appellant Codices sacri, Gen.49 - 11. Deuter. 32. 14. &c.

2. Cicuta vinum. ] Q ux vis vini sit adversus cicutam di-cetur lib. 23. fest. 23. & lib. 25. fest. 9;. Dat operam An-drocydes , ut Alexandro persuadeat, tamquam re potentis-sitna parcius ut utatur vino, quod veneni venenum id sit :unde non dispari sensu terrae esse'sanguinem dixit.

3. Amicos.] Clytum, & Callisthenem. Vide Senecam , lib.de Ira cap. 17.' Lc lib. 6 . Natur, quaest. cap. 23.

4. Neque aliud voluptatibus:] Quas praematura scilicet mor-te abrumpit, si modus potandi absit. Vide Notas & Einend,nunr. XI.

SeB. VIII. i. Ex eodem lacu.] Lacus dicitur id vas quodmustum continet, cum prelo exprimitur , transinittitquecum in dolia conditur : une cuve : vinum ex eodem lacu,vin d'une mesine cuvee.

2. Germanitatem pnecedere.] Hoc est, praestantius este al-tero , quod ex eodem lacu haustum , atque adeo germani-tatis , sive fraternitatis , si fas est ita dicere, vinculo quo-dam conjunctum sit. Simili tralatione palmas cujusdam ge-neris caryotarum sorores vocat, libro fup. sect. 9.

3. Sive testa.] Nam a testa seu dolio saporem quemdamvinum accipit : & ex picatis quidem doliis olitn expetitum.

4. LXXXII. annos.] I.XXXVL omnino vixit, teste

Dione, libro 58. pag. 621. e| -s Ha:c Livia

fuit Augusti conjux. Vetusta; omnes editiones, Romanaanni 1470. Parmensis, Tarvisina, alisque, cutn libris MSS.Vetustioribus, habent Livia, non Julia.

5. Pucino.] Vino ei nomen a castello est, de quo egi-mus lib. 3. sect. 22. Hodieque vinum ibi dotis eximia; ha-beri scribit Joan. Candidus , lib. de rebus Aquileibe, quemBaccius laudat, lib. 6 . pag. 328. In Notis qua: falso Tiro-ni adscribuntur, apud Gt uterum, pag. 144 - Pceciimm.

6 . Pracianum. ] Ita MSS. omnes , Reg. Colb. Th. nonfyftanon, ut Hermolaus scripsit.

7. Divus Augustus. ] Et Rlmico etiam vino delectatumscribit Suetonius, in ejus vita , cap- 77-

8. Setinum.] Ab oppido Setia, Se^ga, haud procul Tar-racina. Martialis, lib. 13. Epigr. nz.

Pendula Pomptinos qua Jfeilat Setia campos ,

Exigua vetulos misit ab urbe cados.

Athenio, lib. i. pag. 2 6. »ito; serins, quod vinum si-»cte Falerno dicit. Silio, lib. 8.

liquore , cum , uti par est , omnino deferbuit. Plinius, lib.23. spct. 22. Sua cuique vino saliva innocentisiima esi : hoc est,naturalis sapor. Alia sententia libro undecimo , lect. 12. meiidem appellat quamdam siderum salivam. Setinis porro vi-nis cibos concoqui Plinius tradit lib. 23. sect. 21.

10. Forum Appii.] De quo lib. 3. sect. 9. Ibi nunc Ca-sia nilo di S. Maria, IV. mill. pass infra Setiam, juxta pa-ludes Pomptinas.

11. Antea Cacabo.] Martialis, lib. 13. Epigr. nj.

Cacuba Fundanis generosa coquuntur Amyclis ,

Vitis CiX in media nata palude viret.

Sinus Fundanus, qui & Amydanus, & Formianus, & Caie-tanus dictus est, non minus quam Pomptina; paludes aquisrestagnantibus & palustribus opplctur. Cave enim credas depalude Pomptina ipsa aut Plinio nunc , aut Martiali, essesermonem : quem tamen errorem Plinio affingit Cluveriusin Ital. antiq. Ager Cscubus, de quo lib. 3. sect. 9. no-men vino dedit.

12. A Balano lacu. ] Qni & Avernus proprie appellatus ,a Baiarmn vicinitate Baiani cognomen invenit. Hoc Ne-ronis incoeptum describit uberius Tacitus , lib. 15. Annal.pag. 254. & Tranquillus in Nerone, cap. 31.

13. Faustiano.] .Nunc Fdciano dicitur, ubi nobilissimumhodieque Falernum nascitur, incolis Vino P.a^gefe appella-tum.

14. Ponte Campano. ] Fuit ille Savoni amni impositus ,( quo de amne diximus lib. 3. soct. 9.) invia Consolari,qua: ab urbe Capua ducit Sinuessam : ut recte vidit Go-thofredus in cod. Theod. libro 9. tit. 40. de pcenis, pag.304. Vide etiam Camill. Peregr. in Campan. pag. 448.Hujus etiamnum nomen restat m vicino pago, S. Giovannia Ponte Campano. Qux villa fortaflis ea est, cujus Horatiusmeminit, lib. 1. Satyra 5.

Proxima Campano ponti qua villula, tectumPrabuit, <?c.

13. Vrbanam coloniam.] Qua: Ptolemato, lib. 3. cap. 1.Forum Popilii : a Cannoli seu Calenensi civitate, & Sa-vone amne haud procul : dioeceseos Capuan*, cujus ju-risdictioni olim quoque contributa. Tab. Peuring. segmen-to 4. »

Sinuessa , VII.

Ad Ponte Campano , I 11 .

Vrbanis .III.

Appellatione ea Vrbanis, indicatur colonia Urbana Syllana,