LIBER DECIMUS SEXTUS. i S
na , nuptiarum facibus aufpicatiisima > quoniam inde fecerint pastores qui rapue-runt Sabinas > ut auctor est Masurius. Nunc facibus carpinus & 17 corylus farni-liaristimae.
XXXI. Aquas odere cupressi, juglandes , castaneos, 1 laburnum. Alpina &hxc arbor , nec vulgo nota , dura ac candida materie , cujus florem cubitalem 5longitudine apes non attingunt. Odit & quos appellatur 1 Jovis barba - in ope-re topiario tonsilis , & in rotunditatem spissi , argenteo folio. Non nili in aquosis pro-veniunt 3 lalices, alni, populi, 4 filer , s ligustra 6 refleris utiliflima. Item vaccinia , 7 Ita-lior mancupiis fata : Gallice vero etiam 8 purpura: tingendx causa ad servitiorum vestes.
9 Quxcumque communia sunt montibus planilque , majora sunt, aipectuque pulcriora 10in campestribus : meliora materie, crifpioraque in montibus: exceptis malis, pirisque.
XXXII. Praeterea arborum aliis decidunt folia: alix sempiterna coma virent. Quam Cap. XIdifferentiam antecedat necefle est prior. Sunt enim arbores quaedam urbaniores - quashis placet nominibus distinguere. Hx mites, qux fructu , aut aliqua dote , umbrarumveofficio humanius juvant , non improbe dicantur urbanae. 1 5
XXXIII. 1 Harum generi non decidunt: olex , lauro, palmae, myrto , cupresso, CAi> ' xx 'pinis, ederx , rhododendro , & ( 1 quamvis herba dicatur) sabina:. Rhododendron , utnomine apparet, a Graecis venit. Alii nerion vocarunt , alii rhododaphnen , sempiter-num fronde , rofx similitudine , caulibus fruticosum. 4 Jumentis capti (que & ovibus ve-nenum est. s Idem homini contra serpentium venena remedio. 2 o
6 Silvestrium generis folia non decidunt abieti, 7 larici , pinastro , junipero , cedro, c a r. x xterebintho , 8 buxo, 9 ilici, 10 aquifolio , suberi, taxo , 11 tamarici. 11 Inter utraque ge-nera sunt adrachne in Graecia , & ubique unedo. Reliqua enim folia decidunt his, prx-terquam in cacuminibus. Non decidunt autem & in fruticum genere cuidam rubo , 13 & , ^calamo. 14 In Thurino agro, ubi Sybaris fuit, ex ipsa urbe prospiciebatur quercus una,numquam folia dimittens , nec ante mediam «flatem germinans, ldque mirum est ,
Not m.
n in nuptiis solita: faces , hoc est, spina alba: ut Varrotestatur, lib. 2. de vita populi Rom. apud Nonium, cap.
num. 540. Et Festus, verbo Patrimi. Patrimi C5" matrimipueri pratexlati tres nubentem deducunt: unus , qui facem prx-jert ex fjnna alba, quia nollu nubebant: duo qni tenent nuben-tem. Ideo autem spina alba adhibita , quod pollere ea plu-rimum in avertendis malis noxis crederetur, teste Naso-ne , lib. 6. Fast. *
Sic fatus, ffinam qua triflet pellere peffetA foribus noxas, hac erat alba, dedit.
Et mox:
. ■ Virgaque Janalis de spina sumitur alba - &c.
Varro demque in Actiis, apud Carisium, lib. i. pag. 117.
ax ex Jpina alba prxferiur , quod purgationis causa adbibetur.
'7', Corylus. ] De corylo diximus, lib. 15. lect. 2)4. EC01 yli genere avellana est.
XXXI. 1. Laburnum. ] Est hoc Dalecampii Labur-num alterum, ab eo pictum lib. 1. histor. plane, cap. 3 6.pag- 104. De eo plura dicemus lib. 17. fest. 35.
a. Jovis barba. J Hic frutex recteaDalcc. pingitur, lib.a histor. piant, cap. 35. pag. 194. Nondum in certi nomi-nis Gallica lingua pofleliionem venit. In Bxterrenli Gal-a* ag ro frequens, ipso teste : & in Italia juxta Livornam,ua prodente Anguillara.
3 ■ Salices. ] Lcs Sanies. Cato , de 're rustic. cap. 9. pag 14.Sa tela locis aquosis , humes lis , umbro/ts propter amnes ibi feriofortet.^ Virgil. I*. Georg, vers 110.
fluminibus /alie, s , crajjifqne paludibus alniA afeuntur.
4' Sil * r ; 1 Fruticem vocat lib. 24. sect- 44. ex quo ba-culos rustici conficiunt, ad serpentes fugandos. Anguillaralatifoliam elfe salicem putat, cujus e cinere , tuiture, &aphronitro mixtis , pulvis efficitur excutiendis tormentis bel-licis. Sed verius fruticem ignotum remur.
.. V Ligußra. ] Gallis, Troefne. Pingitur a Matthiolo , in*'b. l.Diofc. pag. 170.
6 - TeJJeris. ] Nempe vel militaribus , vel iis quas impe-ratores m publicis largitionibus vintim dabant. His enim' iu is ligni quadratis, certa insignitis notatifque forma,qui a principe donati erant, jus cis deinde mit petendifrumenti publici.
7. Italia mancupiis. ] M S S. editique libri, in aucupiisprastcrunt, manifesto errore, quem Turnebus ante nos vi-dit, lib. 4. Adverf cap. 6. pag. 118. Emendationis causamrepetit ex Plinii verbis, lib. 21. sect. 97. quam & nos pro-bamus. Geminum itaque distingui vaccinium a Plinio sci-jo : Italicmii alterum , qu 0 J mancupiis seratur: alterumGallicum , sive hyacinthum,qui & gladiolus vocetur, dequo dicemus lib. 21. sect. §7.
8. Purpura tingenda.] Sic M S S. omnes. Vitruvius lib. 7,cap. ultimo, pag. 148. Vaccinium temperantes, t? lac miscen-
tes , purpuram faciunt elegantem.
9. Quxcumque. ] Theophr. lib. 3' bist. cap. 4. A '7;u i'iT. 1 jjora K9 : »d T epui te. t mdtuv , stella f-dp rgXt.iol tu 0 k<ra c* tut mdioti Tnemf, xpeiriai y tij ggn-Ti >j- q
T , ra opetvcl, sr/ij» d^^flhc , iH dmu , fxyXt-M ,
du-ixf V ci Ttis MtJiwoij xperfius , X (aJ toti ngprrais
si^ tv 7 t %oXeif.
Sect. XXXIII. i. Harum generi. ] IIoc est , mitiorumc genere, & urbaniorum. Theophr. lib. r. hili. cap. 19.Eadem habet auctor Gcopon. lib. xi. cap. i. pag. 303.
2. Quamvis herba. ] Herba, inquit, vocatur, inter fru-tices tamen numeranda. Virgilius m Calice :
Herbaque thuris opes prijeis imitata Sabinis.
Arborem tamen AVpov Diosc. vocat, lib. 1. pag. 104. Sedquoniam pumila est , & coact* brevitatis, herbam Romaniappellavere. Dicemus de ea uberius lib. 24. sect. 61.
3. Rhododendron. ] Lauream rolarn Apuleius vocat. r‘o-<&>vi*»Theophr. lib. i.hist. cap. 15. Diosc. lib. 4. cap. 82.Ni/g/o» , oi jj pohddtpty, , ei y poUiiiäpovfKfts©' , &c. Pingi-tur a Matthiolo , in lib. 4. Diosc. pag. 1103. Gallis, Lau-rier rose. Italis, oleandro , teste Anguillara, lib. de simpl.par. 4. pag. 82.
4. Jumentis. ] Diosc. loc. cit. & Galenus, lib. de fac.simp. mcd. pag. 215 . Prudentius in Hamartigenia , v. 232.
Noxius in teneris sapor aftuat ecce frutetis :
Cum prius innocuas tulerit natura cicutas :
Roscidus C5“ viridem qui veflit flos rhododaphnen,
Pabula lafiivis dederit finccra capellis.
y. Idem homini. ] Diosc. loc. cit.
6 . Silveftrium. ] Theophr. lib. I. bist. cap. 15. & lib 3.cap. 4.
7. Larici. ] Melezi* arbori, quam este laricem quidamvolunt, decidunt hieme folia: & quidem soli, e conife-ris arboribus.
8. Buxo. ] Perpetuoque virens buxus. Ovid. lib. 10. Metam,vers. 97.
9. Ilici. ] riftct'®, , Theophr. locis cit.
10. Aquifolio. ] ‘Apitx , Theophr. lib. 1. bist. cap. 1;. Deca diximus sect. 12.
11. Tamarici. ] Folia tamarici omnia in hortis nostris
hieme delabuntur. De eo diximus lib. 13. sect. 37. ,
I 2. Inter utraque. ] Intel" dtipoX\ot videlicet, & Qofaoßo-Xn , ea qu* perpetuo virent, & quibus folia decidunt. SicTheophr. lib. 1. Iniit, cap. 15. Aok« y n , «j 0 oiv«-
( forte rectius , 0 ) ou ftp wno <pvX.oßoXeh,
ra V itpru-m. T dapefjflvoiv dtsipoXsa i folia injmta demit-tunt , cacuminibus perpetuo virent. Dc adrachne Lc unedone di-ximus lib. i 3. sect. 40.
13. Et calamo. ] Hoc est , arundini. Theophr. loc. cit.T '■} flcfiixdlSv , ßdree > pa^*®- , ug-Xa/acf.
14. In Thurino. ] Theophr. loc. cit.